Mo Farah is dé Britse held - uit Somalië

Met goud op de 5 én 10 kilometer is Mo Farah, geboren in Somalië, de Britse held van de Spelen. Maar concurrenten hebben bedenkingen.

Londen. De aanmoedigingen overschreden alle decibelgrenzen. Met een orkaan van geluid droegen 80.000 Britten Mo Farah zaterdagavond in het Olympisch Stadion naar de gouden medaille op de 5.000 meter. Hun Mo Farah, de atleet die een week eerder, na het winnen van de 10.000 meter op de Spelen, al tot trots van de natie was bevorderd. En dat voor een geboren Somaliër.

Het was in één woord prachtig wat Farah presteerde. Goud op de 5.000 en goud op de 10.000 meter, afstanden die het laatste decennium zijn gedomineerd door Oost-Afrikanen in het algemeen en de Ethiopiër Kenenisa Bekele in het bijzonder. En dan meldt zich in Londen een Brit – nou ja, een Brit – die de hiërarchie doorbreekt. Voer voor het hongerige volk.

Het is in Groot-Brittannië Farah hier, Farah daar. De atleet wordt doodgeknuffeld. Bijna niemand die zich afvraagt hoe Farah het flikt op twee afstanden een coup te plegen. De idylle zou eens verstoord worden.

Maar aan de zijlijn werden in Londen wenkbrauwen gefronst. Door onder anderen Jos Hermens, de Nederlandse manager van de verslagen drievoudige olympisch kampioen Bekele. „De natuur heeft verloren van de wetenschap”, constateert Hermens. Met de natuur doelt hij op Bekele, volgens hem wars van zelfs een vitaminepil. Met de wetenschap doelt hij op oud-marathonloper Alberto Salazar, de Amerikaanse trainer die van langeafstandsloper Farah een wetenschappelijk project maakte.

De atleet traint bijvoorbeeld in water op een hardloopband – om blessures te voorkomen. En op een anti-zwaartekrachtband – om meer kilometers te maken zonder spierschade op te lopen. Bovendien verblijft Farah meestal in een huis waar de hoogte wordt gesimuleerd. Daarmee heeft hij een Oost-Afrikaanse biotoop gecreëerd. Om rode bloedlichaampjes te kweken voor extra zuurstofopname. Verder wordt elke stap die hij zet geregistreerd en geanalyseerd.

Tot zover lijkt het kosjer, hoewel het wereldantidopingbureau WADA bij voorkeur sporters van gesimuleerde hoogte wil weghouden. Maar er verschijnen ook verhalen dat Farah zich bedient van omstreden medicamenten. Hij zoekt hoe dan ook de grenzen van het toelaatbare op, dat is algemeen bekend. Volgens Hermens heeft hij voor een waslijst aan producten ontheffing. Maar sinds kort wordt zijn naam ook in verband gebracht met het omstreden schildklierhormoon Thyroid. Overigens geen middel dat op de dopinglijst staat, omdat het prestatiebevorderende effect nog niet is aangetoond.

Maar deskundigen waarschuwen voor het gebruik van Thyroid, in termen van ‘het leven in de waagschaal stellen’ en ‘Russische roulette’. Thyroid stimuleert de stofwisseling en de energiehuishouding. Wie met het gebruik ervan stopt, schijnt het risico te lopen op een ontregeld hormonaal stelsel. Alle geruchten ten spijt ontkende Farah zaterdag het gebruik van Thyroid. Hij zegt onder medisch toezicht van de Britse atletiekbond te staan. Anders gezegd: loos alarm.

Maar hoe onschuldig is de aanpak van Salazar? Overschrijdt de trainer, die zich heeft voorgenomen de Oost-Afrikanen op de lange afstanden te verslaan, geen grenzen? In praktische zin niet. Maar in ethisch opzicht? De concurrenten hebben bedenkingen.

Hermens onthoudt zich van een moreel oordeel. Maar hij stelt vast dat Salazar met Farah en de Amerikaan Galen Rupp, die in Londen zilver won op de 10.000 meter, voor een keerpunt op de lange afstanden heeft gezorgd. Willen de Ethiopiërs en Kenianen uit de stal van Hermens de strijd niet verliezen, dan zullen ook zij aan een meer wetenschappelijke aanpak moeten geloven.

Farah is al verder. Sinds hij zich in 2011 bij Salazar meldde, zijn zijn prestaties sterk verbeterd. Farah, die met zijn ouders vluchtte voor het geweld in Somalië en als achtjarige in Groot-Brittannië aankwam, heeft wat hij wilde: twee gouden plakken ten koste van zijn Oost-Afrikaanse kwelgeesten. Farah ziet zichzelf niet als Oost-Afrikaan. Hij is opgegroeid in Groot-Brittannië, dat telt voor hem. En Somalië mist de loopcultuur van Kenia en Ethiopië. Wie in zijn geboorteland voor zijn plezier gaat hardlopen, wordt volgens Farah voor gek versleten. Nee, als atleet is hij zo Brits als de Big Ben. En na zijn gold rush op de Spelen minstens zo iconisch.