Brieven over de stijgende kosten van de Nederlandse gezondheidszorg

Liefdevolle zorg is moeilijk en duur met zo veel pijn

Hoe moeilijk het kan zijn om uitspraken te doen over effectieve zorg blijkt uit de nogal ongelukkig gekozen voorbeelden van voorzitter Arnold Moerkamp van het College voor Zorgverzekeringen (NRC Handelsblad, 8 augustus). Hij stelt dat dementerende patiënten met een heupfractuur beter af zijn met liefdevolle zorg dan met een operatie.

Patiënten met een gebroken heup liefdevol verzorgen zonder hen te opereren is een moeilijke en kostbare opgave; patiënten lijden veel pijn en worden hierdoor, en door het feit dat ze niet op hun gebroken been kunnen staan, volledig afhankelijk van zorg. Een snelle operatie verlicht daarentegen direct de pijn en verbetert de mobiliteit. Er kan dan weer liefdevolle zorg worden gegeven, zonder de patiënt pijn te doen! Een goede geriatrische zorglijn maakt dit kosteneffectief en met zo min mogelijk lijden voor de patiënt mogelijk. Patiënten kunnen een dag na de operatie naar hun eigen verpleeghuis. Dure ziekenhuiszorg wordt beperkt tot een minimum.

De motorrijder die – terwijl er veiliger vervoersmiddelen zijn – willens en wetens het risico op ernstige fracturen neemt, heeft recht op maximale behandeling, maar moet misschien ook wat meer betalen.

Prof. Dr. Lodewijk van Rhijn

Orthopedisch chirurg, Maastricht

De zorg wordt goedkoper als de mens leert te leven

De mens hoopt op een zo lang mogelijk en gezond leven en ziet reikhalzend uit naar elke innovatie. De medische wetenschap en de technologie leveren die in overvloed. Uit het oogpunt van medemenselijkheid gaat geen enkele medische handeling te ver. Drie maanden langer leven mag je niemand ontnemen.

Toch zal een mens zich hoe dan ook moeten voorbereiden op zijn levenseinde. Dit perspectief vraagt om andere overwegingen. Het levenseinde kan zelfs onverwachts komen, bijvoorbeeld door een verkeersongeval. Eigenlijk moet een mens elk moment kunnen sterven. Dit wil zeggen dat hij op elk moment vrede heeft als het leven voorspelbaar of plotseling ten einde komt. Het houdt in dat hij elke dag die hem gegeven is zo leeft dat hij de toekomst niet nodig heeft. Wie terneergeslagen is omdat hij kansen in het verleden heeft gemist, moet ze nu pakken. Wie in het heden het leven leeft dat hij wil leven, heeft geen last van het verleden en hoeft niet te verlangen naar de toekomst.

Het is voor de samenleving ingewikkeld om te beslissen welke levensverlenging nog wel kan rekenen op solidariteit en welke niet, maar de veronderstelling dat het per definitie zinnig is met steeds nieuwe medische kunstgrepen het leven te verlengen, gaat voorbij aan de levenskunst.

Dr. Henk Smeijsters

Heerlen

Vernieuwing in de zorg kan ook veel geld opleveren

Arnold Moerkamp beweert dat „innovaties altijd tot meer kosten leiden, nooit tot minder”. Dit is onzin, zeker als je de gezondheidswinst die sommige innovaties opleveren niet alleen vertaalt naar de gevolgen voor de individuele patiënt, maar ook naar de gevolgen voor de samenleving als geheel.

Zo zijn dotteren en het zetten van stents – vergeleken bij de openhartchirurgie die vroeger vaker nodig was – innovaties die leiden tot minder invaliditeit, het veel eerder weer arbeidsgeschikt zijn en het weer kunnen deelnemen aan maatschappelijk, dus economisch verkeer. Dit geldt ook voor kunstgewrichten, waarmee de orthopedie mensen weer razendsnel hun mobiliteit teruggeeft.

Th. M.G. van Berkestijn

Arts n.p., Velp (Gld.)

Ook wij zorgconsumenten moeten kritisch zijn

In het commentaar ‘Prikkels in gezondheidszorg’ (NRC Handelsblad, 10 augustus) wordt de vraag gesteld hoe de zorgsector valt te prikkelen om meer te kijken naar kwaliteit dan naar kwantiteit. Het antwoord is: de zorgconsumenten en zorgbetalers inschakelen als bondgenoten.

In het commentaar komen zij niet naar voren als actieve partij. Dit is jammer. Binnenkort zijn de kosten van de zorg immers 70 miljard euro per jaar. Omgeslagen over de gehele bevolking komt dit voor een gezin met twee kinderen per jaar neer op 17.500 euro. Dit betekent dat de stijging van de zorgkosten het probleem is van alle verzekerden, al of niet zorgconsument. Iedereen heeft er belang bij actief te worden bij het in toom houden van de zorgkosten.

Tot nu toe weten de meeste mensen niet hoe nuttig of duur hun therapie of verzorging is en kunnen ze geen keuze maken. Dit hoeft ook niet. Het wordt toch wel betaald door het collectief. Het is voor zorgverleners gemakkelijk hun goederen en diensten te slijten aan onkritische zorgconsumenten. Dit is de oorzaak van de kostenstijgingen.

De mensen beslissen pas echt over hun keuze als er voor elke verrichting een eigen bijdrage wordt ingevoerd. Wie betaalt, wil de kosten en gezondheidswinst tegen elkaar kunnen afwegen. Dit is de eerste stap naar een keuzevaardige patiënt. De tweede is de bevordering van kennis over ziekten en gezondheid, verzorging en genezing, zorgkosten en gezondheidswinst. De derde is hulp bij de keuze, bijvoorbeeld van een onafhankelijke zorgkeuzeadviseur.

Echte marktwerking in de zorg ontstaat als patiënten zelf gefundeerde keuzes kunnen maken over kosten, kwaliteit en gezondheidswinst. Zorgconsumenten moeten hun comfortzone van onwetendheid en onverantwoordelijkheid verlaten.

Louis de Wiljes

Apotheker, Utrecht