De dieren hebben ook recht op deze kolommen

Geen Bokito. Geen poema op de Veluwe. Het was een barre zomer voor de dieren in het nieuws. Dat is allemaal de schuld van die vermaledijde sportzomer, stelt Stephan ter Borg.

De zomermaanden zijn traditioneel een periode van nieuwsluwte. Komkommertijd. Drie maanden waarin kranten hun kolommen vullen met klein nieuws dat ook met een zonnesteek of een sangriakater te verhapstukken valt. Overwerkte journalisten kunnen er eindelijk even tussenuit, de fax mag op standby. Bovenal biedt komkommertijd een prachtig podium voor de onderwerpen die we van september tot juni nogal eens over het hoofd zien. Meer specifiek: de dieren.

Deze zomer blijft Nederland echter verstoken van berichten uit het dierenrijk. Natuurlijk, af en toe wordt er een python in een spoelbak gevonden, hier en daar vliegt er een pelikaan tegen een boom, maar het echte werk, een Bokito, een poema op de Veluwe, blijft dit jaar uit. De absentie van dierennieuws kan niet los worden gezien van de zogeheten sportzomer. Kranten, journaals en websites trokken alle verloven in en stuurden vele honderden verslaggevers naar Charkov, Parijs en Londen. Voor serieus nieuws over dieren was tijd noch ruimte. Een gevaarlijke ontwikkeling. De stroom aan zomers dierennieuws heeft immers een belangrijke maatschappelijke functie. De komkommertijd is niet alleen een periode van verpozing, maar ook van bezinning. Dat dieren al sinds de vroege oudheid terugkomen in sprookjes, fabels en spreekwoorden is geen toeval. Ze houden ons een spiegel voor. Een spiegel die na negen maanden onafgebroken berichtgeving over oorlogsgeweld en machtspolitiek meer dan nodig is. De hijgerige manier waarop journalisten op deze sportzomer zijn gedoken, heeft deze spiegel doen beslaan. Zo dreigen we onze grip op de realiteit te verliezen.

Nu zijn de meeste dieren van nature bescheiden. Ze zijn gerust bereid om hun plek in de schijnwerpers af te staan wanneer onze sporters een unieke prestatie neerzetten. Maar de kolommen werden deze zomer allerminst gevuld met topprestaties. Integendeel. Het Nederlands Elftal mocht de sportzomer aftrappen, maar maaide collectief over de bal heen. Ook de wielrenners zetten een wanprestatie neer. De Raboploeg bracht in juli meer tijd op handen en knieën in de berm door dan de boerendochters die langs de route stonden te wuiven. Alleen onze olympiërs losten de hoge verwachtingen in, al verdienen ook hun prestaties enige relativering. Zo’n Epke Zonderland slingert een aardig eind weg aan de rekstok, maar een beetje chimpansee is daar niet van onder de indruk. Ranomi Kromowidjojo zwom twee fantastische races, maar een emmer wijting leegeten om daarna doodleuk door een hoepel vier meter boven het wateroppervlak te springen, zoals dolfijnen overal ter wereld dat plachten te doen, is zelfs voor haar te hoog gegrepen.

Toch is het te eenvoudig om de gebrekkige berichtgeving over dieren af te schuiven op onze sporters alleen. De neerwaartse trend is lang geleden al ingezet. Voornaamste oorzaak hiervan is het armoedige niveau op de journalistieke opleidingen. Studenten worden op vrijwel alle hogescholen onderwezen in pluriformiteit, hoor en wederhoor en zelfs in nieuwe media, maar werkgroepen of colleges over de dierenwereld staan nergens op het programma. Nog geen vijfpuntsvak zoölogie kan ervan af. Brieven hierover aan de Raad voor de Journalistiek worden stelselmatig genegeerd. Dat terwijl het vijf voor twaalf is. De meeste eerstejaars kunnen nog geen marmot van een klipdas onderscheiden. Van een wisent – het Europese neefje van de bizon – hebben de meesten van hen nog nooit gehoord. Waar ze wonen (loofbossen) en wat ze zoal doen de hele dag (grazen) zal hen een worst wezen. Het is de hoogste tijd voor een cultuuromslag.

Nu de sportzomer eindelijk achter ons ligt, kan de journalistiek zich eindelijk weer toeleggen op het dierennieuws dat we de afgelopen maanden node gemist hebben. De slotceremonie van de Olympische Spelen kwam geen minuut te vroeg. Laten we hopen dat Assad zijn milities op stal houdt, en de lijsttrekkers op fluistertoon campagne voeren. Misschien dat de resterende paar weken zomer dan in het teken staan van zij die het echt verdienen. Om de dames en heren journalisten alvast op gang te helpen, heb ik afgelopen weekend een potentieel levensgevaarlijke Chinese hurkbeer vrijgelaten in de bossen rondom Tiel.

Aan de slag!