De nieuwe Al Gore. Geen theatrale klimaatalarmist, maar een sobere fatalist

Britse media zijn lyrisch over een theatershow die geen theatershow is. Het decor van ‘Ten Billion’ bestaat uit een replica van een kantoor. Het kantoor van wetenschapper Stephen Emmott. In anderhalf uur doet hij wat hij altijd doet: op whiteboards tekenen, sheets tonen en iets uitleggen. Dat iets is de toestand van de aarde.

Stephen Emmott voert 'Ten Billion' op. Foto: Royal Court Theatre

Britse media zijn lyrisch over een theatershow die geen theatershow is. Het decor van ‘Ten Billion’ bestaat uit een replica van een kantoor. Het kantoor van wetenschapper Stephen Emmott. In anderhalf uur doet hij wat hij altijd doet: op whiteboards tekenen, sheets tonen en iets uitleggen. Dat iets is de toestand van de aarde.

Helaas zijn er geen beelden van de ‘show’, die tot gisteren opgevoerd werd in het Royal Court Theatre in Londen en wekenlang volle zalen trok. Maar op de videosite Vimeo.com staat gelukkig een college van vijftig minuten uit november 2010. Niet dat daar de vonken vanaf spatten, maar het toont wel aan dat Emmott een bijzonder talent is: een wetenschapper die aan leken kan uitleggen hoe ons ecosysteem bedreigd wordt zonder complexe zaken weg te laten.

Emmott is hoofd van de afdeling Computational Science van Microsoft Research. Daar werkt hij aan mathematische modellen en kwantitatieve analyses. Niet zozeer ten dienste van de softwaregigant, maar vooral om ‘s werelds grootste problemen te onderzoeken. Als hoogleraar aan Oxford University ligt bij dat laatste zijn passie. “Ik weet niets over producten. Vraag me niets over clouds, mobieltjes of Windows”, zei hij voorafgaand aan een college. Aan reclame maken heeft hij een broertje dood: in het theater spreekt hij vanachter een Apple-computer.

De opzet doet denken aan An Inconvenient Truth, de docu-presentatie van oud-vicepresident Al Gore uit 2006. En toch ook weer niet. Emmott heeft geen onheilspellende muziek en schokkende beelden nodig om zijn punt te maken. Hij legt gewoon uit dat de oceanen spoedig gigatonnen aan CO2 ‘terug gaan geven’. Dat de broeikasgassen die reeds uitgestoten zijn nog niet allemaal in de atmosfeer zitten. Een leek kan uitvogelen wat zulks betekent. Zelfs als we vanaf nu niet meer stoken dan nog zal de aarde opwarmen.

Nederland zal ongetwijfeld nog van Emmott horen. Filmproducenten zijn namelijk met hem in gesprek. Klimaatsceptici kunnen hun borst nat maken, want volgens wetenschapsredacteur Robin McKie van The Guardian hebben we te maken met “het meest effectieve theaterwerk dat de milieu-ellende illustreert”. Een aangrijpende presentatie die de problematiek ontrafelt met “overtuigende, onweerlegbare logica”. Sober blijkt de boodschap zoveel harder aan te komen dan het geschreeuw van klimaatalarmisten.

Neiging tot optimisme wordt ons fataal

Zelf noemt Emmott zich een klimaatpessimist. Maar hij is erger dan dat. Iemand die beweert dat de opwarming van de aarde niet meer gestopt kan worden is een fatalist. Een klimaatfatalist. In een interview met NewScientist houdt hij echter nog wel de deur open voor een revolutie. Pas als we de klimaatproblematiek zien als een enorme asteroïde die het aardse leven bedreigt zullen we volgens hem de nodige maatregelen treffen. “Als soort hebben we de neiging tot optimisme. We negeren de problemen totdat ze ons in het gezicht staren.”

Zo bezien is Emmotts boodschap die asteroïde. Enerzijds met bekende verhalen over mislukte oogsten, anderzijds met de observatie dat hij op klimaatcongressen steeds meer hooggeplaatste militairen tegenkomt. Eens vroeg hij een collega wat voor maatregelen hij heeft genomen tegen de ergste effecten van de ramp die in het verschiet ligt. “Ik leer mijn zoon hoe hij een pistool moet hanteren”, antwoordde de wetenschapper.

Uiteindelijk ziet Emmott overbevolking als de kern van alle problematiek. Aan het eind van deze eeuw leven er mogelijk tien miljard mensen op aarde. Ondertussen willen mensen in ontwikkelingslanden de welvaart die het Westen geniet. Terwijl de bevolking toeneemt nemen de mogelijkheden om al die mensen te voeden af en bedreigt de opwarming het leefgebied.

Hoewel Emmotts laboratorium nog gedreven is om oplossingen te verzinnen, geeft hij in een interview aan The Guardian toe dat de wetenschap ons niet meer kan redden. Sterker, het is de innovatie die de mensen als sprinkhanen deed voortplanten en gedragen. “Slimheid en inventiviteit zijn nu de bron van alle mondiale problemen waar we vandaag voor staan - problemen die groter worden naarmate het aantal mensen groeit.”

Lees ook:
Het waren tweehonderd fantastische millennia. Laten we vredig heengaan
Klimaatpolitiek heeft helemaal geen zin meer. Wat nu in de pijp zit is al fataal
Zeven miljardste is ongewenst kind. Waarschijnlijk krijgt het een rotleven
Opstoken die olie. De aarde overleeft ons wel