Gastvrije moeder-overste

Tegen de apartheid, voor de gastvrijheid: het pension van schrijfster Heidi Hollandwas een startpunt voor veel buitenlandse journalisten.

Heidi Holland Foto AP

In haar boek Dinner With Mugabe probeerde de zaterdag op 64-jarige leeftijd overleden Zuid-Afrikaanse schrijfster Heidi Holland te begrijpen hoe een veelbelovend vrijheidsstrijder een koppige tiran kon worden. De vraag zat haar persoonlijk dwars.

Holland groeide op in Zimbabwe toen dat land nog Zuid-Rhodesië heette en door een blanke minderheid werd bestuurd. Op de tabaksboerderij van haar ouders kreeg ze naar eigen zeggen „vooroordelen en rassenhaat met de paplepel ingegoten”. Maar eenmaal volwassen raakte ze zijdelings betrokken bij de strijd tegen het blanke regime toen rebellenleider Mugabe in 1975 haar huis gebruikte voor een geheim diner. De man maakte grote indruk.

Vele jaren later kon Mugabe zich het ondergrondse treffen nog herinneren en stemde hij bij wijze van hoge uitzondering in met een interview voor haar boek. Holland trof in 2007 een paranoïde leider die nog altijd graag gezien werd als verlosser van zijn volk, Britser was dan die vermaledijde Britten zelf en zich van weinig kwaad bewust leek.

Dinner with Mugabe werd een bestseller. Eerder schreef Holland over het ANC van Nelson Mandela en over de township Soweto bij Johannesburg. Daarnaast had ze enige tijd een column in dagblad The Star waarin ze haar teleurstelling over het regerende ANC niet verbloemde. Sinds Jacob Zuma die partij leidde, schreef ze in 2009, wist zij, zoals zoveel progressieve blanken, niet meer waarop ze moest stemmen.

Behalve schrijver was Heidi Holland bovenal moeder-overste voor het internationale journaille in Zuid-Afrika. Menig correspondent, ondergetekende incluis, begon zijn verblijf in haar guesthouse in journalistenwijk Melville, in Johannesburg. Van daaruit werden huizen gezocht, auto’s gekocht en de eerste contacten opgedaan. Daar hielp Holland graag een handje bij: iedere middag om stipt vijf uur opende ze een fles witte wijn en werden de verschillende gasten, vooral journalisten en medewerkers van ngo’s, aan elkaar voorgesteld.

Dat deed ze woensdag voor het laatst. Zelf dronk ze niet mee, want ze had iets onder de leden en moest naar de dokter, zei ze. Nadat ze donderdag en vrijdag niet was komen opdagen, sloeg haar personeel alarm. Zaterdagochtend werd Holland in de tuin van haar huis gevonden. Ze heeft volgens de politie de hand aan zichzelf geslagen.