Europa staat in brand

De mooiste plek om te wandelen in Europa is het kleine Canarische eiland La Gomera. Maar nu is het lieflijke eiland met zijn dichtbegroeide berghellingen even geen aantrekkelijke bestemming. Duizenden inwoners zijn de afgelopen dagen uit hun dorpen geëvacueerd, uit voorzorg tegen oprukkende bosbranden. Vorige week werden ook branden gemeld, maar die leken onder controle. Onder invloed van hoge temperaturen en harde wind zijn ze weer opgelaaid. Het vuur bedreigt een eeuwenoud laurierbos dat op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat.

Het wandeleiland La Gomera is niet het enige stukje natuur in Europa dat het, na een relatief droge winter in het zuiden, zwaar te verduren heeft. De afgelopen weken zijn ook elders in Spanje en in onder andere Griekenland, Cyprus en Bosnië zware bosbranden gemeld. Het ernstigst waren de branden die vorige maand woedden in het noordoosten van Spanje, in het grensgebied met Frankrijk. Campings gingen in vlammen op, de snelweg tussen Spanje en Frankrijk moest tijdelijk worden afgesloten waardoor toeristen strandden. Zeker vier mensen vonden de dood, onder wie een Fransman en zijn dochter die op terugreis naar huis ingesloten raakten door het vuur en van een klif af sprongen. De man kwam op een rots terecht, de dochter verdronk.

Dat is het gruwelijke gezicht van het betoverende natuurgeweld dat dorpelingen, toeristen en brandweerlieden steeds weer verrast – ook al behoort het tot een steeds opnieuw terugkerend patroon van seizoenswisselingen. Gemiddeld breken elk jaar in Europa 65.000 natuurbranden uit, waarbij ongeveer een half miljoen hectare aan bos en wildernis in de as wordt gelegd, heeft de European Forest Fire Information System (EFFIS) berekend. Meer dan 85 procent van die branden doet zich voor in het gebied rond de Middellandse Zee.

Dit jaar wordt een topjaar in negatieve zin: tot dusver is al zo’n 580.000 hectare aan natuur vernield. Vooral in Portugal, Spanje, Zuid-Frankrijk, Midden- en Zuid-Italië, de Balkan, Griekenland en Turkije blijft de situatie zeer kritiek, meldde EFFIS.

Nog een ontluisterend gegeven: meer dan 95 procent van de natuurbranden ontstaat door menselijk toedoen. Door een sigaret die achteloos is weggegooid. Door een vlam die overslaat als een boer zijn veld met graanstoppels wil afbranden. Of door opzettelijke brandstichting, zoals de politie op Gomera vermoedt.