De VVD en SP praten al, dus jouw stem telt eigenlijk niet

Doen verschillen tussen partijen er überhaupt nog toe, vraagt Sywert van Lienden zich af.

Over een ruime maand mag vrijwel iedereen gaan stemmen. Die stem doet er toe. Jij bent als kiezer de baas. Jij mag politici belonen of afstraffen. Die stemmen verschuiven zetels. En zo maken ze meerderheden mogelijk voor jouw wensen. Dat is de boodschap van politici. Maar wordt er wel geluisterd naar jouw stem?

Met welke bedoeling stem je? Luisteren politici daar wel naar? Als je op de VVD stemt, stem je dan op een formatie over het midden of op een nieuw achtbaanritje met de PVV? Stem je op de PvdA, moeten ze dan SP-light of GroenLinksig zijn? De harde realiteit is dat het er voor een politieke partij niet toe doet en voor jou wel. Op 13 september zeggen ze dankjewel en zoek jij het als kiezer maar verder uit. Want als het echt belangrijk is, de formatie, dan trekt men zich terug op geheime vergaderlocaties. Dan worden breekpunten wisselgeld en is opeens weer alles mogelijk.

Terwijl voor de buitenwereld de verkiezingscampagne nog nauwelijks is begonnen, zijn partijen in de achterkamertjes al voorzichtig bezig met aftasten voor formaties. Van iemand dichtbij Mark Rutte hoorde ik het bericht dat al een jaar geleden, voor de breuk in het Catshuis, gesprekken tussen de VVD en SP zijn opgestart. Beide kampen zagen toen al in dat het mogelijk onvermijdelijk wordt dat de twee partijen gaan samenwerken. Die samenwerking ligt niet voor de hand, en is een laatste optie, maar kan weleens noodzakelijk zijn. De formatie is dus al begonnen voor de verkiezingen goed en wel zijn aangebroken.

Er zijn meer signalen dat de gesprekken tussen de VVD en SP daadwerkelijk plaatsvinden. Zo zei Remi Poppe, SP-nestor van het eerste uur, deze week in de Volkskrant gevraagd naar formatiemogelijkheden met de VVD: „Mark Rutte is rubberig, hij kan onze kant opbuigen.” En VVD-erelid Hans Wiegel wijst inmiddels geregeld naar de coalitie in de Brabantse provinciale staten van VVD, SP en CDA. Socialisten en conservatieven die samen gaan regeren? Is dat niet een illusie? Remi Poppe: „We hebben idealen, maar zijn zeker geen idealisten. In zekere zin zijn we materialisten.” Zolang idealen niet verder gaan dan een tientje meer of minder voor deze of gene is het niet onmogelijk. Als het moet gebeurt het. Het zou niet nieuw zijn als een verkiezingspact wordt gesloten tussen partijen, zoals de SP en VVD. Ze lokken met elkaar een tweestrijd uit, omdat ze zich makkelijk tegen elkaar kunnen afzetten. Voordeel voor de SP: zij worden makkelijk de grootste partij op links. Voordeel voor de VVD: hoe groter de SP, paradoxaal, hoe groter de kansen van Rutte op het premierschap, omdat de formatiemogelijkheden van de SP beroerd zijn. Daarom wordt hij nu ook niet zenuwachtig van de grootte van de SP.

Daarmee zijn we in een lijn naar beneden geraakt. Twintig jaar geleden zijn de principes van de partijen op de onderhandelingstafels gesneuveld. Tien jaar later de standpunten. In 2010 het geweten. Het definitieve failliet is als inhoudelijk verschil er überhaupt niet meer toe doet. Wie van de kiezers zou op een coalitie van SP en VVD stemmen? De honger naar de macht en de ideeënarmoede legt de kiezer het zwijgen op. Zijn of haar stem wordt niet meer gehoord.

Sywert van Lienden (21) is mede-initiatiefnemer van politieke beweging G500. Hij was van 2006 tot 2008 voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren.