Succesvolle populist

Na zeventien jaar legt Pia Kjaersgaard de leiding van de Deens Volkspartij neer. Ze was Wilders’ voorbeeld.

Van alle populisten in Europa heeft zij het meest weten te bereiken. In 1995 richtte Pia Kjaersgaard de Deense Volkspartij op en in 2001 werd die de derde partij van het land. Toen werd ze, handig gedoogsteun voor centrum-rechts kabinetten uitruilend voor maatregelen tegen moslims en immigranten, de architect van een transformatie zoals geen ander Europees land die heeft gekend. Het relatief liberale Denemarken voerde misschien wel de strengste immigratiewetten van Europa door.

De kiezers willen het, was haar argument steeds. De meeste andere partijen weerspraken dat niet.

Gisteren maakte de 65-jarige Kjaersgaard bekend dat zij de leiding van de partij in september neerlegt. Ze wil plaatsmaken voor een jongere generatie.

In een terugblik op de afgelopen vijftien jaar schreef de Deense krant Politiken: „Pia Kjaersgaard begreep als weinig anderen hoe belangrijk het was te luisteren.[..] Veel mensen gaven Pia hun stem in de overtuiging dat zij een garantie was voor waar ze vertrouwd mee zijn en zich veilig bij voelen – en voor alles wat Deens is.” Maar, schreef de krant, haar tegenstanders zagen „hoe zij Denemarkens horizon beperkte en waarden aanviel waarover we het in het verleden allemaal eens waren.”

Voor Geert Wilders was de manier waarop Kjaersgaard opereerde, een bron van inspiratie. De verkiezingen vorig jaar hielpen een wankele centrum-linkse coalitie in het zadel en maakten een einde aan Kjaersgaards gedoogmacht. Zij gaat nu weg als partijleider, maar blijft verkiesbaar.

Marc Leijendekker