Hollande zet ‘vriend’ van Sarkozy uit functie als rechter

De Franse topmagistraat Philippe Courroye, „vriend” van oud-president Sarkozy, wordt uit zijn functie gezet. Een politieke afrekening van de socialisten, zegt Courroye.

In de steek gelaten? Onderzoeksrechter Philippe Courroye voelt zich „gelyncht”, en slachtoffer van een politieke „heksenjacht”. Zo reageerde Courroye, topmagistraat, op zijn gedwongen overplaatsing naar het parket van Parijs. Vrijdag heeft hij zijn bureau leeg geruimd.

Zijn lot leek al bezegeld toen de socialisten onder leiding van François Hollande eerder dit voorjaar aan de macht kwamen. Links ziet Courroye als een rechter die naar het pijpen van oud-president Sarkozy danste. Hij zou er alles aan gedaan hebben om te zorgen dat Sarkozy buiten beeld bleef bij het onderzoek naar politieke donaties van Frankrijk rijkste vrouw, l’Oréal-erfgename Liliane Bettencourt.

In Frankrijk, waar aanklagers in hiërarchie rechtstreeks onder de minister van Justitie vallen, heeft de zaak het debat over de onafhankelijkheid van rechters opnieuw aangezwengeld. Van Sarkozy werd gezegd dat hij regelmatig druk op het Openbaar Ministerie uitoefende. In het verleden kregen ook socialistische bewindslieden dit verwijt. De rechtse krant Le Figaro, noemde de overplaatsing van Courroye een „verspilling”.

Na een bliksemcarrière als onderzoeksrechter in Lyon werd Courroye in 2007 benoemd als hoofdaanklager van de rechtbank van Nanterre. Dat is de op drie na grootste van het land en een rechtbank waar, mede dankzij de nabijheid van zakenwijk La Défense, uiterst ingewikkelde financiële zaken worden behandeld.

Hoewel Courroye werd geprezen om zijn precisie, directheid en vasthoudendheid was zijn benoeming toen al omstreden. De Raad van de Magistratuur, een instantie die toeziet op de onafhankelijkheid van de rechtspraak, adviseerde negatief. Maar het ministerie van Justitie, destijds onder auspiciën van president Chirac, drukte door.

Courroye maakt met zijn promotie tegelijkertijd zijn intrede in wat bekendstaat als ‘Sarkoland’: Neuilly-sur-Seine, de miljonairsgemeente waar Sarkozy tussen 1983 en 2002 burgermeester was. In de eropvolgende jaren leerden ze elkaar goed kennen. Courroye en Sarkozy, die inmiddels minister van Buitenlandse Zaken was, bonden de strijd aan tegen de Corsicaanse nationalist Charles Pieri, verdacht van financiële malversaties. In 2009 reikte Sarkozy, toen president, de Nationale Orde van Verdienste uit aan zijn „vriend”. Courroye was toen al een paar jaar gast aan tafel bij de rijken en machtigen van Neuilly-sur-Seine – vaak vrienden van Sarkozy. Hij wees journalisten die vraagtekens zetten bij zijn onafhankelijkheid erop dat hij destijds de burgemeester van Lyon achter de tralies had gekregen – die tot de intimi van Sarkozy behoorde.

Maar zijn collega’s op het parket van Nanterre volgden Courroye met argusogen. Zeker toen hij een lunch organiseerde voor de baas van Casino, waarbij ook de politiechef aanzat die onderzoek deed naar de supermarktketen.

Isabelle Prévost-Desprez, als rechter in Nanterre destijds betrokken bij die zaak, sprak van „hoogverraad” en besloot Courroye niet langer de hand te schudden. Echt menens werd hun conflict toen in 2010 de affaire-Bettencourt losbarstte. Prévost-Desprez verdacht Courroye ervan het onderzoek te hebben willen sturen zodat Sarkozy buiten schot bleef. Courroye ontkende en beschuldigde Prévost-Desprez van lekken naar onderzoeksjournalisten van Le Monde.

De huidige socialistische minister van Justitie Christiane Taubira, zich bewust van de politieke gevoeligheid van de zaak, wees in de eerste plaats naar deze kwestie. Ze zei dat ze de „rust” in Nanterre wil herstellen en benadrukte dat het haar niet om personen ging, maar om het „parket”. Courroye ziet de overplaatsing echter als een „strafmaatregel”. Hij heeft aangekondigd deze tot het hoogste rechtscollege aan te zullen vechten.