De boodschap 'roken is dodelijk' helpt niet

Mensen relativeren angstboodschappen namelijk weg.

Rotterdam. Dreigen met dodelijke ziekten op de verpakking van rookwaren helpt niet om het roken te ontmoedigen. Sterker, soms zet het aan tot méér roken. Dat blijkt uit een analyse van Maastrichtse onderzoekers in vakblad Health Psychology Review.

Over het effect van ‘angstboodschappen’ in overheidscampagnes bestond veel verwarring in de wetenschappelijke literatuur, vertelt gezondheidspsycholoog Gjalt-Jorn Peters: „Een aantal studies beweert dat ze wel werken. Maar de psychologische theorie voorspelt dat ze niet zullen werken, wat eveneens door studies ondersteund wordt.”

Peters en collega’s voerden daarom een nieuwe meta-analyse uit met „strakkere voorwaarden” om het effect van de waarschuwingen zo zuiver mogelijk te kunnen beoordelen. „Studies waarin mensen na het zien van angstwekkende plaatjes werd gevraagd wat zij zouden doen, lieten wij links liggen. Zo meet je namelijk alleen de intentie en niet het daadwerkelijke gedrag.”

De meeste mensen relativeren angstboodschappen weg, blijkt nu. Als ze geconfronteerd worden met onprettige gedachten, zoals de dood, reageren ze door hun zelfbeeld te versterken. „Rokers kunnen hun zelfbeeld bevestigen door te roken”, zegt Peters. „Ze zeggen tegen zichzelf: ik ben niet zo sterfelijk, dat geldt niet voor mij.” „Tips zijn effectiever” , zegt Peters, „en die kunnen niet averechts werken.” NRC