Viva el nerd

Afgelopen maandag stond ik in een klooster in de buurt van Leiden waar een team van vrouwelijke professionals mij verzocht of ik mijn kleren wilde uitdoen. Dit alles vanwege een fotoshoot voor het populair wetenschappelijke tijdschrift Quest. Ik werd samen met andere nerds vereeuwigd voor hun modespecial. Waarom ze daar geen professionele modellen voor nemen die vaker een sportschool bezoeken? De fotoreportage was bedoeld om het nerd zijn te vieren. Het woord ‘nerd’, zoals wij dat nu kennen, stond voor een sociaal onhandig persoon dat overmatig of obsessief geïnteresseerd is in iets waar niet veel mensen om geven. Maar inmiddels is het al lang niet meer puur negatief. Waarschijnlijk is dit in grote mate te danken aan mensen zoals Bill Gates en Mark Zuckerberg. Zelden was het mogelijk om in je eigen levensspanne de machtigste of rijkste man ter wereld te worden zonder bloedvergieten. Niet dat ik Bill Gates wil beschrijven als een pacifistische Dzjengis Khan of Alexander de Grote, maar toch hij is stiekem wel door zijn nerdschap een van de rijkste mannen ter wereld geworden.

Ook in films en literatuur zie je de nerdrol veranderen. Waar de nerds vroeger hooguit dienend waren voor de actieheld, zie je ze nu in de hoofdrol. De oervader van de nerds vind ik ‘Q’ uit de James Bond-films. Zijn slimmigheid zorgde ervoor dat Bond het mooie meisje kreeg en ondertussen in staat was de wereld te redden. Begin jaren tachtig kreeg je films als War Games die het spannende, digitale leven blootlegde. Ook Superman III bleef niet achter met Gus Gorman, de sullige loser die niet sterk was maar wel even miljoenen dollars kon wegsluizen door te hacken. In de jaren negentig kwamen Sneakers en The Net en het lijstje met slimme hoofdpersonen werd als maar langer. Tegenwoordig zijn de nerds stoere actiehelden zoals bijvoorbeeld in Swordfish en The Matrix. Zelfs in het modebeeld zie je geekiness terug in bretels, opajasjes en brillen als mode-item. En eigenlijk is dat ook logisch. De evolutieleer vertelt ons dat de meest aangepaste zal overleven en we leven nu eenmaal in een digitale tijd. Dus aan alle mensen die weleens een klasgenootje pestten, omdat hij niet wilde voetballen maar liever wiskunde deed: bied je excuus maar vast aan. Er is een kans dat diegene weleens veel geld gaat verdienen, je baas wordt of de wereld van haar energieprobleem kan afhelpen.

Wetenschapsjournalist Diederik Jekel schrijft de komende weken over hoe wetenschap in alles om ons heen terug te vinden is. Victor Lamme hervat zijn column op 31 augustus.