In Venlo was het signaleren, detecteren, isoleren

De gemeente Venlo is een van de organisaties die is getroffen door het computervirus Dorifel. „Door een alerte ambtenaar waren we er binnen een half uur bij.”

Deze week was het plotseling oorlog in de kazerne van het Venlose stadsdeel Blerick. Cyberoorlog. De gemeente Venlo, die onderdak heeft in het voormalige militaire complex – in afwachting van nieuwe behuizing in 2014 –, ontdekte dat ze slachtoffer was van een computerstoring.

„Ik ben nog van de generatie die in dienst moest”, vertelt directeur Ad Theuws. „Daar leerde je al dat je een probleem zo snel mogelijk moet isoleren.” Frank Stege, teamleider informatievoorziening bij de gemeente, noemt de precieze volgorde die ICT’ers hanteren: „Signaleren, detecteren en isoleren.”

Het Dorifel-virus werd dinsdagmiddag ontdekt. „Door een alerte ambtenaar waren we er binnen een half uur na de eerste aanval bij. De servicedesk zag onmiddellijk de omvang van het probleem. Daarna zijn we die omvang in kaart gaan brengen. Omdat de scanners het virus nog niet herkenden, zijn we handmatig gaan kijken wat besmet was. Dat bleken alleen nog bestanden te zijn die met tekstverwerkingsprogramma’s waren gemaakt. De gebruikerssystemen zijn gelukkig onaangetast gebleven.”

Ambtenaren werden via de interne kanalen geïnformeerd. Venlonaren kregen te horen van het probleem via de lokale media en de website van de gemeente, die in de lucht kon blijven. Ondanks de vakantietijd kon de afdeling van Stege het werk aan. „Al betekende het wel dat we ’s nachts tot een uur of twee door moesten werken, en ’s morgens vroeg weer aan de bak moesten. Een medewerker heeft vanaf zijn ziekbed meegeholpen. Een ander kwam in zijn vakantiekloffie en op sandalen om ons bij te staan.”

Doordat de besmetting vroegtijdig werd ontdekt, is Venlo er relatief goed afgekomen. Bij andere organisaties werd ook de elektronische dienstverlening geraakt. Daar konden bijvoorbeeld de balies niet functioneren en ontstonden er problemen met het verstrekken van uitkeringen. De gemeente Weert moest de elektrische schrijfmachines weer uit de kast halen.

Het is pech, vindt Stege, en het is zeker geen verdienste van een organisatie als die niet of minder getroffen is. „Ik ben er ook van overtuigd, ik weet zelfs zeker, dat er ook behoorlijk wat bedrijven slachtoffer zijn. Die houden het echter stil. Bij gemeenten is het vanwege de dienstverlening ook veel meer zichtbaar.”

Voor de zekerheid ligt sinds dinsdag wel het mailverkeer naar de buitenwereld stil. Als alles goed gaat, verloopt bij de gemeente vanaf maandag alles weer normaal. „Al moeten we alert blijven”, zegt Theuws. „Vannacht waarschuwde KPN nog voor twee IP-adressen. Die zijn meteen geblokt.”

De directeur van de gemeente Venlo hoopt dat de besmetting ook nog wat goeds oplevert voor zijn 1.200 medewerkers. „Voor dit moment leidt het tot een soort lotsverbondenheid, bijvoorbeeld bij de koffieautomaat – als in een treincoupé die plotseling stil komt te staan. Verder hoop ik op een permanente bewustwording, zodat toekomstige problemen weer snel gesignaleerd of zelfs vermeden kunnen worden.”