Romney komt uit z'n comfort zone

Mitt Romney heeft met de keuze voor Paul Ryan als running mate de campagne opengebroken. Er valt nu eindelijk te debatteren over de inrichting van de samenleving.

Correspondent Verenigde Staten

Washington. Met de keuze van de jonge ideoloog Paul Ryan als kandidaat voor het vicepresidentschap heeft Mitt Romney zijn campagne omgegooid. Lange tijd overwoog Romney een gelijkgestemde running mate te kiezen, zoals Rob Portman of John Thune: bedaagde no-nonsense Republikeinen, die Romneys beeld van ‘Mr. Fix-it’, zoals hij graag gezien wordt, moesten versterken.

Paul Ryan is anders. Hij trekt altijd de aandacht. Hij is een conservatieve houwdegen, intelligent en een uitstekende debater. Met zijn pleidooi voor een kleine overheid en lagere belastingen is hij bovendien de hoop van de Tea Party-beweging. „We bewandelen een onbegaanbare weg”, zei Ryan bij zijn presentatie, afgelopen zaterdag in Virginia. „Amerika wordt van zijn vrijheid en veiligheid beroofd. Wij zullen de moeilijke kwesties niet ontduiken, we zullen leiden.”

Paul Ryan is in staat de campagne in de sfeer van ideologische scherpslijperij te krijgen. Kennelijk is dat wat Romney nodig denkt te hebben om zijn achterstand op president Barack Obama, nog in te kunnen halen. Hij buigt voor de smeekbedes uit conservatieve hoek van de partij, van waaruit al maanden wordt geroepen om een kandidaat die de basis van de partij kan enthousiasmeren. The Weekly Standard, het lijfblad van conservatief Amerika, pleitte vorige week voor Ryan of zijn ideologische evenknie, Marco Rubio. „Doe eens iets dappers, Mitt! (..) Ryan en Rubio belichamen de geest van 2010”, schreef het blad, doelend op de historische doorbraak van de Tea Party, en de Republikeinse verkiezingswinst in het Congres. Een ‘veilige’ keuze als Rob Portman zou een ramp worden, aldus het blad.

Romney hoopt met de 42-jarige Paul Ryan, die even oud is als zijn oudste zoon, eindelijk de sceptische basis te enthousiasmeren. Maar hij weet ook dat hij nu moet afstappen van zijn tactiek om de verkiezingen alleen een referendum over het (economische) beleid van Obama te laten worden.

Dat strijdplan was uit nood geboren, omdat Romney zelf weinig losmaakt bij kiezers, en hij de tegenvallende economie tij als zijn enige kans zag. Hij hield zijn eigen plannen meestal vaag, en praatte liever over de tegenvallende banengroei onder Obama. Ryan zal Romney dwingen uit zijn comfort zone te komen.

Zaterdag nam Romney definitief het risico, zoals John McCain in 2008 ook een gok nam door de totaal onbekende Sarah Palin tot running mate te benoemen. Maar Ryan is geen Palin. Hij heeft een jarenlange reputatie opgebouwd in Washington, waar hij al sinds 1998 lid van het Huis van Afgevaardigden is. Daar werkte de 42-jarige afgevaardigde uit Wisconsin aan een grondige hervorming van de Republikeinse Partij.

Al op 28-jarige leeftijd werd Ryan door zijn kiesdistrict in Wisconsin gekozen in het Huis van Afgevaardigden. De politicoloog en econoom, getrouwd en drie kinderen, heeft zijn hele carrière in de politiek gezeten, eerst als speechschrijver, daarna als afgevaardigde. Hij won zijn als lastig beschouwde district zeven maal op rij, en kan daarom Romney een extra prijs opleveren: swing state Wisconsin.

Ryan werd ondanks zijn jonge leeftijd de ideoloog van het herleefde conservatisme. In die zin doet hij wat Newt Gingrich in 1994 deed, toen hij voorzitter van het Huis van Afgevaardigden werd en de partij-ideologie hervormde. Ryan was niet onder de indruk van de neoconservatieve jaren van George W. Bush. De Republikeinse mode van nu concentreert zich op een kleine overheid, bezuinigingen op de welvaartstaat, en een vertrouwen in de vrije markt.

Paul Ryan stond aan de basis van de opleving van fiscaal conservatisme. Hij werd voorzitter van de Commissie in het Huis die over het budget gaat. Omdat Republikeinen sinds 2010 een meerderheid hebben, is dat een machtige positie. Het Ryan Budget, een tegenbegroting die het Huis na zijn initiatief aannam, is de blauwdruk van zijn denken.

Het plan is meteen zijn kwetsbaarste kant. Ryan wil ruim een biljoen dollar bezuinigen, en bestaande belastingverlagingen in stand houden. Vooral de medische zorg moet krimpen. Medicare, zorg voor ouderen en gehandicapten, zou drastisch worden ingekort. Ook Medicaid, door de overheid betaalde zorg voor mensen met lage inkomens, moet kleiner worden. Onder rechtlijnige Tea Party-kiezers zijn dergelijke maatregelen populair, maar het is zeer de vraag of het oudere of zwevende kiezers aanspreekt.

Zelfs onder Republikeinen is er onenigheid over Ryans plan. In het Huis stemden vier Republikeinen tegen, voordat het werd afgeschoten door de Senaat. Toen Romney eerder dit jaar het Ryan Budget min of meer omarmde, werd dat als een blunder beschouwd door de meeste commentatoren. De Democraten zagen hun kans schoon om van Romney een conservatief in de geest van Ryan te maken.

Voor de Democraten is de komst van Ryan als running mate dan ook goed nieuws. Het lukt Obama niet de juiste toon te vinden tegen Mitt Romney. Daarvoor zegt de Republikein te weinig, en houdt hij zich te veel op de vlakte. In spotjes probeert het Obama-kamp Romney vooral aan te vallen op zijn (verre) verleden als zakenman, maar iedere urgentie ontbrak. Ryan is veel concreter.

Er valt eindelijk te debatteren over ideeën, zoals de hervorming van de zorg en het pensioenstelsel. Romney heeft met Paul Ryan de campagne opengebroken, en veranderd in een strijd tussen twee ideeën over de inrichting van de samenleving.