Edelkoort, optimistische leermeester

Li Edelkoort was braaf noch ondoorgrondelijk en had ook geen migraine. Dit was de eerste Zomergastenavond waarop alles klopte, zag Hanneke Groenteman.

Eerlijk gezegd was ik stiekem van plan om onder Zomergasten af en toe even naar de slotceremonie in Londen te zappen, gewoon, omdat ik een gulzigaard ben die nooit iets wil missen. Als ik dat had gedaan, had ik het hier overigens niet opgebiecht.

Maar ik heb geen enkel moment kunnen vinden in de lange avond waarop ik ertussenuit wou piepen, want Li(dewij) Edelkoort had mij al snel in haar greep. Wat een zomer, wat een gast, wat een zomergast!

Eigenlijk was dit de eerste avond waarop het concept helemaal klopte. De gast was niet braaf, niet voorspelbaar, niet ondoorgrondelijk voor de presentator, had geen migraine (althans niet merkbaar) en maakte een mooie pas de deux met de gastheer. En, het allerbelangrijkste: van een avond Lidewij Edelkoort word je niet alleen wijzer, maar kan je het leven ook beter aan. Het was nou eens niet samen somberen over alles wat fout gaat en mis is in deze tijd, maar – met haar onweerlegbare logica meedenkend – licht zien aan het eind van de naargeestige tunnel waar we in zitten.

„Een nare hobbel” noemt Edelkoort deze tijd, en die hobbel moeten we nemen. Maar als we dat met z’n allen verstandig doen, dan komt het goed. „Ik ben heel optimistisch, ik geloof in de mens.” Dat klinkt zo opgeschreven stichtelijker dan ze is, ze doet namelijk niet anders dan goed opletten, verbanden zien, logisch nadenken en daar conclusies uit trekken. Niks stichtelijks aan.

Het vak van Lidewij Edelkoort heet trend forecaster. Door goed en breed naar het heden te kijken, ziet ze ontwikkelingen in de toekomst. Ik zie haar vak als een soort KNMI, niet voor het weer, maar voor tendensen, zeg maar het leven, en dan verder vooruit dan veertien dagen. Hoe ons leven er in 2050 uitziet, vroeg Jan Leyers. „Dat is wel heel dichtbij”, zei Edelkoort.

Voor deze uitzending had ik Edelkoorts klok wel horen luiden, maar ik had niet echt een idee waar de klepel hing. Ik hoor niet tot de bevoorrechten die langdurig in haar omgeving hebben mogen verkeren, als student, collega of relatie. En om haar en haar denkwereld enigszins te kunnen doorgronden, heb je minstens drie uur onafgebroken nodig. Dat kregen we, en dat was het mooie van deze avond.

Het begon nogal abstract, over fetisjen en banken en fotografie. Je moest je geduld en je zitvlees aanspreken om bij de les te blijven, maar de beloning was zoet. De fragmenten waren prachtig materiaal om Edelkoorts theorieën te staven en omgekeerd. Alles klopte.

Waar het op neerkomt? Dat we in kleinere verbanden gaan opereren, dat we preutser worden, romantischer, in onszelf gekeerder, creatiever, fantasierijker, minder materialistisch. Familiebedrijven komen terug, we gaan meer dingen zelf maken, lokale industrieën komen terug, de betovering van de marktwerking houdt op, er komt bezieling voor in de plaats. En die omslag moet snel en doelgericht in gang gezet worden, ook door captains of industry, want iedereen, van hoog tot laag, is zo langzamerhand moe van het dragen van de crisis en van de opstapeling van problemen. Het is een kwestie van overleven.

Edelkoort is optimistisch, omdat de mens als soort uiteindelijk niet op zijn eigen vernietiging wil afstevenen. Het ik-tijdperk is afgelopen, het getwitter en gefacebook hebben hun langste tijd gehad, er zal meer creativiteit en saamhorigheid komen. Onvermijdelijk.

Ik heb als een eerstejaars student een blocnote vol zitten pennen met haar ideeën en nog zijn er maar flarden blijven hangen. Dit is zo’n uitzending om te bewaren en nog eens te bekijken.

Li Edelkoort is een echte leermeester en Zomergasten is een uniek podium voor zo iemand.

Dat bleek gisteravond maar weer.

Hanneke Groenteman