Potvertikkeme: de Bodo’s van Assam

Wat een genot een krant maken onder hoge druk. Telefoontje van de redactie op de terugweg van een interview in het oosten van Delhi. We bevinden ons juist op een brug boven de tot een gore drab verworden heilige Yamuna-rivier. In Bangalore, de miljoenenstad die bekend staat als hoofdstad van India’s ‘Silicon Valley’, slaan duizenden

Dansende Bodo-meisjes (Bron: Bodoland Territorial Council)Dansende Bodo-meisjes (Bron: Bodoland Territorial Council)

Wat een genot een krant maken onder hoge druk. Telefoontje van de redactie op de terugweg van een interview in het oosten van Delhi. We bevinden ons juist op een brug boven de tot een gore drab verworden heilige Yamuna-rivier. In Bangalore, de miljoenenstad die bekend staat als hoofdstad van India’s ‘Silicon Valley’, slaan duizenden mensen op de vlucht. Ze zijn afkomstig uit het noordoosten van India, voornamelijk uit de staten Assam (waar het momenteel onrustig is) en Manipur (de staat van de legendarische vijfvoudig wereldkampioene en Olympisch-bronzen vrouwenbokser MC Mary Kom). De reden: ze zijn bang met geweld bejegend te worden. De gelaatstrekken van mensen uit het noordoosten (richting Birma en China) zijn anders dan die van de meeste Indiërs: meer Chinees, meer mongoloïde. Hoe noem je dat eigenlijk?

Enfin: of ik daar 283 woorden over wil tikken. Tijdens de zomermaanden is de buitenlandredactie onderbezet. De Azië-redacteur in Rotterdam die dit normaal voor zijn rekening zou nemen heeft zijn bord al overvol met alweer een Taliban-aanval in Pakistan. Ik heb er een uur voor, dan moet de pagina naar de drukker. Het lukt. Ik kan zelfs een eigen draai aan het stukje geven:

De exodus uit Bangalore, dat duizenden kilometer van Assam is verwijderd, toont de kracht van geruchten in India. Mensen zijn nog sterk gericht (…) op de eigen gemeenschap, maar maken tegelijkertijd steeds meer gebruik van mobiele telefonie en internet, waardoor nieuws zich snel verspreidt

Ik heb ook nog de tijd het bericht iets in te korten. Versturen op het randje van de deadline, pats weg. Bam, klaar.

Het gevoel na zo’n onmogelijke actie is onbeschrijfelijk. ‘Euforisch’ komt in de buurt. Dan lees ik de tekst nog een keer door. Met andere ogen nu, want de feiten zijn gecheckt en de pagina is naar de drukker. Het plezier is van korte duur, want wat lees ik:

Hun angst volgt op gewelddadige rellen die al weken gaande zijn in de noordoostelijke deelstaat Assam. Ruim 300.000 mensen sloegen daar op de vlucht na gevechten tussen de inheemse Boko-stam en moslims, die veelal afkomstig zijn uit Bangladesh en vaak illegaal verblijven in India.

Boko-stam? Dat moet Bodo-stam zijn. In Assam wonen Bodo’s, geen Boko’s. Een vertikking, van mijzelf. Waarom is die fout me niet opgevallen? Mijn ogen moeten toch een paar keer langs die zin gegleden zijn. Het heeft waarschijnlijk te maken met hetzelfde fenomeen dat dat er voor zorgt dat je dubbele woordjes vaak niet ziet (gezien?). Je hersenen weten hoe het er zou moeten staan en ‘corrigeren’ als het ware je waarneming. Ik vind het een rot-fout, want een lezer die iets van de regio weet, voelt zich nu wellicht niet serieus genomen. ‘Boko? Boko? Boko Haram zeker! Ga toch weg man.’ En het draagt bepaald niet bij aan de geloofwaardigheid van de rest van het stukje.

Er is nog iets aan de hand. Twee dingen eigenlijk, die niet zo opvallen als die vertikking, maar erger zijn: allereerst blijft onduidelijk in de Indiase berichtgeving (en dus helaas ook in mijn stukje) hoe het precies zit met de bedreigingen die de exodus op gang gebracht zouden hebben. Inmiddels, met de deadline lang achter ons, is er meer duidelijkheid. Dit las ik op het blog van de ervaren Indiase journaliste Asha Rai die werkt voor de Times of India, een krant met oplage van 7 miljoen.

TOI reporters from the field say that when they visited college campuses, hostels and neighbourhoods popular with northeastners, they were told of cases of random harassment: being slapped, beaten up, verbal abuse, strangers barging into their homes and asking them to get out; landlords, fearing trouble, asking them to vacate their PGs etc. They say that feeling vulnerable they haven’t gone to the police. Provocative messages and frantic calls from families back home have added fuel to the fire.

Nog iets: ik heb vrijwel nergens gelezen voor WIE de mensen uit Assam, Manipur en andere noordoostelijke gebieden zo bang waren. Ik belde een bevriende Indiase journalist. ‘Moslims natuurlijk. Dat weet iedereen hier.’

Maar niemand schrijft het op. Dat doe je niet in India, waar ‘communal riots’, wat te luchtig vertaald als ‘gemeenschapsrellen’, in het nabije verleden tot vele doden leidden. Hindoes tegen moslims, hindoes tegen sikhs, bodo’s tegen moslims. Het is ook niet zo eenvoudig, want de religie of de etnische afkomst zijn vaak niet de directe oorzaak van de onmin. In het geval van Assam voelen de inheemse Bodo’s zich bedreigd door immigranten uit Bangladesh (Bengaalse moslims). Er is te weinig land, er zijn te weinig banen, de staat is niet tot ontwikkeling gebracht. Hier wordt het uitgelegd. (Bevat enkele heftige beelden, dus pas op.)

Tenslotte: het ‘Aziatische’ uiterlijk van de Indiërs uit het noordoosten. Ik schreef:

Duizenden Indiërs afkomstig uit de noordoostelijke staten, herkenbaar aan hun vaak Aziatische gelaatstrekken, zijn de zuidelijke stad Bangalore ontvlucht.

Maar alle Indiërs zijn Aziaten. Het kost tijd en ruimte om dit goed uit te leggen. En die heb je niet.

Het maakt weer duidelijk hoe heikel de dagbladjournalistiek soms is. Alle hoofdredacteuren van nieuwsmedia zullen het ontkennen, al was het maar om den brode, maar de neiging sneller en korter te berichten werkt fouten en simplificaties van de complexe werkelijkheid in de hand.

Ik heb nog een fout gemaakt. Eerder al. In een stuk over Wasan Singh Zafarwal, een sikh uit de Indiase deelstaat Punjab die in de jaren negentig de leider was van de Khalistan Commando Force, en daarmee verantwoordelijk voor tientallen doden. Ik schreef dat hij nu ossen houdt en leeft van de opbrengst van hun melk.

Ossen die gemolken worden. Zo stond het in het gepubliceerde stuk. Het waren in werkelijkheid buffels. Buffelmelk is gewild in India, waar koeien nog altijd heilig zijn. De buitenlandredactie heeft mij de oren gewassen. Want een os is een gecastreerde stier. Dat weet toch iedereen? Het hoefde niet gerectificeerd. Net zo min als de Boko/Bodo’s. Ik doe het liever wel. Bij deze.