Kleine groei met knikkende knieën

Tegen alle verwachtingen in blijft de Nederlandse economie in 2012 licht groeien. Dat is vooral te danken aan de zwakke euro, die de export aanjaagt.

Redacteur Financiën

Den Haag. Het zilveren randje van de eurocrisis. Zo noemt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) het positieve effect van de zwakkere euro die de Nederlandse export buiten Europa goedkoper maakt. De stijgende export vormt de basis voor de huidige groei van de Nederlandse economie. Het CBS meldde gisterochtend een groei van 0,2 procent in het tweede kwartaal.

Dat is een weliswaar lichte stijging – ten opzichte van de eerste drie maanden van het jaar – maar ook een verrassende. De meeste analisten verwachtten een lichte krimp, maar zij rekenden buiten de kracht van de export, die met 3,6 procent steeg.

De uitvoer naar Rusland groeide met 18 procent, die naar de Verenigde Staten met 8 procent. Binnen de eurozone, waar een goedkopere euro geen effect heeft, werd amper 2 procent meer uitgevoerd.

„Nederland staat er niet zo slecht voor als soms wel wordt beweerd”, zegt onderzoeker Peter Hein van Mulligen van het CBS.

Is het verrassend dat de verwachtingen zo negatief waren?

Nee, want naast de export zijn er in de voorlopige berekeningen van het CBS weinig lichtpuntjes te vinden. Neem de uitgaven van het gemiddelde huishouden. Dat besteedde 1,3 procent minder. De daling valt nog mee, gezien het structureel lage consumentenvertrouwen. Maar de sportzomer (EK Voetbal en Olympische Spelen) zorgde ervoor dat er meer elektronica werd gekocht. En door het natte weer in het tweede kwartaal ging de verwarming hoger: de uitgaven voor energie stegen met bijna 15 procent. Maar de daling in de verkoop van kleding en meubels zette door.

De geringere particuliere consumptie heeft volgens het CBS vooral met de woningmarkt te maken. „Niet omdat de prijzen zo gedaald zouden zijn, maar wel omdat het aantal verhuizingen erg laag is. Dat zorgt voor minder uitgaven aan bouw en bijvoorbeeld meubelen”, zegt Van Mulligen.

En dat het gemiddelde besteedbaar inkomen al vier jaar daalt, heeft natuurlijk ook effecten op de bestedingen. De consument geeft al anderhalf jaar minder geld uit, waardoor ook de investeringen van het bedrijfsleven daalden: met ruim 3 procent. Geen wonder dat het aantal banen in het tweede kwartaal met 55.000 afnam. En sinds 2004 is het aantal vacatures niet meer zo laag geweest.

Verder blijft het de vraag of Nederland blijft profiteren van de eurocrisis, via een goedkope euro en een lage rente. De Nederlandse economie is niet immuun voor de problemen in andere landen.

Duitsland meldde gisterochtend een economische groei van 0,3 procent, maar in Frankrijk houdt de stagnatie aan. En zes eurolanden verkeren in een recessie. Gisteren werd ook bekend dat de economie in de eurozone in het tweede kwartaal met 0,2 procent is gekrompen. Als de Europese economie dieper in problemen komt, raakt dat hoe dan ook Nederland. Tweederde van de Nederlandse export is naar andere eurolanden.

En welke conclusie kunnen politici in de aanloop naar de verkiezingen trekken? Kan demissionair premier Rutte trots wijzen op de economie die nu al zes maanden groeit?

Natuurlijk, maar de overheid speelt net als in het eerste kwartaal een belangrijke rol bij die groei. De uitgaven stegen met 0,5 procent, vooral door hogere zorgkosten. Het is de vraag of Rutte daar trots op is.