Jazztenor met een sound 'zo winderig als Chicago'

Von Freeman verkoos muzikale vrijheid boven roem. Het zoeken naar een eigen geluid maakte hem geliefd bij jazzconnaisseurs.

Diep, gruizig en een uitgesproken, door sommigen als wat vals ervaren toonvorming. Zelf omschreef tenorsaxofonist Von Freeman – ook wel ‘Vonski’ genoemd – zijn sound „net zo winderig en taai” als de stad waar hij vandaan kwam, Chicago. De zaterdag op zijn 88ste overleden, eigenzinnige jazzmuzikant behoorde met onder anderen Johnny Griffin en Clifford Jordan tot de grote Chicago-jazztenoren.

Opvallend aan saxofonist Von Freeman was dat hij zo verknocht was aan Chicago dat hij, in tegenstelling tot zijn generatiegenoten, zijn stad zelden verliet voor posities in bands van grote namen of tournees. Zo beantwoordde hij nooit het telefoontje van Miles Davis die in de jaren vijftig vervanging zocht voor John Coltrane. Zijn honkvastheid stond Freemans nationale erkenning lang in de weg, maar bood hem alle muzikale vrijheid.

Zijn vaste sessieavonden in de lokale club New Apartment Lounge waren trekkers voor musici en toeristen. Door zijn relatieve obscuurheid en wellicht juist mede daardoor grote omarming door jazzconnaisseurs, werden concerten die hij gaf op latere leeftijd, bijvoorbeeld met zijn bekende zoon, rietblazer Chico Freeman, of in een ‘tenorbattle’ met Johnny Griffin of met pianist Andrew Hill in 2005 in het Amsterdamse Bimhuis, must-sees.

Von Freeman, als Earle Lavon Freeman Sr. in 1923 geboren, was een technisch hoogstaand tenor die al op zijn zestiende in de bigband van Horace Henderson speelde. Later begeleidde hij, met zijn broers George op gitaar en Bruz achter het drumstel, musici als Charlie Parker, Roy Eldridge en Dizzy Gillespie. De saxofonisten Coleman Hawkins en Lester Young zijn van invloed geweest op zijn spel, hoewel Freeman als individualist altijd zocht naar een eigen sound, in de hardbop flirtend naar freejazz. Pas sinds begin jaren zeventig maakte hij – hij was al 49 jaar – zijn debuut als bandleider op Doin’ It Right Now. Vorig jaar werd hij onderscheiden met de eervolle Jazz Master Fellowship.