Scolympians winnen geen medailles, Schotse Britten wel

De Olympische Spelen zijn een tegenslag voor de Schotse nationalisten, die streven naar onafhankelijkheid. De ene na de andere Schotse sportheld blijkt trots op zijn Britsheid.

Arme Alex Salmond. De referendumcampagne van de Schotse premier en zijn nationalisten liep zo voorspoedig. Het aantal voorstanders van onafhankelijkheid, waarover in het najaar van 2014 zal worden gestemd, kroop in de peilingen omhoog. En de unionisten vielen met hun ‘Better Together’-verhaal nauwelijks op.

Dat was allemaal voor het begin van de Olympische Spelen. Salmond probeerde in de aanloop daar naartoe nog het woord ‘Scolympians’ in te voeren voor de Schotse sporters die meedoen. En in toespraken praatte hij nadrukkelijk om het woord ‘Brits’ heen: „De ogen van de wereld zijn op de Spelen gericht en heel Schotland steunt onze olympiërs en paralympiërs, onze Scotlympians, in hun jacht op goud”, zei hij bijvoorbeeld. Er werd wat om gegrinnikt.

Maar toen kwam de openingsceremonie van de Spelen, die een viering was van Britsheid. Wat politici en commentatoren jarenlang met weinig succes probeerden – het vinden van een antwoord op de vraag waar de Britse identiteit uit bestond – lukte regisseur Danny Boyle wel. Dat is een gezamenlijk verleden waarin iedereen zich herkent, met bijvoorbeeld de Schotse kinderboekenschrijver J.M. Barrie, die Peter Pan in Londen schreef, en de Engelse J.K. Rowling, die Harry Potter in Edinburgh schreef.

Daarna won ‘Team GB’, zoals de Britse sporters worden genoemd, de ene medaille na de andere. De toeschouwers wapperen niet met Engelse of Schotse vlaggen, maar met de Union Jack. Die zie je op wangen getekend, op nagels, op jurken enT-shirts. Tennisser Andy Murray, die er altijd van werd beschuldigd meer Schots dan Brits te zijn, hulde zich er in nadat hij een gouden medaille had gewonnen. Net de als negen andere Schotse medaillewinnaars trots zijn op hun Britsheid.

Dat geldt ook voor de zogenoemde ‘plastic Brits’, zoals de Daily Mail enkele weken geleden de sporters omschreef die niet in het Verenigd Koninkrijk zijn geboren, maar wel voor Team GB meedoen. Langeafstandsloper Mo Farah – afkomstig uit Somalië – zei na het winnen van de 10.000 meter: „Als ik mijn Team GB shirt aantrek, ben ik trots, heel trots. Dit is mijn land. Dit is mijn thuis.”

Voor het eerst heeft Britsheid een emotionele lading gekregen. In Weymouth, bij het zeilen, werd Rule Britannia gezongen, een herinnering aan het Britse rijk. In Greenwich kregen eerder deze week toeschouwers tranen in de ogen toen het volkslied werd gespeeld nadat de springruiters – onder wie de Schot Scott Brash – goud hadden gewonnen.

Maar de echte genadeklap voor Salmonds nationalisten lijkt gisteravond te zijn gevallen. Wielrenner Chris Hoy, sinds deze week met zes gouden medailles de meest succesvolle Britse olympiër en de held van het hele land, werd gevraagd naar het Schotse referendum. Hij zei: „Ik ben Brits. Ik ben Schots. Ik denk dat je beiden kan zijn, het een sluit het ander niet uit.”

Het was een reclamespotje waar de unionisten alleen maar van hadden kunnen dromen. Want Hoy ging verder: „Wat ik kan zeggen is dat ik trots ben op dit team, trots deel uit te maken van een Brits team, samen met mijn Engelse, Welsh, Noord-Ierse collega’s, en de jongens van de Isle of Man – iedereen.”