De scootmobiel is nu alweer op zijn retour

Het spreekt niet langer vanzelf dat ouderen een eigen scootmobiel krijgen. Dan maar een tweedehandsje via Markplaats.nl?

Een verviervoudiging. 600.000 scootmobielen in 2030. Dat voorspelde het ministerie van Verkeer en Waterstaat vijf jaar geleden. Straten vol met elektrisch aangedreven bejaarden, voortrollend op de nieuwste Trophy 6 of Celebrity XL. Verharde, verbrede routes in heel het land. Accu-oplaadplaatsen bij elk terras. Want, schreef het ministerie: Nederland telt in 2030 4,2 miljoen 65-plussers. Een kwart van hen is slecht ter been. Grandioos nieuws voor scootmobielfabrikanten. En voor ouderen. Bye bye geraniums.

Het mag niet zo zijn. Nederland is vijf jaren verder. Vijf magere jaren. Deze week trok nieuws uit het Groningse Bellingwedde de aandacht: de gemeente gaat een ‘scootmobielpool’ beginnen. Een uitleendepot, zodat senioren de voertuigen delen. „Efficiency, daar draait het om”, aldus de plaatselijke zorgwethouder.

Bellingwedde is niet de eerste gemeente. Scootmobielpools komen voor in onder meer Almere, Lelystad, Groningen, Terneuzen en Ooststelllingwerf. Want scootmobielen zijn niet goedkoop: prijzen van 2.500 en 3.500 euro zijn gangbaar.

Gemeenten, verantwoordelijk voor de verstrekking van scootmobielen, zijn dan ook strenger geworden. Vijf jaar geleden kreeg iemand gratis een scootmobiel in bruikleen als hij erom vroeg. Hij was immers slecht ter been. Nu moet hij vragen beantwoorden. Heeft u die scootmobiel wel nodig? Of past de regiotaxi ook?

De groei van het aantal scootmobielen blijft dan ook uit, schreef onderzoeksbureau SGBO eind 2011. Het aantal „uitstaande scootmobielen” is zelfs gedaald. Want, schrijft SGBO, gemeenten halen scootmobielen terug, als blijkt dat „cliënten” die niet of nauwelijks gebruiken.

Een symbool van de crisis: de scootmobiel is op zijn retour, al vergrijst Nederland nog zo hard.

Gemeenten zijn niet alleen strenger vanwege de crisis. Hun zorgkosten liepen al langer op. Als uitvoerder van de Wet op de Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) hebben gemeenten sinds 2007 de verantwoordelijkheid over steeds meer zorgtaken. Thuiszorg voor senioren? Wmo-budget. Boodschappenservice voor dementerenden? Wmo-budget. En terwijl die zorgtaken toenemen en ook duurder worden, krimpt dat budget. „Gemeenten geven meer uit aan Wmo-geld dan ze binnenkrijgen”, zegt Asha Khoenkhoen, woordvoerder van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

Gevolg: bejaarden moeten meebetalen aan hun traplift. Kosten van de regiotaxi hoesten ze deels zelf op. En ook voor de scootmobiel is een eigen bijdrage vaker verplicht. In 2008 vroeg nog maar 28 procent van de gemeenten om een eigen bijdrage voor gebruik van de scootmobiel. In 2010 was dat al 40 procent. In, zeg, de gemeente Overbetuwe betalen berijders van de scootmobiel nu maximaal 35 euro per vier weken.

Wat betekenen dit soort maatregelen nu voor de ouderen zelf? Leidt bijvoorbeeld zo’n scootmobielpool niet tot een terugkeer naar de geraniums? „Ouderen moeten zeker wennen aan het delen van de scootmobiel”, zegt Renske Visser, coördinator van ROGplus, dat Wmo-taken uitvoert voor de gemeenten Maassluis, Schiedam en Vlaardingen. In zorgcentra en verpleeghuizen in al die gemeenten is er een scootmobielpool: pakweg zes of acht stuks, voor een veelvoud aan senioren. „Als mensen in het zorgcentrum terechtkomen, verliezen zij het recht op een eigen scootmobiel”, zegt Visser. „Dat vinden zij uiteraard niet fijn. In het begin proberen ze zich soms alsnog een scootmobiel uit de pool toe te eigenen. Dan parkeren ze het voertuig bijvoorbeeld niet in de stalling, maar voor hun eigen deur.” Een „beheerder” is volgens Visser cruciaal: een werknemer van het zorgcentrum die netjes bijhoudt wie tijdens welk dagdeel op de scootmobiel mag. „Dan gaat het uitstekend. Iedereen is tevreden.” Een scootmobielpool invoeren op een woonerf, of in een flat met zelfstandig wonende senioren wordt lastiger, zegt Visser. „Dan mis je al gauw een beheerder. Misschien moet je dan een vrijwilliger zoeken, of een automatisch chipsysteem invoeren. Om burenruzies te voorkomen.”

En de opmars van de eigen bijdrage voor scootmobielen? „Begrijpelijk, maar ook zorgelijk”, zegt Nel Barendsen, woordvoerder van de Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen. „Plots moeten ouderen voor de scootmobiel betalen. Een onverwachte kostenpost.” Barendsen verwacht dat er ouderen zijn die de aanvraag van de scootmobiel laten zitten. Of dat men – buiten de gemeente of scootmobielpool om – een eigen, tweedehands exemplaar aanschaft. „Via marktplaats.nl, bijvoorbeeld.”

Op die site staan scootmobielen als ‘Winner’ en ‘Pride Luna’ te koop voor 399 of 499 euro. Een fractie van de nieuwprijs. „De aanschaf van een scootmobiel via sites als marktplaats.nl neemt toe”, zegt Gijs Moolenaar van het Eindhovense bedrijf De Scootmobielspecialist. „Vaak zijn het technische kinderen of kleinkinderen die zo’n voertuig kopen. Voor oma.”

Nadeel: oma mist dan de veiligheidsinstructie van de fabrikant of gemeente. Een scootmobiel besturen moet je leren. Het werkt als de bagagewagentjes op Schiphol: geen rem, alleen een knijphendel om gas te geven. In paniek knijpen mensen nogal eens in de hendel. Een recept voor ongelukken: een tachtiger in de sloot, een invalide vrouw die de metro binnensjeest en er via de andere deur uitvalt. Jaarlijks belanden 1.200 55-plussers op de spoedeisende hulp.

Eén groot voordeel van de strengere gemeente: ouderen die geen scootmobielen nodig hebben, maken er minder kans op. Stofhappen in de schuur neemt af. En in 2030 zijn er zeker geen 600.000 scootmobielen.