Laksheid is geen principe. Maak iedereen automatisch orgaandonor

Eén ding is zeker: er is leven vóór de dood. Dat besef zou alle argumenten tegen orgaandonatie moeten wegnemen. Toch zijn velen er heilig van overtuigd dat je in het hiernamaals geen nier of long kan missen. Anderen vinden een leven redden de moeite van het registreren niet waard of schuiven hun beslissing op de lange baan.

Dit is niet uit te leggen aan de 1.300 mensen die op de wachtlijst staan voor een donororgaan. En al helemaal niet aan de nabestaanden van de 150 mensen die jaarlijks op die wachtlijst sterven. Zelfs niet met de Bijbel of Koran op schoot, blijkt uit Religion in Organdonation - een brochure met goedkeuringsstempel van het Nationaal Instituut Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie.

Het boeddhisme doet weliswaar moeilijk met de bewering dat lichaam en ziel ondeelbaar zijn, maar wijst empathie aan als een belangrijke deugd. Het katholicisme ziet orgaandonatie als een daad van altruïsme, maar meent ook dat doneren geen verplichting mag zijn. Het protestantisme vreest dat het weggeven van een orgaan een belemmering bij de wederopstanding is, maar geeft voorrang aan naastenliefde. De islam meent dat het lichaam toebehoort aan Allah en daarom niet geschonden mag worden. Toch hecht dit geloof wel aan de clausule dat er voor levensreddende broederschap een uitzondering gemaakt mag worden.

Zo afwijzend staan religies dus niet tegenover orgaandonatie. Intern is er discussie, maar het staat ieder gelovig individu vrij er een eigen interpretatie op na te houden. Een afweging die op grotere schaal helaas in het nadeel uitvalt voor mensen op de wachtlijst, zo blijkt uit CBS-onderzoek van april 2012. Terwijl van de niet-gelovigen 61 procent bereid is een orgaan af te staan, schommelt het percentage bereidwillige gelovigen tussen de veertig en vijftig procent. Moslims nemen een bijzondere positie in: slechts 27 procent is bereid na overlijden een orgaan af te staan. Met ontvangen heeft meer dan de helft van de moslims geen moeite. Een vorm van hypocrisie die je bij andere gelovigen, zoals gereformeerden, katholieken en protestanten, veel minder tegenkomt.

Zelfbeschikking staat niet ter discussie

Op 31 oktober 2011 hadden ruim 5,6 miljoen mensen laten vastleggen of ze bij overlijden organen of weefsels willen afstaan. Wetende dat de leeftijdsgrens voor het Donorregister 12 jaar is, zitten we dus nog met miljoenen mensen die niets van zich hebben laten horen. Zou je deze lakse burgers op de man af vragen of ze donor willen worden, dan zeggen ze ongetwijfeld ‘ja’. Voor hen is Actieve Donor Registratie (ADR) een uitkomst - een systeem waarin je automatisch donor bent en actie moet ondernemen als je dat niet wilt. D66-Kamerlid Pia Dijkstra bereidt nu een initiatiefwet voor om ADR in te voeren. Ze rekent op de steun van GroenLinks, SP, PvdA en CDA. De leden van laatstgenoemde partij namen op 30 juni een ADR-resolutie aan.

Dat SGP en ChristenUnie er niet aan willen is geen verrassing, maar de opstelling van PVV en VVD is pure obstructie. Zij hanteren het argument dat iedereen recht heeft op zelfbeschikking. Alsof dat hier ter discussie staat. Wat niet zo is: je bent weliswaar automatisch donor, maar met enkele muisklikken kun je je afmelden. En met dat automatisme valt het reuze mee. Burgers worden pas opgenomen in het ADR als ze vele brieven negeren. Zodra ze bericht als ingeschrevene krijgen kunnen ze zich direct weer afmelden.

Het meest bizarre verweer kwam van het liberale tijdschrift Elsevier. “Een Actief Donor Registratiesysteem, zoals de deftige term luidt voor ‘ja, tenzij’, degradeert de bevolking tot een voorraadje organen, met de staat als magazijnmeester”, schreef redacteur Arthur van Leeuwen. Artikel 11 van de Grondwet - het recht op onaantastbaarheid van het lichaam - haalt hij aan als het “krachtigste tegenargument”. Typisch voorbeeld van een studeerkamerliberaal die met krachttermen als ‘orgaandonatie-maffia’ het zicht op de werkelijkheid verloren is. Iedereen hecht aan artikel 11 en juist daarom is een bezoek aan www.jaofnee.nl niets teveel gevraagd. Er komt geen postzegel aan te pas, allemaal via DigiD.

WWW.JAOFNEE.NL

Maar de vraag blijft natuurlijk staan. Wel of geen donor? Tot voor kort schoof ook ik die vraag vooruit. Niet omdat ik als een studeerkamergeleerde zat te zelfbeschikken, maar omdat ik te laks was om mezelf te registeren. Geen enkel moment van de dag dacht ik aan al die duizenden mensen op de wachtlijst. Ik pleegde onbewust een egoïstische aanslag op naastenliefde. Wreder bestaat niet.

Pas toen ik dit artikel voorbereidde, werd ik overmeesterd door schuldgevoelens. Eerst donor worden via www.jaofnee.nl, dan anderen de les lezen. Die registratie kostte me drie minuten van mijn leven. Alles mogen ze van me hebben, maar het staat iedereen vrij bepaalde organen uit te sluiten. Was getekend, een donor met registratienummer 6453529. Nu u nog: www.jaofnee.nl. Registratienummer graag in onderstaand reactiepaneel. Kies voor het leven, neem kostbare organen niet mee in je graf.