Morsi ontslaat defensieminister Tantawi - ‘uitdaging van legertop’

(FILES) A handout picture released by the Egyptian presidency on July 9, 2012 shows Egyptian President Mohamed Morsi (C), head of the military council Field Marshal Mohammed Hussein Tantawi (L) and armed forces chief Sami Anan (R) attending a graduation ceremony of military cadets in Cairo. Morsi replaced Defence Minister Tantawi and sent him into retirement, official news agency MENA reported on August 12, 2012, adding that Anan was also retired. AFP PHOTO/EGYPTIAN PRESIDENCY == RESTRICTED TO EDITORIAL USE - MANDATORY CREDIT "AFP PHOTO/EGYPTIAN PRESIDENCY" - NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS - DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS == Morsi (midden) en Tantawi (links) hier op 9 juli nog naast elkaar. Foto AFP / Egyptian presidency

De Egyptische president Mohammed Morsi heeft zijn minister van Defensie Mohammed Hussein Tantawi met onmiddellijke ingang ontslagen. Ook heeft Morsi alle door het leger afgekondigde grondwettelijke amendementen die het militaire apparaat veel macht gaven ongeldig verklaard.

Tantawi leidde Egypte tussen de val van oud-president Hosni Mubarak en de verkiezingen dit jaar die Morsi won. Hij is één van de belangrijkste legerleider is het land. Dat leger heeft een ongemakkelijke verhouding tot de Moslimbroederschap van president Morsi.

Morsi heeft meteen een nieuwe minister van defensie benoemd: Abdel-Fattah el-Sissi. Mahmoud Mekki, een ervaren rechter, is tot vicepresident benoemd.

‘Tantawi is niet zomaar iemand’

Het is al met al een duidelijke uitdaging van het leger door Morsi, stelt NRC-redacteur Carolien Roelants. Het is volgens haar een verrassende stap, die hoogstwaarschijnlijk volgt op “het geknoei van het leger in de Sinaï.” Roelants:

“Het was al wel verwacht dat het een moeizaam samenleven zou worden tussen het leger en president Morsi. Maar door Tantawi te onslaan heeft Morsi het leger echt de handschoen toegeworpen en gezegd: kom maar op. Tantawi is immers niet zomaar iemand. Hij is de voorzitter van de Militaire Raad en minister van Defensie, die duidelijk door het leger op die plek is neergezet om de regering van Morsi in de gaten te houden.”

Al-Jazeera-portret van de carrière van Tantawi:

‘Of het leger zich macht laat afnemen is maar zeer de vraag’

Het is nu vooral afwachten hoe het leger gaat reageren. Morsi heeft duidelijk willen tonen dat hij als president de baas is. Maar het leger is sinds 1952 een belangrijk machtsblok in Egypte, zowel militair als politiek en economisch. De militaire belangen zijn groot. Roelants:

“Zou dat leger zich na al die jaren nu zomaar terug naar de kazernes laten sturen? Dat is maar zeer de vraag.

Het lijkt er op dat de aanslag van vorige week zondag op een Egyptische grenspost in de Sinaï aanleiding voor de stappen van Morsi is geweest. Bij die aanslag kwamen zestien grenswachten om het leven. Israël zou gewaarschuwd hebben dat er iets stond te gebeuren, maar met die waarschuwing zou het leger niets hebben gedaan.

Sinaï lijkt vooral aanleiding, niet reden voor besluit Morsi

Toch moet die aanslag volgens Roelants vooral worden gezien als een goede aanleiding voor Morsi om Tantawi te ontslaan en de strijd met de legertop aan te gaan, en niet als een reden op zich.

“Ik denk dat Morsi en de Moslimbroerderschap dit al langer van plan was, maar dat hij zocht naar een goed moment. En dat zijn de gebeurtenissen in Sinaï wel een goede aanleiding.”

Maar hoe de riskante beslissingen van Morsi de komende uren, dagen en weken zullen uitpakken, is vooralsnog de vraag. Dat hangt sterk af van de reactie van het Egyptische leger.