Techno-atleet wint van de Afrikaanse natuurmens

De Brit Mo Farah doorbrak de hegemonie van Oost-Afrika op de 5.000 en 10.000 meter. Met onorthodoxe methoden. De concurrenten hebben hun bedenkingen.

De aanmoedigingen overschreden alle decibelgrenzen. Met een orkaan van geluid droegen 80.000 Britten Mo Farah zaterdagavond in het Olympisch Stadion naar de gouden medaille op de 5.000 meter. Hun Mo Farah, de atleet die een week eerder, na het winnen van de 10.000 meter op de Spelen, al tot trots van de natie was bevorderd. En dat voor een geboren Somaliër.

Het was in één woord prachtig wat Farah op de Olympische Spelen presteerde. Goud op de 5.000 en goud op de 10.000 meter, afstanden die het laatste decennium zijn gedomineerd door Oost-Afrikanen in het algemeen en de Ethiopiër Kenenisa Bekele in het bijzonder. En dan meldt zich in Londen een 29-jarige Brit – nou ja, een Brit – die de hiërarchie doorbreekt. Voer voor het hongerige volk.

Het is in Groot-Brittannië Farah hier, Farah daar. De expressieve atleet met de sprekende ogen wordt doodgeknuffeld. Bijna geen Brit die zich afvraagt hoe Farah het flikt op twee afstanden een coup te plegen. De idylle zou eens verstoord worden.

Maar aan de zijlijn werden in Londen wenkbrauwen gefronst. Door onder anderen Jos Hermens, de Nederlandse manager van de verslagen drievoudige olympisch kampioen Bekele. „De natuur heeft verloren van de wetenschap”, constateert Hermens in alle nuchterheid.

Met de natuur doelt hij op Bekele, die volgens hem wars is van zelfs een vitaminepil. En met de wetenschap doelt hij op voormalige marathonloper Alberto Salazar, de Amerikaanse trainer die van de langeafstandsloper Farah een wetenschappelijk project heeft gemaakt.

De atleet traint bijvoorbeeld in water op een hardloopband – om blessures te voorkomen. En op een anti-zwaartekrachtband – om meer kilometers te maken zonder spierschade op te lopen.

Bovendien verblijft Farah meestentijds in een huis waar de hoogte wordt gesimuleerd. Daarmee heeft hij een Oost-Afrikaanse biotoop gecreëerd. Om rode bloedlichaampjes te kweken, zodat extra zuurstof kan worden opgenomen. Verder wordt elke stap die Farah zet geregistreerd en geanalyseerd.

Tot zover lijkt zijn aanpak koosjer. Maar er verschijnen in kranten ook verhalen dat Farah zich bedient van omstreden medicamenten. Hij zoekt voor zijn preparatie hoe dan ook de grenzen van het toelaatbare op, dat is algemeen bekend.

Volgens Hermens heeft Farah ontheffing voor een waslijst aan producten. Zijn naam wordt ook wel eens in verband gebracht met het omstreden schildklierhormoon Thyroid. Overigens geen middel dat op de dopinglijst staat, omdat het prestatiebevorderende effect nog niet is aangetoond.

Maar deskundigen waarschuwen voor Thyroid, waarover bij gebruik wordt gesproken in termen van ‘het leven in de waagschaal stellen’ en ‘Russische roulette’. Thyroid stimuleert de stofwisseling en de energiehuishouding. En wie met gebruik met Thyroid stopt, schijnt het risico te lopen op een ontregeld hormonaal stelsel.

Farah ontkende zaterdagavond desgevraagd het gebruik van Thyroid. Hij zegt onder medisch toezicht van de Britse atletiekbond te staan. Met andere woorden: loos alarm. Salazar ontkent nadrukkelijk elke connectie met Thyroid en kondigde juridische stappen aan tegen degene die het gerucht de wereld heeft ingebracht.

Maar hoe onschuldig is de werkwijze van Salazar? Overschrijdt de trainer, die zich heeft voorgenomen de Oost-Afrikanen op de lange afstanden te verslaan, misschien grenzen? In praktische zin niet. Maar in ethisch opzicht? De concurrenten hebben hun bedenkingen.

Hermens onthoudt zich van een moreel oordeel. De atletenmanager stelt wel vast dat Salazar met Farah en de Amerikaan Galen Rupp, die in Londen zilver won op de 10.000 meter, voor een keerpunt op de lange afstanden heeft gezorgd.

Willen de Ethiopiërs en Kenianen uit de stal van Hermens de strijd niet verliezen, dan zullen ook zij aan een meer wetenschappelijke aanpak moeten geloven. En als Hermens geloofd mag worden. zal daarvoor de nodige overtuigingskracht nodig zijn, zeker bij de natuurmens Bekele.

Die fase is Farah al lang voorbij. Nadat hij zich in 2011 bij Salazar heeft gemeld, zijn de prestaties sterk verbeterd. Farah, die als jongen met zijn ouders is gevlucht voor het geweld van de burgeroorlog in de Somalische hoofdstad Mogadishu en als achtjarige in Groot-Brittannië arriveerde, heeft wat hij wilde: twee gouden medailles ten koste van zijn Oost-Afrikaanse kwelgeesten.

Want Farah ziet zichzelf niet als Oost-Afrikaan, ook al is hij er geboren. De tweevoudige olympisch kampioen is grootgebracht in Groot-Brittannië. Dat telt voor hem. Bovendien mist Somalië de loopcultuur van Kenia en Ethiopië. Wie in zijn geboorteland voor zijn plezier gaat hardlopen wordt volgens Farah voor gek versleten. Nee, als atleet is hij zo Brits als de Big Ben. En na zijn gouden medailles op de Britse Olympische Spelen minstens zo’n icoon.