Voetbal om 19.00 uur wordt duur

Ferme taal in Den Haag na de deal van Rupert Murdoch: het bord op schoot moet blijven. Alleen de VVD erkent dat dat bord te duur kan worden.

De televisiekijker mag niet de dupe worden van de entree van Rupert Murdoch in het Nederlandse voetbal. Dat stellen de mediawoordvoerders van de grote politieke partijen. Zij vrezen verschraling van de sportuitzendingen op tv.

De woordvoerders reageren op het nieuws van gisteren dat Fox International Channels, een onderdeel van Murdochs mediaconcern News Corp, een meerderheidsbelang neemt in Eredivisie Media & Marketing. EMM exploiteert de uitzendrechten van de eredivisieclubs. Het eigen kanaal Eredivisie Live zendt de rechtstreekse wedstrijden – ook bijvoorbeeld via pay per view op internet – en het heeft de samenvattingen verkocht aan de NOS. Dat laatste contract loopt nog één seizoen.

Fox krijgt 51 procent in handen van EMM. De clubs gaan van 70 naar 35 procent, tv-producent Endemol van 20 naar 9 procent en de KNVB van 10 naar 5 procent. Fox zou in totaal ruim 1 miljard euro investeren in de komende twaalf jaar.

„Murdoch doet niet aan liefdadigheid”, stelt Tweede Kamerlid Jasper van Dijk (SP) op de website van zijn partij. „Hij zal de gemaakte kosten willen terugverdienen. Dat mag er niet toe leiden dat de samenvattingen worden ingekort of later worden uitgezonden om kijkers naar zijn betaalzender over te laten stappen.”

Van Dijk vraagt de regering daarom of de samenvattingen op zondagavond om zeven uur blijven bestaan. „Het zou een slechte zaak zijn als die verdwijnen omdat Murdoch dat als nieuwe eigenaar niet meer accepteert. Hij heeft er immers belang bij dat zoveel mogelijk mensen naar zijn betaalzender over gaan.”

Ook de PvdA vindt dat aan de zondagavond niets mag veranderen. „Het is prachtig dat de clubs veel geld krijgen”, zei Kamerlid Martijn van Dam gisteren tegen persbureau Novum. „Maar de samenvattingen moeten wel op zondag om 19.00 uur voor iedereen te zien blijven.”

Dat bord-op-schoot-moment ligt verankerd in de Nederlandse wetgeving, maar niet helemaal.

In de Mediawet en het bijbehorende Mediabesluit, een algemene maatregel van bestuur waarin de Mediawet wordt uitgewerkt, staat dat de samenvattingen van de Eredivisie moeten worden uitgezonden op een open net. Dat kan de publieke omroep zijn, maar ook RTL, SBS of een andere zender. De samenvattingen mogen niet achter een decoder komen waarbij de consument extra moet betalen, naast zijn kabelabonnement en (indirect) de belastingen.

De eredivisiewedstrijden worden genoemd in onderdeel C van de zogenoemde Evenementenlijst in het Mediabesluit. De daarin vermelde evenementen moeten in samenvatting worden uitgezonden. Die lijst is zeer specifiek: verslaggeving van de wedstrijden tussen Ajax, Feyenoord of PSV moet minstens 20 minuten duren, wedstrijden van andere clubs minstens 10 minuten.

Over de aanvangstijd op zondag is het Mediabesluit minder strikt. Zeven uur wordt nergens genoemd. Er staat alleen dat de samenvattingen voor half 11 moeten beginnen.

Er wordt al gepraat over de verlenging van de uitzendrechten van de samenvattingen. Komend voorjaar beslist EMM vermoedelijk aan wie het die rechten verkoopt. Als meerderheidsaandeelhouder heeft Murdoch het laatste woord, maar de clubs hebben vetorechten bedongen in de overeenkomst, zeggen betrokkenen. Of er ook een veto geldt voor de zondagavond is niet bekend.

„Ik hoop dat de voetbalclubs net zo goed voor de kijker zorgen als voor zichzelf”, zei Kamerlid Maarten Haverkamp (CDA) gisteren tegen Novum. Ook hij wijst er op dat de wet eist dat de uitzendingen op het open net te zien moeten zijn. „Geen politicus zal die wet gaan wijzigen.”

Kamerlid Anouchka van Miltenburg (VVD) zei echter niet te kunnen uitsluiten dat deze bepaling verandert. „Als de publieke omroep heel veel geld moet betalen voor samenvattingsrechten, geld dat in de zakken van Murdoch verdwijnt, is het de vraag of dat nog moet kunnen.”

NOS-directeur Jan de Jong stelde gisteren dat de beelden van de Eredivisie „voor jong en oud” op een acceptabel tijdstip te zien moeten zijn. „Uiteraard bij voorkeur bij de NOS, maar niet tegen elke prijs. Het moet wel verantwoord zijn.” De Jong vreest dat voetbalfans uiteindelijk een hogere prijs gaan betalen. „Er komt minder voetbal op het open net en er verdwijnt meer naar betaal-tv. Het bonnetje komt onherroepelijk op het bord van de consument.”