'Becel pro.activ verlaagt het cholesterolgehalte en een laag cholesterolgehalte verkleint de kans op hartziekten' 'Becel pro.activ verlaagt de kans op hartziekten' Waar Ongefundeerd

nextcheckt

De aanleiding

Ze eet elke dag Becel pro.activ en heeft daarmee haar cholesterol „behoorlijk verlaagd”. Dat vertelt zangeres en cabaretière Karin Bloemen in een nieuwe reclamespot van Becel pro.activ (verkrijgbaar in de vorm van boter, melkdrank of yoghurt). Een mannenstem vult aan: volgens hem is aangetoond dat de plantensterolen in Becel pro.activ het cholesterol verlagen. Lezer Frits Tromp uit Leeuwarden bekeek daarop de website van Becel en las daar dat meer dan 45 wetenschappelijke onderzoeken de cholesterolverlagende werking van het product bevestigen. Bovendien, meldt de website, zijn „wetenschappers het erover eens dat een verlaging van het verhoogde LDL-cholesterol het risico op coronaire hartziekten kan verlagen”. Tromp wil weten of dit waar is.

Interpretaties

De werking van Becel pro.activ is al langer onderwerp van discussie. Afgelopen juni kreeg de margarine van Becel pro.activ het Gouden Windei toegekend van Foodwatch, een organisatie die opkomt voor transparantie over voedsel en eerlijk eten. Foodwatch stelt dat producent Unilever de consument misleidt omdat er een farmaceutisch element aan de margarine wordt toegevoegd – de plantensterolen – zonder dat gewezen wordt op eventuele bijwerkingen.

De zin „wetenschappers zijn het erover eens dat een verlaging van het verhoogde LDL-cholesterol het risico op coronaire hartziekten kan verlagen” valt op twee verschillende manieren te lezen. Lees je het letterlijk, dan valt de nuancering op: je eet een product met plantensterolen, plantensterolen verlagen het cholesterolgehalte en wetenschappers zijn het erover eens dat een lager cholesterolgehalte het risico op hartziekten kán verlagen. Maar de zin is ook op een andere manier te lezen: dat er wetenschappelijke overeenstemming is over het feit dat door het eten van plantensterolen de kans op hartziekten afneemt. Next.checkt onderzoekt beide interpretaties.

En, klopt het?

Uit tientallen wetenschappelijke studies blijkt dat plantensterolen het ‘slechte’ LDL-cholesterol inderdaad verlagen. Dat komt omdat plantensterolen – een soort namaakcholesterol – de opname van cholesterol in het lichaam blokkeren. En in geval van een te hoog gehalte LDL-cholesterol zorgt een verlaging daarvan voor een kleiner risico op hart- en vaatziekten. De letterlijke interpretatie van de teksten op de website van Becel pro.activ en die van Karin Bloemen in de reclamespot kloppen dus. We beoordelen deze stelling als waar.

Becel pro.activ verlaagt de kans op hartziekten

Bewering van Becel zoals de consument het waarschijnlijk leest

En, klopt het?

Foodwatch protesteerde al tegen het verzwijgen van eventuele bijwerkingen van het eten van de plantensterolen – het middel in Becel pro.activ-producten dat voor een verlaagd cholesterolgehalte zorgt. Waar de farmaceutische industrie verplicht is om de risico’s van medicijnen te melden, is de voedingsindustrie dat niet. Onderzoek naar de mogelijke effecten van plantensterolen op de slagaderen en het hart vergt jarenlange, dure studies – je hebt veel proefpersonen nodig die jaren gevolgd moeten worden – terwijl de industrie er geen (financieel) belang bij heeft. De voedingsindustrie hoeft de bijeffecten namelijk niet te melden en de farmaceutische industrie heeft al medicijnen ontwikkeld die bewezen effectief zijn.

Toch is er op kleine schaal wel onderzoek gedaan naar plantensterolen. Zo publiceerden Maastrichtse onderzoekers vorig jaar over een onderzoek in Atherosclerosis over het effect van plantensterolen op de adertjes in het netvlies. Dat onderzoek bevestigt de twijfel die er onder wetenschappers heerst over het gunstige effect van plantensterolen. Want er is aangetoond, zo leggen de hoogleraren Jaap Seidell (Voeding en Gezondheid) en Martijn Katan (Voedingsleer) uit, dat een klein deel van die ingeslikte plantensterolen in het bloed terecht komt. Vervolgens zijn er verdenkingen dat de sterolen die in het bloed terecht gekomen zijn, zich ophopen aan de binnenwand van de slagaderen waar ze proppen gaan vormen. Net als cholesterol doet als er te veel van in het bloed zit. Het is dus mogelijk dat het gunstige effect van het verlaagde cholesterol hierdoor teniet wordt gedaan.

Hoewel de Europese Voedsel- en Waren Autoriteit (EFSA) Becel pro.activ heeft goedgekeurd als voedingsmiddel, was dit mogelijke bijeffect voor bijvoorbeeld Canada reden om voedingsmiddelen met plantensterolen te verbieden. Er valt dus niet met zekerheid te zeggen dat het eten van Becel pro.activ de kans op hartziekten verkleint, omdat de bijwerkingen het positieve effect mogelijk teniet doen.

Al met al is het onderzoek naar de bijeffecten van plantensterolen – de werkende stof in Becel pro.activ – te beperkt om zekere uitspraken over te kunnen doen. Er zijn aanwijzingen dat de plantensterolen propjes kunnen vormen in de aderen met daardoor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Zo kan het gunstige effect van het door diezelfde plantensterolen verlaagde cholesterol dus teniet worden gedaan. De mogelijke interpretatie dat het eten van Becel pro.activ de kans op hartziekten doet afnemen, beoordelen we dan ook als ongefundeerd.