Pannetje op schoot

Gewoonte maakt de dienst uit. Vader had pech als hij niet aan tafel kwam op het uur waarop de gewoonte warm eten voorschreef. Gebruikelijk was het om even na het middaguur de warme maaltijd op te dienen. Dat kon omdat iedereen naar huis kwam fietsen. Bijna iedereen. De fabriek was op twee kilometer, boeren hadden akkers dicht bij huis. Er waren mannen die verder weg te werk gingen. Mijn vader ook. Hij had een opvouwbare aluminium broodtrommel waaruit hij zijn boterhammen at. Wij thuis warm.

Onbegrijpelijk dat de gewoonte zo de baas was. Iedereen deed het eender, niemand kwam er op om het te veranderen, samen ’s avonds warm.

Duizenden vaders kregen kliek. Die van de mijne stond op de kachel in een geëmailleerd gietijzeren pannetje. Om half vier kwam hij thuis, om vier uur was het pannetje leeg. Hij at uit het pannetje op zijn schoot.

Het was zo algemeen, deze manier van doen, dat pannenfabrikanten er wat voor maakten. Kliekpannetjes.

De mooiste is er een van de Achterhoekse gieterij van Dru, die geen ijzer meer giet en er alleen nog als museum aan herinnert. Een pannetje met drie vakken. Voor aardappelen, groente (grijs gekookte andijvie met bloemsaus) en een stukje vlees. Ik heb zo een pannetje, weet niet hoe oud, maar het is nog zo goed als nieuw. Absolute topkwaliteit.

Of Dru er indertijd garantie op gaf weet ik niet, maar levenslange garantie had makkelijk gekund. Het pannetje blijft eeuwig goed, als het niet op de tegels valt. We hebben in Nederland langs de kust nog een paar vuurtorens staan die niet meer nodig zijn als baken, maar die niet willen slijten. Ook gemaakt van gietijzer. Levenslang garantie.

Le Creuset geeft levenslang garantie op een prachtig nieuw pannetje. Een gietijzeren wokje op een voet. Mijn vader zou er gelukkig mee geweest zijn. Om half vier nasi goreng eten uit zijn schoot. En te weten dat hij het pannetje nalaat aan zijn kind dat er ook nog eens levenslang van geniet met garantie. Maar ho even, zegt Le Creuset te Frankrijk.

Ik had me al eerder afgevraagd wat levenslange garantie op pannen wil zeggen. Het leven van de man of de pan?

Le Creuset geeft uitleg in een boekje bij het nieuwe pannetje. Franse schijtebroeken. Ze vrezen overerving.

De garantie geldt ‘voor de levensduur van de oorspronkelijke eigenaar’. En die eigenaar mag geen kok zijn van beroep, want een chef smijt er mee.

Maar als iemand het cadeau krijgt? Dan geldt de garantie ook, als u maar de ‘oorspronkelijke ontvanger’ bent van het onverwoestbare gietijzeren kleinood. Ik geef het pannetje subiet aan mijn kleinkind en leen het van hem tot mijn verscheiden, mag dat Creuset?

Het zou bij volgende generaties wel eens een hevig begeerd pannetje kunnen worden. Omdat het een gewoonte kan doorbreken. Gebruikelijk is eten aan tafel. Je moet er voor achter je computer vandaan komen en als de tv verkeerd staat kun je onder het eten niet doorkijken. Het moet aan tafel, want gezellig. Maar zie wat je doet als je alleen bent? Je zal daar toch gek zijn om de tafel te dekken. Je tikt gewoon door met je linkerhand en eet rechts. En het wokje met warm eten is er voor gemaakt, warm eten uit je schoot. Bijna jammer dat er niks op tv is.