discussie e-books en uitgeven

Wat staat uitgevers en schrijvers te wachten met de opkomst van het e-book? Stop het gebruik van DRM! En pas op, kijk uit, Amazon rukt op.

Amazon rukt op

In haar reactie op het stuk van schrijver Charles den Tex over de toekomst van het papieren boek en het e-book stelt uitgever Mizzi van der Pluijm (Boeken, 27.07.2012) dat uitgevers en boekverkopers allemaal in hetzelfde schuitje zitten en dat er geen oorlog tussen de partijen heerst.

Misschien is dat in Nederland nu nog het geval, maar dat kan snel veranderen. Rond september gaat de Amerikaanse internetwinkel Amazon een Nederlandse variant van zijn website openen. In de VS is dit bedrijf al bezig een monopoliepositie te veroveren door hun readers onder de kostprijs te verkopen, e-books zonder marge aan te bieden en de winsten van hun witgoed en kinderspeelgoedafdelingen te gebruiken om grote auteurs en goede redacteuren weg te kopen bij de gevestigde uitgeverijen.

Het is onhandig dat Nederlandse uitgeverijen dit bedrijf in de kaart spelen door vast te houden aan een achterhaald principe: het toepassen van DRM op hun e-books. DRM staat voor Digital Rights Management. Het houdt in dat er een stukje code in het e-book wordt gezet dat ervoor zorgt dat het e-book alleen maar af te lezen is op apparaten die hiervoor via een ingewikkeld systeem gecertificeerd zijn door de webwinkel waar het boek is gekocht.

Dit klinkt mooi, een zekerheid voor de auteur en de uitgeverij dat hun investering niet ten gronde gaat door softwarepiraten. De realiteit is anders. DRM beperkt klanten die legaal een boek kopen. Ze moeten door rare hoepels springen om hun keurig betaalde boek daadwerkelijk op hun e-reader te krijgen.

Ikzelf koop vaak legaal een e-book en kies er dan voor het boek ergens anders illegaal te downloaden, zodat ik het boek ook daadwerkelijk lezen kan op de reader en op de manier die ik wil. Het eindresultaat is dat diegene die de volle prijs betaalt voor een e-book, een minder goede leeservaring heeft dan iemand die hetzelfde boek downloadt via bijvoorbeeld The Pirate Bay. Nederlandse e-bookwinkels moeten vanwege DRM een inferieur product verkopen.

Hoe speelt dit Amazon in de kaart?

Amazon hanteert zelf een zeer restrictief DRM-beleid. Hun e-readers kunnen alleen maar boeken lezen die bij hen zijn gekocht. En andersom kunnen boeken die bij Amazon gekocht zijn alleen maar gelezen worden op hun eigen Kindle of met een Kindle-app op iOS of Android. Als een consument eenmaal voor Amazon heeft gekozen, is de terugweg lastig; hij zou dan al zijn gekochte boeken verliezen.

Amazon zet hier echter wel iets tegenover: de leeservaring die zij bieden is in Nederland ongeëvenaard. Ze hebben een prachtig ecosysteem voor e-books opgebouwd, waarmee het kopen van een boek zich daadwerkelijk met één klik op de muis voltrekt. Al je aantekeningen en gemarkeerde passages worden centraal opgeslagen zodat je er overal toegang toe hebt. Een boek dat je bent gaan lezen op je Kindle synchroniseert naadloos met je iPhone, zodat je daarop weer verder kan lezen vanaf de zin waar je gebleven bent. Hier in Nederland hebben we een slecht werkende Boekenbol-app, die al maanden niet is ge-updated.

Als we willen dat kleine en grote boekverkopers en softwareontwikkelaars hier niet weggeconcurreerd worden en dat het boekenvak niet hoeft te lijden onder de monopolieposities van enorme online warenhuizen, moeten uitgevers zo snel mogelijk stoppen met het gebruiken van DRM voor hun e-books. Zodoende kan er vrijelijk geïnnoveerd worden door derde partijen, en kan de lezer een goede leeservaring geboden worden, zonder dat hij zijn toevlucht hoeft te nemen tot Amazon.

Kunnen uitgevers dan nog wel verdienen aan boeken zonder DRM?

Ik denk van wel. DRM biedt namelijk niet de bescherming die het zegt te geven. Beveiligde boeken zijn voor een beetje nerd gemakkelijk te kraken. Zodra er meer mensen in Nederland e-books gaan lezen, zal de piraterij van e-books ook toenemen, beveiliging of niet.

Beter is het om de lezers met open vizier tegemoet te treden, en ze niet op voorhand te beschouwen als potentiële dieven. Diverse kleine internetbedrijven hebben bewezen dat met goodwill meer te verdienen is dan met strenge regels.

Schrijvers die DRM van hun boeken lieten verwijderen, rapporteerden hogere verkoopcijfers. En als je echt niet zonder DRM kan, is er altijd nog digital watermarking. Een e-book krijgt, onzichtbaar voor de lezer, een watermerk met daarin de naam van degene die het gekocht heeft, in de veronderstelling dat mensen minder snel iets illegaal delen als het getraceerd kan worden naar henzelf. Een beetje zekerheid voor de uitgever, meer vrijheid voor de lezer. Iedereen blij.

Jim Glerum, Amsterdam

Student Boekwetenschap en freelance vormgever.

De bieb staat op het spel

De discussie over de rol van de uitgever in het tijdperk van het e-book mag wel iets breder. Ik mis in de discussie het wetenschappelijke boek en de non-fictie, zoals ook het digitaliseren van boeken, dat inmiddels planmatig en op grote schaal gebeurt. Wordt de uitgever van wetenschappelijke en non-fictie boeken ook een marginale speler of gaat hij zijn boeken meteen digitaal uitgeven en tegen betaling beschikbaar stellen, met wellicht een kostbare prachtuitgave voor de verzamelaar? Kan ik straks ten behoeve van mijn literatuuronderzoek proefschriften op mijn e-reader krijgen, zoals ik nu al steeds meer boeken en wetenschappelijke tijdschriften op mijn laptop kan raadplegen. Dat roept de prangende vraag op wat op de langere termijn de rol van de bibliotheek wordt. De Koninklijke Bibliotheek heeft al een ambitieus programma om boeken te digitaliseren en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat boeken niet worden aangeschaft en abonnementen op tijdschriften worden beëindigd, omdat die gedigitaliseerd beschikbaar zijn of komen. Kortom, de discussie zou dus over meer moeten gaan dan alleen de toekomst van uitgever en auteur. Ook die van de bibliotheek staat op het spel, en daarmee die van de bibliothecaris en – wat minder urgent – die van de gebruiker.

Henk Slechte, Schiedam

Historicus