Proces tegen vrouw Bo Xilai afgerond - ‘theater moet aandacht afleiden van machtsstrijd China’

Een agent bij de rechtbank in Hefei waar Gu Kailai terechtstaat. Politiek gevoelige processen worden altijd in provinciehoofdsteden gehouden die gemakkelijk te controleren zijn. Foto AP / Eugene Hoshiko

In China is het proces begonnen tegen Gu Kailai, de echtgenote van de afgezette communistische leider Bo Xilai. Gu wordt verdacht van moord op de Britse zakenman Neil Heywood.

De 41-jarige Brit werd vorig jaar dood aangetroffen in zijn hotelkamer in Chongqing, de stad waar Bo Xilai partijchef was. Gu zou hem, samen met een eveneens aangeklaagde medewerker, met cyanide hebben vergiftigd na ruzie over een financiële kwestie.

Update 10:40 uur:
Het proces is inmiddels al afgerond. Wanneer vonnis wordt geveld, is niet duidelijk.

‘Opmars van televisiegenieke en populistische politicus stoppen’

In NRC Handelsblad schreef onze correspondent Oscar Garschagen gisteren dat het proces bedoeld lijkt om de strijd in de top van de Communistische Partij van China te verbloemen. Toppoliticus Bo Xilai was ooit de ‘kroonprins van de Chinese politiek’, maar raakte eerder dit jaar in een ingewikkeld machtsspel vol intriges in diskrediet bij de partij. Garschagen:

“De neoconservatieve maoïst Bo Xilai (63) was tot zijn afzetting partijleider in de zuidwestelijke metropool Chongqing en ambieerde openlijk een post in het kleine comité van het politbureau dat China bestuurt. Dat stuitte op verzet van zijn tegenstanders, die met de dood onder verdachte omstandigheden van de met de Bo’s bevriende Britse autodealer Heywood een wapen in handen kregen om de opmars van de televisiegenieke en populistische politicus te stoppen.”

De affaire houdt de top van de Communistische Partij van China al maandenlang intensief bezig. Een snel proces tegen Gu moet volgens analisten een einde maken aan de affaire die de plannen voor een ordelijke, beheerste machtswisseling in het land in de war heeft gestuurd.

‘Áls we al iets te zien krijgen is het theater’

Media zijn niet welkom bij het proces. Ook staat Gu niet terecht in Chongqinq, maar in een provinciehoofdstad waar zijn geen enkele connectie heeft. Garschagen:

“Haar advocaten zijn vervangen door aangewezen advocaten uit deze stad, waar de rechterlijke macht, de advocatuur en de openbare aanklagers worden omschreven als loyale communisten die weten wat van hen wordt verwacht. Politiek gevoelige processen worden nooit in Peking, Shanghai of andere grote steden gehouden, maar altijd in provinciehoofdsteden die gemakkelijk te controleren zijn.”

Het proces is dan ook puur theater, stelt Ong Yew-kim, hoogleraar Chinees recht aan de Chinese Universiteit van Hongkong in de krant.

“Het proces moet de aandacht afleiden van de machtsstrijd en de verdeeldheid in de top, en van haar man Bo Xilai, die onder de gewone mensen en vooral onder de armen erg populair is. Wat we te zien krijgen, áls we al iets te zien krijgen in dit proces, is puur theater.”

Wat gaat er met Bo gebeuren?

Volgens Chinese media zou Gu Kailai in aanloop naar het proces een “volledige bekentenis” hebben afgelegd. Zij zou dat hebben gedaan in ruil voor strafvermindering (niet de doodstraf maar levenslang) en bescherming van haar in de VS wonende zoon en andere familieleden.

Binnenkort wordt waarschijnlijk bekendgemaakt wanneer het achttiende partijcongres zal plaatsvinden en welk lot Bo Xilai is toebedacht. Garschagen:

“Uitzetting uit de partij wegens schending van de interne discipline is een mogelijke, voor Bo ongetwijfeld zware straf. Maar er wordt ook rekening mee gehouden dat hij vanwege zijn populariteit, de revolutionaire afkomst van zijn familie, en zijn connecties ongemoeid wordt gelaten op voorwaarde dat hij zich de rest van zijn leven muisstil houdt.”