Kroniek van een aangekondigde dood

In Over mijn lijk portretteert BNN opnieuw vijf jongeren met een dodelijke ziekte. Presentator Patrick Lodiers schuwt de directe vragen niet.

De achttienjarige Amber gaat naar een concert van Nick en Simon. Jip (24) gaat parachutespringen. En Ronald (33) een dagje naar het safaripark met zijn pasgeboren dochter en zijn vriendin. Ze doen, kortom, dingen die andere jongeren ook doen. Alleen heeft Amber asbestkanker, Jip botkanker en Ronald darmkanker met uitzaaiingen naar zijn lever.

Morgenavond begint op Nederland 3 het vierde seizoen van Over mijn lijk, de BNN-serie waarin vijf jonge mensen die ongeneeslijk ziek zijn een jaar lang worden gevolgd. Het programma is een van de stokpaardjes van de ‘serieuze’ kant van BNN, samen met Je zal het maar hebben waarin ook jongeren met een ziekte aan het woord komen. Het viel tv-critici de afgelopen seizoenen vooral op door de toon: Over mijn lijk gaat niet over sterven, maar over leven. Dat komt onder meer door het zuinige gebruik van muziek en door de montage. Nergens wordt het sentimenteel, waar dat met het geschoten materiaal wel makkelijk had gekund. Maar het komt vooral door de deelnemers: stuk voor stuk sprekende karakters die levenslust uitstralen – ook in het aangezicht van de dood.

Op die uitstraling worden de jongeren dan ook gecast, wanneer ze zich aanmelden, of worden gevonden via artsen. „Hun houding is van belang, en ook het palet van deelnemers moet goed zijn”, zegt Patrick Lodiers. „Ronald heeft net een kindje, Metap zit nog op school. Al hebben we gelukkig niet de keuze uit honderden kandidaten, en dat is maar goed ook.”

Lodiers is terug als presentator, nadat Yvon Jaspers het derde seizoen voor haar rekening nam. Lodiers vond het toen – na negen van de tien deelnemers te hebben begraven – te zwaar. Inmiddels kan hij het presenteren van de serie weer aan. „Ik vind het belangrijk dat deze verhalen verteld blijven”, zegt Lodiers. „Ik heb goed nagedacht en naar mezelf gekeken. Blijkbaar was mijn batterij genoeg opgeladen, dus heb ik gezegd: ja, ik ga het doen.”

Met Lodiers aan het roer wordt Over mijn lijk vanzelf weer een ander programma dan onder Jaspers, al is het format sinds het eerste seizoen in 2006 gelijk gebleven. „Natuurlijk is er verschil tussen Yvon en mij. Om te beginnen ben ik een man en zij een vrouw. Ik ben iets directer”, zegt hij zelf.

Soms is hij zelfs ronduit hard tegen de deelnemers. Tegen Jip, die zegt dat hij best een jonge vader had willen worden: „Maar je zaad is dood.” Tegen de 38-jarige Marieke, die eierstokkanker heeft maar vooral heel hard bezig is met het plannen van haar bruiloft en huwelijksreis: „Volgens mij wil jij de confrontatie niet aan.” Marieke geeft toe dat ze niet durft te accepteren dat dit haar is overkomen. Die directe en open houding vinden de kandidaten niet vervelend, zegt Lodiers. Ze wíllen juist serieus genomen worden, niet met fluwelen handschoenen worden aangepakt. „Ik vraag altijd alles, en zeg erbij dat ze het moeten zeggen als ze ergens niet over willen praten. Maar dat is nog niet een keer gebeurd, in die drie seizoenen. Ze zijn allemaal erg open.”

Marieke is inmiddels overleden, net als twee van de andere deelnemers van dit seizoen. Twee dagen voor zij euthanasie liet plegen was Lodiers nog bij haar. Zelfs op zo’n moment is het niet alleen maar zwaar. Er wordt nog steeds gelachen.

Is hij zelf anders gaan leven door het maken van dit programma? „Een beetje wel. Je merkt hoe kostbaar het leven is. Ik heb geleerd dat het in het leven gaat om drie dingen: 1. gezondheid, 2. liefde van je partner en familie, en 3. dat je moet genieten van elke dag. De mensen die meedoen, hebben zo’n levensvreugde. Ik vind dat je daarvan moet leren. Al lukt dat heus niet altijd.”