Rietveld & Co

Het Vitra Design Museum exposeert deze zomer experimenteel design uit Nederland. Bijvoorbeeld een dna-kroonluchter.

Een farmaceutische multinational, een chocolatier, een leverancier van auto-onderdelen en een ambachtelijke houtskoolproducent. Op verzoek van meubelfabrikant Vitra hebben ontwerpers uit Nederland in samenwerking met Zwitserse bedrijven nieuwe, experimentele producten ontwikkeld.

De resultaten zijn te zien op de tentoonstelling Confrontations: Contemporary Dutch Design in het Vitra Design Museum in Weil am Rhein, bij de Duits-Zwitserse grens. De resultaten zijn te zien op de tentoonstelling Confrontations: Contemporary Dutch Design in het Vitra Design Museum in Weil am Rhein, bij de Duits-Zwitserse grens. Dit is echt een tentoonstelling van deze tijd: het lokale wordt gekoppeld aan het internationale, de wetenschap aan de intuïtie, de industrie aan het ambacht.

Confrontations is een toevoeging bij de grote Rietveld-tentoonstelling, The Revolution of Space, die ook te zien is in het museum dat Frank Gehry ontwierp op de ‘campus’ van meubelfabrikant Vitra. Samen met de Nederlandse stichting voor design en mode Premsela heeft Vitra de experimentele geest van Rietvelds werk willen doortrekken naar vandaag. Daarvoor heeft het vijf ontwerpers uit Nederland uitgenodigd tot een samenwerking met ambachtslieden en industrie uit de omgeving van het museum. Het Nederlandse bureau Catalogtree richtte de tentoonstelling in.

Zoals Rietveld meubels van goedkope latjes maakte, zo is het Rotterdamse bureau 2012 Architecten in samenwerking met de afdeling afval en recycling van Vitra aan de slag gegaan met onderdelen met een fabricagefoutje. Vitra produceert de meubelen van het echtpaar Eames, waaronder een stoel van aluminium. Met 140 afgekeurde onderstellen die voor recycling waren bestemd, maakte 2012 Architecten een lounge-snack-speel-zit-meubelobject. Het staat buiten in het gras en oefent op zowel kinderen als volwassenen een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit.

Ontwerper Lucas Maassen werd voor Confrontations gekoppeld aan het farmaceutische bedrijf Roche, en kwam tot een nieuw materiaal in een verrassende toepassing. Kun je een biologisch proces aanwenden om een object te creëren, vroeg hij zich af. Samen met Roche vertaalde hij synthetisch dna tot kristalvormen. Van die kristallen maakte Lucassen een kroonluchter. Omdat de dna-kristallen in zekere zin een visualisatie van het leven zelf zijn, vroeg Maassen zijn ouders de kroonluchter op te hangen in een performance bij de opening van de expositie.

Houtskool

Ook de andere samenwerkingen werden bezegeld met een performance. Het Rotterdamse bureau Formafantasma en ambachtelijk houtskoolproducent Doris Wicki maakten samen voorwerpen van transparant glas in combinatie met glanzend zwart houtskool. Voor de opening bouwde Wicki – de enige vrouw in Europa die nog met de hand houtskool produceert, zoals haar familie generaties lang heeft gedaan – in het museum een oven. Bij de opening kregen bezoekers een glas water dat door een reinigend filter van houtskool was gegaan en een grijszwart stuk brood uit haar oven – volgens traditie is dat goed voor de spijsvertering.

De jonge meubelontwerper Dirk van der Kooij werkte samen met de Zwitserse firma A. Raymond. Dit bedrijf is groot geworden met de uitvinding in 1886 van de drukknoop. Van der Kooij is bedenker van de Endless Chair, een stoel die door een robot laag voor laag wordt opgespoten van een eindeloze sliert gesmolten plastic, gemaakt van vermalen onderdelen van oude koelkasten. Voor Vitra ontwikkelden Van der Kooij en A. Raymond een nieuw product: driehoekige modules, zowel gemaakt van metaal als van plastic van oude petflessen.

Auto’s worden zo ongeveer bij elkaar gehouden door de klipjes van A. Raymond, licht Van der Kooij de modules op zijn site toe. „Maar je ziet die klipjes nooit. Zo werd het idee geboren een klip te ontwerpen die zelf het product is.” Van de driehoekige plaatjes heeft hij een kruk samengesteld en wolkachtige lampen.

Een machine die emotie produceert – zo omschrijft Wieki Somers de chocolademolen die zij heeft ontworpen samen met de Freiburgse chocolatier Rafael Mutter. Het is een groot, rond blok chocola van 100 kilo, waar een vlak mes van bovenaf steeds een krullerig laagje afschraapt, een tere rozet van chocola die wel van crêpepapier lijkt. Het blok chocola verandert naarmate er meer wordt afgeschrapt; er komen telkens andere kleurige blokjes en patronen als fossielen aan de oppervlakte. Elke krul is daardoor anders, en omdat ze zo breekbaar zijn, voelen ze heel kostbaar aan. „Anders dan bij het breken van een gewone reep wordt het materiaal nu fragiel”, aldus Wieki Somers. „Het is weelde en schaarste tegelijk.”

The Revolution of Space en Confrontations, Vitra Design Museum, Weil am Rhein, t/m resp. 16 en 2 sept, vitra.com, premsela.org. Confrontations komt later dit jaar naar het Designhuis van Premsela in Eindhoven.