Wat moet een fysicus doen met drie miljoen?

“Dit is een ingewikkelder probleem dan de natuurkundeproblemen die ik probeer op te lossen.” Dat zei kosmoloog Andrei Linde van Stanford University gisteren in Nature. Het probleem is: Wat doe je als je drie miljoen dollar krijgt?

En nee, dat is niet hypothetisch. Linde is een van de negen theoretisch fysici die vorige week onverwacht dat bedrag kregen – vrij te besteden. De Russische miljardair Yuri Milner, rijk geworden met investeringen in onder meer Facebook, zette zo ‘zijn’ nieuwe Fundamental Physics Prize op de kaart.

Het is een kickstart, want vanaf volgend jaar zal Milner jaarlijks nog ‘slechts’ één prijs van drie miljoen dollar uitreiken. Toch valt ook daarbij de Nobelprijs (ruim een miljoen dollar) in het niet.

Wat drijft Milner? Zelf brak hij zijn promotieonderzoek in de theoretische fysica af (aan het Lebedev Instituut in Moskou) maar de liefde voor de fysica bleef. Dat is één.

In Nature zei hij verder dat hij wil laten zien dat “wetenschap bedrijven even belangrijk is als aandelen verhandelen op Wall Street”. Dat is twee.

Volgens prijswinnaar Nima Arkani-Hamed van het Institute for Adavanced Study in Princeton wil Milner zich bovendien onderscheiden van mecenassen die hele onderzoeksinstituten financieren, door juist een persoonlijke prijs uit te reiken. Bijkomend voordeel: Milner komt zo jaarlijks in het nieuws – dat is drie.

Helpt de prijs ook de fysica vooruit? Nee, denken velen. De prijswinnaars – theoretici wier werk (nog) niet experimenteel bevestigd is – vestigden hun naam lang geleden al en werken met riante salarissen aan gerenommeerde instituten. Ze zullen, zegt Nobelprijswinnaar George Smoot in Nature, geen revoluties meer ontketenen in de fysica.

En de prijswinnaars zelf – die zijn naar eigen zeggen nog altijd ‘in shock’.