Moord toont verrotte staat Chinese politie

De affaire rond de in ongenade gevallen Chinese politicus Bo Xilai en zijn vrouw is ook ontluisterend voor de politie. „Maar geen Chinees is echt geschokt door deze corrupte toestanden.”

Gu Kailai, de vrouw van de gevallen toppoliticus Bo Xilai, in de rechtszitting vorige week in de plaats Hefei. Foto AP

Na het bliksemsnelle proces tegen de echtgenote van voormalig toppoliticus Bo Xilai worden Chinese krantenlezers en tv-kijkers overspoeld met details over hoe zij samen met haar jonge assistent haar Britse zakenpartner Neil Heywood dronken voerde en vergiftigde.

Maar de interessantste onthulling in het officiële verslag van de besloten rechtszitting door het staatspersbureau Xinhua betrof de schaarse zinnen over de betrokkenheid van vijf hoge politiemensen die op de hoogte waren van de moord en nadien bewijsmateriaal, DNA-sporen en het lichaam wegwerkten.

Onder de vijf bevindt zich Wang Lijun (52), de vroegere locoburgemeester en ex-hoofd van de openbare veiligheidsdienst in Chongqing. Wang was geen doorsnee politieman. Dankzij zijn Dirty Harry-achtige campagnes tegen de maffia in noordelijk en zuidwestelijk China was hij een van de bekendste politiemannen van het land.

Wang was vooral de man die in februari van dit jaar met zijn toen raadselachtige vluchtpoging naar het Amerikaanse consulaat het politieke schandaal rondom zijn baas Bo Xilai en die diens familie aan het rollen bracht. De moord op de Brit, de daaropvolgende ‘cover up’ en Wangs vlucht vormden een van de grootste schandalen van de laatste decennia. Het bracht de Communistische Partij van China (CPC) in grote verlegenheid en maakte een einde aan de politieke ambities van Bo Xilai.

De geschorste Bo was destijds nog lid van het Politbureau in Peking en partijsecretaris van het 32 miljoen inwoners tellende Chongqing en gold als een onvermijdelijke kandidaat voor het Staand Comité van het Politbureau, het machtigste bestuursorgaan van het land.

„Wat we tot dusver niet precies wisten was dat de politietop van Chongqing, geheel benoemd door Bo Xilai, nauw betrokken is geweest bij de moord en het wegmoffelen van de zaak. Dat leidt tot de cruciale vraag of Bo Xilai zelf hierbij was betrokken. En zo ja, waarom was iemand van dit niveau doorgedrongen tot de top van de Communistische Partij van China? Is de partij werkelijk al zo verrot”, vraagt de Pekingse politieke commentator en liberale hervormer Zhang Lifan zich af.

Volgens het enige officieel gepubliceerde verslag van het proces tegen Bo’s vrouw, die terecht staat onder haar eigen naam Gu Kailai, wist Wang Lijun van haar plan om op 13 november 2011 Heywood naar het Gelukkige Vakantiehotel in Chongqing te lokken en hem daar te vermoorden. Wang die onder de vleugels van Bo Xilai carrière had gemaakt als ‘supercop’, had al met haar een plan besproken om Heywood erin te luizen als een drugshandelaar. Op de dag van de moord had Wang het hotel onder politiebewaking gesteld. Toen Gu daags daarna aan hem vertelde hoe zij te werk was gegaan, wist hij dat al.

Gu Kailai besloot haar zakenpartner te vermoorden nadat zij volgens Xinhua door hem in e-mails was gechanteerd en hij haar in Engeland studerende zoon zou hebben bedreigd. De Brit zou ongeveer 14 miljoen pond hebben geëist voor twee mislukte onroerendgoedprojecten in Frankrijk en Engeland. Zij zou door de bedreigingen geestelijk zijn ingestort.

Nadat Gu Heywood dronken had gevoerd met whisky en hem vervolgens had vergiftigd met cyanide, zorgden twee politiecommissarissen en twee hoofden van de recherche ervoor dat het bewijsmateriaal werd opgeruimd, het stoffelijk overschot binnen een dag werd gecremeerd en de familie Heywood in Engeland en China te horen kreeg dat hun zoon en echtgenoot was gestorven aan een hartaanval die was veroorzaakt door overmatige alcoholconsumptie.

Of Bo van te voren door zijn vrouw was geïnformeerd is nog niet vastgesteld, of beter, dat vermeldt Xinhua- niet. Vast staat dat hij na de moord is geïnformeerd door Wang Lijun. Bo ontstak in woede, degradeerde Wang tot locoburgemeester voor cultuur en sport en moet hem ook bedreigd hebben, want Wang probeerde via het Amerikaanse consulaat naar de VS te vluchten. Het consulaat in Chengdu weigerde hem na overleg met minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton politiek asiel te verlenen.

Over het lot van de in februari gearresteerde Wang bestaat onduidelijkheid. Volgens een Hongkongse tv-zender en de Chinese website Boxun is hij gisteren in een geheim proces berecht en veroordeeld. Maar bij het gerechtshof van Chengdu en bij de media in deze regio kon niemand dat vandaag bevestigen.

„In het proces tegen Wang gaat het niet alleen om de moordzaak zelf, maar om het aanzien van de politie in China, het justitiële systeem en het imago van de partij. Hij was niet een man die het recht diende, maar een schakel in een corrupt systeem waarin de politie een bedenkelijke rol speelt. Het is een bewijs dat China nog lang geen rechtsstaat is, in weerwil van alle propaganda”, aldus commentator Zhang Lifan.

Voordat Wang Lijun in opdracht van Bo Xilai in de metropool Chongqing op gangsterjacht ging, had hij al een reputatie verworven als een van China’s meest effectieve misdaadbestrijders. De tv-serie ‘Agenten met ijzer in hun bloed’ is op zijn wederwaardigheden gebaseerd. Eerst in Dalian en later in Chongqing mocht hij graag voor de media poseren met snelle auto’s, wapens en getooid in Amerikaanse pilotenjacks. Hij is ook bekend van een project om de verkeersveiligheid in Chongqing te verbeteren door beeldschone vrouwen in te zetten als verkeersregelaars.

In Chongqing werden in 2009 en 2010 meer dan 3.000 gangsters, corrupte politiecommissarissen en telgen van rijke Chongqingse families gearresteerd en in flitsprocessen veroordeeld tot levenslang, of tot de doodstraf (70 gevallen). Deze bikkelharde vervolging van echte en waarschijnlijk ook vermeende criminelen verschafte Bo Xilai de reputatie van een doortastende, niet corruptie bestuurder en partijleider.

Advocaten en journalisten die deze methodes bekritiseerden, werden door Bo Xilai en Wang Lijun hard aangepakt. Wang Lijun zou ook financieel betrokken zijn geweest bij de handel in organen van geëxecuteerde veroordeelden en van ter dood gebrachte leden van de Falun Gong, een spirituele sekte. Een Chinese onderzoeksjournalist die daarover schreef op een website en in de buitenlandse media, werd door politiebaas Wang Lijun zodanig bedreigd dat hij naar Canada moest vluchten.

Nu Bo Xilai en Wang Lijun zijn gesneuveld, eisen veroordeelden en familieleden van geëxecuteerden heropening van de duizenden rechtszaken. Advocaten van 700 veroordeelden bereiden beroepsprocedures voor en komen naar alle waarschijnlijkheid na het achttiende partijcongres in actie.

De grote vraag die commentatoren, de media en bloggers nu bezig houdt, is wat er met de populaire Bo Xilai zal gebeuren. „Bo Xilai, zijn vrouw en zijn politietop hebben hoe dan ook grote schade toegebracht aan de partij en het land. De partij moet zich in het openbaar van alle blaam zuiveren, anders zal deze zaak haar reputatie permanente schade berokkenen. Het pijnlijke is overigens dat nu al geen enkele Chinees werkelijk geschokt is door wat er in Chongqing is gebeurd”, zegt commentator Zhang Lifan. „Niemand is echt verbaasd over deze corrupte toestanden en dat is tekenend.’’