Hoe verder als Al-Assad valt?

Het lijkt er nu steeds sterker op dat in Syrië het regime van Al-Assad ten einde komt. Anders dan velen beweren, zal het vertrek van deze aartsvijand in het voordeel blijken van Israël, stelt Iba Abdo.

Afgelopen maand is Israël begonnen met de bouw van een scheidingsmuur rondom de bezette Golanhoogte aan de Syrische grens. De muur langs de Westelijke Jordaanoever bestaat al sinds 2003. Aan de grens met Libanon is in april 2012 ook begonnen aan de bouw van een muur langs enkele Libanese dorpen.

Het besluit om de muur rondom de Golanhoogte te bouwen is geïmplementeerd vanwege de laatste ontwikkelingen in Syrië. Israël vreest chaos aan de Syrische grens nu het regime steeds verder wankelt. Al vanaf het begin van de Arabische Lente in januari 2011, gaat de aandacht van Israël vooral uit naar de ontwikkelingen in Syrië. Syrië en Israël hebben als buurlanden een lange historie van oorlog. Zoals de multimiljardaire neef en beste vriend van Al-Assad, Rami Maglouf, ook al toegaf in 2011, is de stabiliteit in Syrië van groot belang voor de stabiliteit in Israël.

De Syrische opstand die in 2011 losbrak tegen het dictatoriale regime van Al-Assad dreigt een game changer te zijn – stabiliteit in de relaties tussen Israël en Syrië is niet langer vanzelfsprekend. Optimisten geven het regime van Al-Assad nog enkele maanden; pessimisten een jaar of langer. Vroeg of laat, zo lijkt nu steeds sterker, zal het regime van Al-Assad vallen, en met hem een van de grootste aartsvijanden van Israël. Anders dan sommigen beweren is het vertrek van Al-Assad namelijk wel degelijk in het voordeel van Israël.

De relatie tussen Israël en het Syrische regime wordt getekend door oorlog en vijandigheid. Sinds de bezetting van de Syrische Golanhoogte in 1967 door Israël en de komst van het Al-Assad-regime in 1970, staat de relatie tussen Israël en Syrië op gespannen voet. Het terugveroveren van de Golanhoogte en het bijstaan van het Palestijnse volk was altijd een van de prioriteiten van het regime van Al-Assad. Hiermee leidde hij de aandacht af van binnenlandse problemen. Al-Assad zaait onrust in de regio en zijn tentakels strekken overal. De twee steunpilaren van het regime, die zijn veertigjarige bestaan verklaren, zijn de terreurmachine, bestaande uit inlichtingen- en veiligheidsdiensten, en de zogenaamde oorlog tegen Israël en het Westen. De binnenlandse legitimiteit van Al-Assad is dan ook voornamelijk gebaseerd op de oorlog met Israël. In het onderwijssysteem en de media worden Syriërs van jongs af aan geleerd de bezetter te haten. Deze haat wordt gemobiliseerd en gebruikt als een reden om de binnenlandse vraag naar vrijheid en democratie te stillen.

Hoewel Syrië en Israël officieel in een oorlog zijn verwikkeld, werd Al-Assad in werkelijkheid nooit als een reëel gevaar beschouwd. Terwijl Al-Assad zichzelf triomfantelijk presenteert als de grote verzetsleider, heeft hij sinds 1974 geen enkele serieuze poging ondernomen om de Golan terug te veroveren. Al-Assad heeft zelfs herhaaldelijke aanvallen van Israël op Syrische grondgebied onbeantwoord voorbij laten gaan. Het bevrijden van de Golanhoogte dient bovendien volgens Al-Assad plaats te vinden door indirecte onderhandelingen en niet door een gewapend strijd. Al-Assad is een vijand, maar wel een voorspelbare vijand die voor stabiliteit zorgt. Vooral in deze tijden van politieke turbulentie in het Midden-Oosten en het aan de macht komen van islamistische partijen in Egypte, is het behouden van stabiliteit en voorspelbaarheid aan de grens met Syrië van groot belang voor Israël.

Op de korte termijn vreest Israël dat een deel van de wapenvoorraad van Syrië gedeporteerd zal worden naar Hezbollah of in de handen van andere terroristen zal vallen. Ook vreest Israël de chaos aan de Syrische grens met Israël na de val van het regime. Iets wat militante groeperingen de mogelijkheid zal geven om aanslagen te plegen vanuit Syrisch grondgebied. De komst van islamistische partijen in Syrië na de val van Al-Assad wordt ook, ongeacht of dit reëel is of niet, gevreesd door Israël.

Ondanks de Israëlische zorgen is het vertrek van Al-Assad op de lange termijn wel degelijk in het voordeel van Israël. Syrië is de slagader die Hezbollah en Hamas voorziet van financiële en militaire steun via Iran. De alliantie tussen Iran, Syrië, Hezbollah en Hamas is niet alleen de grootste bedreiging voor Israël maar vormt ook een gevaar voor de belangen van de Verenigde Staten en de Golfstaten. De zwakste schakel in deze alliantie is momenteel Syrië. Het vertrek van Al-Assad zou de verbinding tussen deze landen verbreken, wat Hezbollah en Hamas zal verzwakken. Bovendien zal Iran verder geïsoleerd raken en de opmars van het shi’itische front worden gestaakt.

Bovendien, hoe langer het conflict in Syrië voortduurt, hoe groter de vernieling van de binnenlandse infrastructuur. Al-Assad zal tot het einde toe vechten en Syrië zwak en gefragmenteerd achterlaten. De wederopbouw zal hierdoor een lange periode bestrijken, waarin alle energie geïnvesteerd zal worden in het herstellen van de materiële en immateriële ravage die Al-Assad heeft achtergelaten. Vooral het legerapparaat zal worden verzwakt. Het buitenlandbeleid en Israël zal voor het nieuwe Syrië dus geen prioriteit zijn.

Terwijl Al-Assad de relaties met Israël stabiel hield, heeft hij geïnvesteerd in het ‘cultiveren’ van een bevolking met zeer anti-Israëlische gevoelens. Het wegvallen van dit regime en de komst van een overheid die zijn legitimiteit werkelijk aan het volk ontleent, betekent dat Israël te maken zal krijgen met een nieuwe werkelijkheid. Een werkelijkheid die weleens als bedreigend kan worden ervaren. Wil Israël op de lange termijn stabiliteit realiseren, dan is het daarom belangrijk om te investeren in goede contacten met de bevolking van naburige landen en niet zozeer met corrupte politieke regimes. Deze laatste komen en gaan, maar de bevolking blijft. De invloed van de erfenis van het dictatoriale Al-Assad-regime, 40 jaar indoctrinatie en anti-Israëlisch sentiment, zal echter tot enige tijd bestaan. Israël doet er goed aan om na de val van het regime van Al-Assad met een schone lei te beginnen door de bereidheid te tonen de bezetten Golanhoogte terug te geven.

Het opbouwen van scheidingsmuren langs de grenzen met buurlanden is geen duurzame oplossing. Het karakteriseert het kortetermijndenken van Israël. Als Israël veilig en vredig wil bestaan in het Midden-Oosten dan moet het zijn beleid ten aanzien van het kernprobleem, het Israëlisch-Palestijns conflict, serieus heroverwegen. Vrede voor Israël is verbonden met het realiseren van een rechtvaardige oplossing voor dit conflict en het teruggeven van bezette gebieden in de regio. Vrede, rechtvaardigheid en wederzijds respect zullen Israël veilige grenzen leveren– geen scheidingsmuren.