Handel en wandel van Moskou

Exact 21 jaar na de val van het communisme in Moskou is het zover: Rusland wordt volgende week lid van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Maar het lidmaatschap betekent niet automatisch dat Rusland zich ook in eigen huis naar letter én geest openstelt voor het eerlijke speelveld in de internationale handel waarvoor de WTO is opgericht.

President Poetin had de toetreding tot de WTO amper bekrachtigd of het Federale Recherchecomité opende een aanval op tegenstanders van het Kremlin: met het economisch strafrecht in de aanslag. De blogger Aleksej Navalny, die eerder onthulde dat recherchechef Aleksandr Bastrykin eigen zaakjes runt in Tsjechië, kreeg een dagvaarding voor fraude bij een bosbedrijf in het Kirov-district. De parlementariër Gennadi Goedkov werd daags daarna beschuldigd van zakelijke transacties in den vreemde. Het kan hem zijn zetel in de Staatsdoema kosten.

Deze onverhoedse acties illustreren dat het Kremlin de regels van het spel nu eenzijdig verandert: ter wille van zichzelf. Voor KGB-miljardair Aleksandr Lebedev, minderheidsaandeelhouder van Aeroflot, was dit onlangs aanleiding om zijn zakelijke vertrek uit Rusland aan te kondigen. Hij is niet de enige. In het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg de kapitaalvlucht uit Rusland al 35 miljard dollar. In heel 2011 was dat nog ‘maar’ 80 miljard.

Of Rusland de uitkomsten van nieuwe handelsovereenkomsten of de arbitrage bij disputen door de WTO zal aanvaarden, moet dus nog blijken. Rusland mag de goedkope leverantie van aardgas aan de eigen burgers voortzetten. Maar zal het wel marktconforme energieprijzen aan de industrie berekenen, zoals is afgesproken? Heeft Rusland voor 2018 een streep gezet onder excessieve landbouwsubsidies? Zal het in dat jaar ook een einde hebben gemaakt aan zijn tariefmaatregelen ten gunste van de eigen kwakkelende auto-industrie? Gaan de Russische autoriteiten optreden tegen markten en websites waar de nieuwste films al te koop zijn voordat ze in de bioscoop in roulatie zijn?

Het zijn enkele voorbeelden van potentiële conflictstof. Want als het politiek zo uitkomt – bijvoorbeeld als de regering van president Poetin electoraal benauwd is – is het hemd waarschijnlijk nader dan de rok.

Dat geldt omgekeerd trouwens ook. Betekenis en macht van de WTO anno 2012 zijn geringer dan in 1993, toen Rusland het lidmaatschap aanvroeg. In economische crisistijd regeert immers het protectionisme.

Rusland treedt toe tot een organisatie die er niet veel meer toe doet.