Kijk vriendelijk en zeg niet 'ik ben een rancuneus type'

Weinig dingen zijn zo vervelend als solliciteren. Een brief schrijven gaat nog wel, je cv opstellen kan confronterend zijn, maar met de juiste lay-out kom je daar nog wel uit. De echte problemen doen zich pas voor als je ook daadwerkelijk voor een gesprek wordt uitgenodigd. Enkele tips voor een goed gesprek.

1 Kleed je netjes. Wat je aantrekt, is natuurlijk een beetje afhankelijk van de baan die je wilt hebben. Wil je bij een modellenbureau werken, dan trek natuurlijk geen mantelpakje aan. Sowieso is het beter geen mantelpakjes te dragen (tenzij je bij het ministerie van Binnenlandse Zaken wil werken, daar is het verplicht). Kleed je netjes en zorg dat er geen vlekken op je blouse of overhemd zitten.

2 Zorg voor een rustige ademhaling. Stel, het gesprek is op de tweede verdieping en je moet beneden wachten totdat je opgehaald wordt: blijf, wanneer je samen met de baas of onderbaas de trap oploopt, achter die persoon lopen, of hooguit ernaast als je een vraag gesteld wordt. Ga in ieder geval geen wedstrijd aan wie het eerste boven is om dan boven aan die trap triomfantelijk te constateren dat je sneller bent. Mocht je een slechte conditie hebben: adem rustig in en uit, het is niet verstandig buiten adem en dampend bovenaan die trap te staan.

3 Kijk vriendelijk. Frons niet en ga niet nadrukkelijk grijnzen – dat oogt niet aardig , en wekt de indruk dat je niet goed snik bent. Leg je handen op tafel en beweeg ze wanneer je zit te praten, dan lijkt het net alsof je een bezield iemand bent die lichamelijk achter de dingen staat die je zegt.

4 Bedenk een goede slechte eigenschap. Bij elk gesprek wordt gevraagd wat je slechte eigenschappen zijn. Ga geen goede eigenschappen ombuigen tot iets negatiefs. Tien jaar geleden was het gebruikelijk om bij zo’n gesprek te zeggen: volgens mijn vrienden ben ik eigenlijk té bescheiden, of: het schijnt dat ik soms eigenwijs ben. Dat soort open deuren zijn helemaal passé en leveren tegenwoordig een negatieve aantekening op. Bedenk een slechte eigenschap die niet fnuikend is. Zelf heb ik ooit in een vlaag van eerlijkheid bij zo’n gesprek gezegd dat ik rancuneus ben. Ook dat is niet aan te raden. Al te slechte eigenschappen kan je beter voor je houden. Dus houd het op algemeenheden als: ik ben slordig (niet noemen wanneer je accountant wil worden, maar wel weer cool als je voor model gaat) of: ik ben niet geduldig (zeker wanneer je voor een intellectuele baan gaat, dan lijkt het net alsof je niet tegen domme mensen kan).

5 Zorg dat je goed bent voorbereid, stel open vragen, maar niet al te pijnlijke. Dus vraag naar nieuwe projecten, informeer naar de plannen voor volgend jaar, maar laat vragen als: ‘Ik las in het jaarverslag dat jullie al voor het derde jaar in de rode cijfers zitten, hoe gaan jullie dat oplossen?’ achterwege. Mocht een bedrijf negatief in het nieuws zijn geweest, haak daar dan wel op in, maar vanuit een positieve invalshoek. Wanneer je bij een uitgeverij solliciteert, wek dan de suggestie dat je het fonds ziet zitten en stel je niet elitair op door te zeggen dat het laatste dat je gelezen hebt Der Mann ohne Eigenschaften van Robert Musil is. Kies een verantwoorde bestseller van de uitgeverij en zeg dat je vindt dat de auteur een goede schrijfstijl heeft. Hetzelfde geldt voor een sollicitatie bij een kunstinstelling: zorg dat je een recente voorstelling of tentoonstelling hebt gezien die niet alleen bekend staat als commercieel succes.

6Aan het eind van het gesprek volgt altijd de vraag: had jij nog iets? Antwoord nooit ‘Nee, het is wel duidelijk zo’. Zorg ervoor dat je een vraag achter de hand hebt, al is het maar: hoe verloopt de procedure verder? En wanneer je iets stoms hebt gezegd dat je dwars zit, kom er gewoon nog even op terug.