De legerleider stuur je zomaar niet weg

President Morsi ontsloeg gisteren zijn legertop. Het is een daad van verzet na jaren van militaire overheersing. De vraag is nu hoe het leger zal reageren.

De Egyptische president Mohammed Morsi heeft de legerleiding en zijn minister van Defensie Mohammed Hussein Tantawi ontslagen. De grondwetswijzigingen die het leger veel macht gaven, zijn ongeldig verklaard.

Morsi heeft meteen een nieuwe minister van defensie benoemd: de generaal Abdel-Fattah el-Sissi. Mahmoud Mekki, een ervaren rechter, is tot vicepresident benoemd.

„Het was een zelfstandige beslissing van de president om nieuw bloed in het militaire establishment te pompen, een beslissing die hij heeft genomen in het belang van de ontwikkeling van de nieuwe, moderne staat”, zei een woordvoerder van de president gisteren tegen persbureau Reuters. Tantawi, 67 jaar oud, had gisteravond nog niet laten weten in te stemmen met zijn gedwongen pensioen. Zowel Tantawi als de eveneens uit zijn functie ontheven generaal en chef-staf Sami Enan (64) zijn benoemd als adviseurs van de president.

De positie van Tantawi en Enan, de belangrijkste figuren in de Militaire Raad, zou zijn verzwakt vanwege het militaire debacle vorige week tegen islamitische opstandelingen in de Sinaï woestijn. Bij die aanslag kwamen zestien grenswachten om het leven. Israël zou gewaarschuwd hebben dat er iets stond te gebeuren, maar met die waarschuwing zou het leger niets hebben gedaan.

De belangrijkste vraag is nu hoe de beslissingen van Morsi de toch al onstabiele machtsbalans tussen Morsi’s Moslimbroederschap en het leger zullen beïnvloeden. Dat hangt sterk af van hoe het Egyptische leger de komende dagen reageert.

Het leger is sinds 1952 een belangrijk machtsblok in Egypte, zowel militair als politiek en economisch. De beslissingen van Morsi zouden weleens belangrijke stappen kunnen zijn richting politieke onafhankelijkheid na zes decennia van militaire overheersing. Maar voor zulke conclusies is het nog te vroeg.

Sinds Morsi op 30 juni aantrad als president leven hij en het leger op gespannen voet met elkaar. Kort voordat Morsi tot winnaar van de verkiezingen werd uitgeroepen perkte de Opperste Raad der Strijdkrachten de macht van de Egyptische president fors in. Die grondwetwijzigingen zijn nu ongedaan gemaakt.

Tantawi stond na de val van Hosni Mubarak zeventien maanden aan het hoofd van de Opperste Raad der Strijdkrachten, die de macht overnam na het vertrek van Mubarak. Daarvoor was hij bijna twintig jaar lang minister van Defensie onder Mubarak.

Gezien Tantawi’s leeftijd werd er al langer over zijn vertrek en zijn toekomst gespeculeerd. Zijn benoeming als adviseur van de president lijkt er echter op te wijzen dat hij niet vervolgd zal worden zoals Mubarak, nu 84, die een levenslange gevangenisstraf uitzit. NRC