Nederlands asiel voor de Parmezanen

Elke kaas is een investering. Daarom werden de kaasboeren uit Parma bij de aardbeving dubbel getroffen. Hun loodsen waren geruïneerd, hun kazen onverkoopbaar. Nederland schoot te hulp.

Vluchtelingen zijn het, de Parmezanen. Kapot, dakloos, verdreven uit eigen land.

Eind mei werden er meer dan 630.000 getroffen door twee aardbevingen. De helft kwam gebroken onder het puin vandaan. En die waren op slag ongewenst, want een kapotte Parmezaan is een waardeloze Parmezaan.

Maar Nederland is ruimhartig voor getraumatiseerde kazen.

Zo’n 14.000 kilo Parmigiano Reggiano heeft hier deze week onderdak gevonden. Met open armen werd de kaas ontvangen op landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt in Beesd. 33 pallets met vacuüm verpakte brokken van een halve kilo, gered van rasp en smeltoven. Tot zondag kunnen de bijna achtduizend kopers die op de website intekenden, zich op de Landgoedfair over hun kreupele kaasje ontfermen.

Kreupele elite-kaas, dat wel. Sterk, en toch mild. Kruimelig, maar smeuïg, met lekker knisperende zoutkristalletjes.

Het kaastransport is opgezet door Raymond Janssen en Samuel Sanders. Ze runnen samen een communicatiebureau voor de horeca en het mkb, maar nee, dit is geen marketingstunt. Het gaat de mannen om de Italiaanse kaasboeren.

Sanders heeft acht jaar in de regio bij Parma gewoond, hij kent ze. Ze zijn er samen na de aardbevingen geweest, die 25 mensen het leven kostten en 14.000 mensen dakloos maakten. 37 kaasmakerijen, 602 boeren en 19 pakhuizen werden getroffen. Ze zagen de ravage: het puin, de omgevallen stellingen. En de duizenden, duizenden kapotte kazen, die geen van alle meer onder het keurmerk kunnen worden verkocht.

Dat keurmerk is streng. Al meer dan achthonderd jaar eten de Parmezaanse koeien zuiver gras en hooi van eigen weides. Aan de Parmezaanse melk – 550 liter voor één wiel – wordt niets meer dan stremsel en zeezout toegevoegd. De kazen, van 38 kilo, rijpen minstens twaalf maanden en soms meer dan twee jaar voordat ze de officiële EU-stempel Parmigiano Reggiano krijgen. Alleen een select aantal boeren, verenigd in een consortium, levert de melk en maakt de kaas. Italiaanse dokters, pocht het consortium, schrijven de voedzame Parmigiano zelfs voor aan Italiaanse baby’s.

Nu is zeker 10 procent van de kaasvoorraad vernield. Die kazen zijn hooguit nog goed voor kuipjes smeltkaas. De schade loopt op tot 150 miljoen euro.

Eén transport naar Nederland zal de Italiaanse boeren twee ton opleveren. Een druppel op een gloeiende plaat, dat weten Janssen en Sanders ook wel. Maar hopelijk helpt het een paar boeren het komende jaar door. Want een kaas is een investering. Hoe langer hij rijpt, hoe meer hij opbrengt. Pas over meer dan twaalf maanden zullen de boeren weer een verkoopbaar product hebben. Pas over twee jaar leveren de kazen echt veel op.

De kazen die in Nederland asiel vinden, hebben al een royale 24 maanden gerijpt. Van een scheur of barst zal de proever niets merken. „Met deze kaas is niks mis”, zegt kaaskenner Betty Koster van luxe fromagerie l’Amuse in Amsterdam. Ze heeft ook een stuk besteld, ze vindt het initiatief prachtig. De aardbevingskaas kost haar 25 euro voor anderhalve kilo, welbeschouwd een koopje.

Zo is het plezierig weldoen. Boeren blij, mannen blij, kopers blij.

En de Landgoedfair, met 30.000 tot 40.000 bezoekers, is ook blij. De barones van Heerlijkheid Mariënwaerdt, gastvrouw van de fair, staat op het weiland waar de kopers straks hun brokken kaas kunnen afhalen. „Ja, het is leuk dat al deze mensen ook naar de fair kunnen.” Want de anderhalve kilo is inclusief toegangskaartje. Daarmee kunnen de kopers ook een workshop ‘apporteren’ voor de jachthond volgen, streekproducten proeven of offroad Gator rijden op de ‘Stoere Mannen Weide’. Maar de barones is vooral tevreden dat de Parmigiano is gered: „Het zou zonde zijn van de kaas.”

Zo verklaren Sanders en Janssen ook het succes van hun actie Red een Kaas. Ze mikten op honderd klanten. Het werden er bijna achtduizend, plus een aantal restaurants. Via Twitter en Facebook wezen mensen elkaar op de actie, de bestelmogelijkheid op de site moest voortijdig worden gesloten.

Het komt doordat Nederlanders „vaak vooraan staan als het gaat om goede doelen”, denkt Janssen. En zeker als het om kaas gaat. „Dit is een product dat ons aan het hart gaat.”

Het helpt dat Parmezaan in de smaak valt. De mannen overwegen een tweede lading naar Nederland te halen.

Er zijn meer initiatieven om de Parmezaanboeren te helpen. In elke Italiaanse McDonald’s kunnen klanten een stukje aardbevingskaas kopen. Particulieren uit Groot-Brittannië overwegen een lading kaas te halen, Duitsers toonden interesse voor de actie.

De aardbevingen hebben meer culinaire slachtoffers gemaakt. Duizenden Grana Padano-kazen gingen stuk, Lambrusco-vaten knapten en liters peperdure balsamicoazijn uit Modena stroomden zo over de grond. De azijn, die minstens twaalf jaar moet rijpen, moest naar andere vaten worden overgeheveld, en dat beïnvloedt de smaak. Komt die azijn nu ook naar Nederland?

Janssen denkt van niet. Hij betwijfelt of er achtduizend mensen zullen afkomen op een actie Red een Fles Balsamicoazijn. Te exotisch. „Wij zijn kaaskoppen. Nederlanders zijn geïnteresseerd in kaas.” Alhoewel, ze overwegen om een bescheiden balsamicotransport op te zetten, voor de liefhebbers.

En wat volgt? Een complete rampconsumptielijn? Gedupeerde Parmahammen? Wijn uit ondergelopen kelders? Bosbrandtruffels? Tsunamikaviaar? Nee, nee, zegt Janssen. „Deze actie kostte ons al tweeënhalve maand. We moeten weer gewoon aan het werk.”

Carola Houtekamer

De Landgoedwinkel verkoopt de overgebleven stukken Parmigiano Reggiano op de Landgoedfairvan landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt in Beesd.