Meel is duurder, dus brood ook

Droogte zorgt in Amerika en Rusland voor een fors lagere graanoogst en hogere prijzen. Ook in Nederland gaan levensmiddelen meer kosten. Te beginnen met het brood.

De productielijn van de beschuiten van Bolletje, in Almelo. Foto Eric Brinkhorst

De al maandenlang aanhoudende droogte in Amerika en de naar verwachting verder stijgende grondstofprijzen zullen gevolgen hebben voor de prijzen van diverse levensmiddelen in Nederland.

Zo kondigde de Nederlandse Brood- en banketbakkers Ondernemers Vereniging gisteren aan dat de broodprijs de komende maanden met tien tot twintig cent omhoog zal gaan als gevolg van een grotendeels mislukte graanoogst in Amerika.

De mais-, tarwe- en sojaboeren in de Verenigde Staten hadden er zich zoveel van voorgesteld. De zaairesultaten waren goed. Voor dit jaar rekenden ze op de grootste opbrengst sinds 1937. Maar nu de oogstdatum nadert, is nog maar 23 procent van de geplante mais in goede conditie.

Voor de sojabonen wordt een 32 procent lagere opbrengst verwacht. Waar de opbrengst tegenvalt, stijgt de prijs. In twee maanden tijd is de prijs in Amerika inmiddels met 50 procent toegenomen. Eind juli schoot de prijs voor een bushel mais (35,2 liter) door de grens van 8 dollar heen.

Inmiddels zijn 32 van de 50 staten getroffen door de extreme droogte, zo maakte het Amerikaanse ministerie van Landbouw onlangs bekend. Naar verwachting kunnen de Amerikaanse voedselprijzen dit jaar 3,5 procent stijgen door de warmte.

Ook in Rusland is het de afgelopen tijd extreem droog geweest. De tarweproductie in Rusland, Oekraïne en Kazachstan – normaliter goed voor een kwart van de wereldwijde graanexport – is met 30 procent gedaald ten opzichte van vorig jaar, zo meldt persbureau Reuters.

Uit de index voor wereldvoedselprijzen van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, FAO, bleek gisteren al dat deze in juli met 6 procent zijn gestegen. Daarmee kwam de index uit op 212. Op zich nog niet alarmerend. In februari 2011 werd al eens 238 punten bereikt. De index van graanprijzen is wel zorgwekkend. Deze kwam eind juli uit op 260. Daarmee komt deze in de buurt van de hoogste prijs ooit. Die werd in april 2008 bereikt met 274 punten.

En dat zal als eerste te merken zijn aan de prijs van ingrediënten van producten die relatief snel uit graan vervaardigd kunnen worden. Tarwe en het daarvan afgeleide meel bijvoorbeeld, zegt Jos den Otter, voorzitter van de Nederlandse Brood- en banketbakkers Ondernemers Vereniging. „Meel kost inmiddels 15 procent meer. Voor een brood van achthonderd gram tarwe betekent dat een prijsstijging van 5 eurocent. Maar dan zijn we er niet. De komende maand zijn de eerste granen uit de oogst van deze zomer verwerkt, en kunnen we daadwerkelijk zeggen wat de prijsstijging van een brood gaat zijn”, zegt Den Otter. Hij hoopt dat de stijging maximaal tien eurocent zal bedragen. „Maar het zou ook zomaar vijftien tot twintig cent kunnen worden.”

Toch zullen niet alleen de Amerikaanse en Russische graanboeren last hebben van een (deels) mislukte oogst, verwacht SNS-analist Richard Withagen. „De prijzen van suiker en koffie lopen nog niet op, maar dat zal ook gaan gebeuren. Daarmee zal ook een deel van de inkoop van bedrijven als Unilever en Nestlé duurder worden. Zij leveren vooral zogenaamd ‘processed food’, producten waarvan de doorlooptijd langer is. Denk aan Knorr en Maggi. Ook daarvan zal de prijs in 2013 gaan stijgen.”

Withagen vervolgt: „Wat je ziet is dat voorraden de afgelopen jaren zijn afgenomen, waardoor de markt volatieler is geworden. Mensen vragen zich af: is er nog wel voldoende voorraad?”

De vraag is wie de prijsstijgingen gaat opvangen. Neemt de keten genoegen met een kleinere marge of zal de prijsstijging een op een worden doorberekend in de prijs? Den Otter: „De consument is de afgelopen drie jaar 2,5 procent meer gaan betalen voor een brood. Dat is weinig. Veel rek zit er niet in de marges. Een nieuwe verhoging zal voor de rekening van de klant komen.”