De bouwfraude is nooit weggeweest

De bouwkosten van het Orbis Medisch Centrum in Sittard liepen op als gevolg van bouwfraude. Na de opening moest verplegend personeel ontslagen worden vanwege de hoge exploitatielasten.

Het nieuwbouwcomplex van het Orbis Medisch en Zorgconcern in Sittard/Geleen was mogelijk jarenlang het speelveld van frauderende aannemers. Foto Arie Kievit

Het moest het modernste ziekenhuis van Nederland worden, het Orbis Medisch Centrum in Sittard. Met eenpersoonskamers en eigen computers voor de bediening van jaloezieën, de tv of het bestellen van het menu. Met afzonderlijke liften voor artsen en verplegend personeel en robotwagentjes die maaltijden, medicatie en linnengoed aan- en afvoeren. Orbis was een van de drie ziekenhuizen die ingingen op het verzoek van toenmalig minister van Volksgezondheid, Els Borst (D66), om een ziekenhuis van de 21ste eeuw te bouwen.

Het nieuwbouwcomplex dat in 2009 werd opgeleverd, kostte uiteindelijk 380 miljoen euro, fors meer dan het oorspronkelijk begrote bedrag van 190 miljoen euro. Met als gevolg dat het ziekenhuis al bij de opening op grote schaal personeel moest ontslaan. De provincie moest nog met een miljoenenbedrag bijspringen om een faillissement te voorkomen.

„De bestuurders van Orbis waren te veel gericht op nieuwbouw en innovatie”, constateerde de financieel directeur, Maarten van der Vorst al in 2009. „Het was een toetertje hier en nog een toetertje daar.” Het bouwconsortium Bouw Medical Park Sittard (BMPS), gevormd door Ballast Nedam en Strukton, was verantwoordelijk voor de bouw van het ziekenhuiscomplex. Vlak voor de oplevering legde het consortium de bouw nog stil omdat Orbis een betalingsachterstand had opgelopen van 25 miljoen euro.

Het is de vraag of Orbis in de gaten had wat er achter de schermen van het bouwconsortium bij de uitvoering van de bouw plaatsvond. Deze week bevestigde de mededingingsautoriteit NMa dat onderzocht wordt of de aanbestedingsregels genegeerd zijn bij de bouw en of er gefraudeerd is. Hoofdrolspeler in dat NMa-onderzoek is de toenmalig projectdirecteur, de inmiddels overleden Gé Oomen, een man die het bouwproject bestierde alsof het zijn privéonderneming was. Zo wordt duidelijk uit de processtukken in de schadeprocedure die het bouwconsortium tegen Oomen had aangespannen. Hij bepaalde welke onderaannemers opdrachten kregen, voor welke prijs ze offertes moesten uitbrengen en hij dwong ze om gefingeerde adviesrekeningen van zijn bedrijf te betalen.

Oomen was door het bouwconsortium aangesteld als projectdirecteur. Maar hij opereerde onder de vlag van zijn eigen privéonderneming, Bouwmanagement en Adviesgroep Gé Oomen. Oomen kon vanaf 2008 zijn gang gaan totdat in 2011 een van de onderaannemers een boekje open deed over de praktijken op de bouwlocatie.

Daarna klapten meer ondernemers uit de school. Zoals de directeur die in 2007 een failliet bedrijf opkocht en daarin een debiteurenpost van 300.000 euro aantrof. ‘Meerwerk’ op het project in Sittard, zo bleek. Oomen liet hem weten dat hij dat meerwerk voor rekening van het bouwconsortium zou nemen, onder de voorwaarde dat eenderde van dat bedrag op zijn rekening gestort zou worden. Zogenaamd voor door hem verricht advieswerk. „De facturen die wij van Oomen ontvingen, waren vals, want er werd door hem geen advies aan ons gegeven”, zo verklaarde de directeur in mei vorig jaar, zo blijkt uit de processtukken. „Deze valse facturen zijn door ons bedrijf ontvangen en betaald. (..) In totaal hebben wij aan zijn adviesbureau 126.500 euro, exclusief BTW betaald.”

Uit de verklaring van een andere directeur blijkt dat Oomen ook handelde in vertrouwelijke bedrijfsinformatie. Hij kreeg in 2008 van Oomen te horen dat deze projectinformatie voor hem had over het nieuwbouwcomplex en over de bouw van de Kromhout kazerne in Utrecht. Oomen vroeg daar 50.000 euro voor. „Inclusief BTW was dat 61.880 euro. Uiteindelijk heb ik geen enkele projectinformatie van de heer Oomen ontvangen. Hij heeft mijn bedrijf ook nooit geadviseerd.”

Andere aannemers kregen hulp van Oomen bij het binnenhalen van opdrachten. Zoals het bedrijf dat de opdracht voor een aantal staalconstructies wilde krijgen. „Wanneer mijn offerte te hoog was, wees Oomen daarop en moest ik de offerte naar beneden bijstellen. Hij zorgde ervoor dat wij het werk wel kregen. Maar voor die steun wilde Oomen wel financieel gecompenseerd worden.” Dat gebeurde door de prijs ‘op te plussen’. In ruil dus voor betaling van gefingeerde advieswerk.

Het is onduidelijk of al dat illegale meerwerk voor rekening is gekomen van het ziekenhuis of dat het bouwconsortium dat bedrag heeft afgeboekt op de winstmarge van het project. Afgelopen mei oordeelde de rechtbank in Amsterdam in de schadeprocedure dat Oomen, die een maand eerder overleden was, een half miljoen euro aan schadevergoeding moest betalen aan Ballast Nedam en Strukton. Orbis Medisch en Zorgconcern zeggen in een reactie pas deze week van het NMa-onderzoek te hebben gehoord. Ze wachten de resultaten af.