President Morsi tart leger in Egypte

Egyptes president Morsi, die als Moslimbroeder in een machtsstrijd met het leger is verwikkeld, stuurt ex-sterke man Mohamed Tantawi met pensioen. Een krachtproef.

De Egyptische president Mohammed Morsi heeft het aangedurfd. Hij ontsloeg gisteren minister van Defensie, veldmaarschalk Mohamed Hussein Tantawi, voormalig voorzitter van de Opperste Militaire Raad en in feite Egyptes sterke man sinds de val van president Mubarak op 11 februari 2011.

Verder dwong de president de stafchef van het leger en verschillende andere hoge generaals om met pensioen te gaan. Hij trok ook een controversieel grondwettelijk decreet in, waarmee het leger vlak voordat de president in juni aantrad meer macht naar zich toe had getrokken.

Daarmee is de machtsstrijd tussen Morsi’s Moslimsbroederschap en het leger in een cruciale fase gekomen.

„Deze beslissing zal de geschiedenis ingaan als een belangrijke verschuiving in de machtsbalans tussen het leger en burgers in het voordeel van de burgers”, zei Omar Ashour, een onderzoeker van het Brookings Doha Center tegen persbureau AP. „Het is de eerste keer in de politieke geschiedenis van Egypte dat een verkozen burgerpoliticus een besluit van de legertop ongedaan maakt.”

Het leger heeft er tot nu toe geen blijk van gegeven zich te verzetten tegen het besluit. Tantawi is, net als de eveneens met pensioen gestuurde stafchef, luitenant-generaal Sami Hafez Anan, benoemd tot presidentieel adviseur. Anan kwam in de militaire hiërarchie na Tantawi.

Het is niet duidelijk op basis van welke bevoegdheden Morsi heeft gehandeld, aangezien het land op het moment geen grondwet heeft. Het opstellen daarvan is juist een belangrijk onderdeel van de machtsstrijd tussen president en legertop. Het leger gaf vlak voor Morsi’s aantreden de Militaire Raad wetgevende macht, controle over de begroting en het recht een nieuwe grondwetgevende vergadering aan te wijzen als de huidige er niet uitkomt – een juridische coup volgens critici.

Morsi lijkt nu met zijn tegenzet te komen op een moment dat het leger onder vuur ligt na de moord op zestien militairen vorige week in de Sinaï door moslimextremisten. Israël had gewaarschuwd voor een dergelijke aanval, maar de chef van de geheime dienst nam geen maatregelen. Hij werd door Morsi ontslagen.

„De besluiten zijn niet gericht op bepaalde personen of bedoeld om bepaalde instituties in verlegenheid te brengen”, zei Morsi gisteren. „Ik had slechts het belang van deze natie en haar bevolking voor ogen. Ik wil dat het leger zich wijdt aan een missie die voor ons allen heilig is, en dat is de verdediging van de natie.”

Duizenden aanhangers van Morsi vierden gisteren op het Tahrirplein de overwinning op het leger. Ook de liberale activisten die aan de basis stonden van de Egyptische opstand, hebben het besluit toegejuicht. Dit is „de eerste stap in de richting van een burgerstaat”, schreven ze op hun Facebookpagina. Aanhangers van het leger waarschuwen dat de Moslimbroederschap de controle over het land probeert over te nemen.

Er zijn aanwijzingen dat de Moslimbroederschap overlegd heeft met de Militaire Raad. Zo zei generaal Mohamed al-Assar, lid van de Militaire Raad, tegen persbureau Reuters: „De beslissing is genomen na consultatie met de veldmaarschalk en de rest van de Militaire Raad.” Generaal Abdel-Fattah al-Sisi, gisteren beëdigd als nieuwe minister van Defensie, is lid van de raad, en ex-chef van de militaire inlichtingdienst.