Nooit meer zondagavond met het bord op schoot?

Mediamagnaat Murdoch koopt de uitzendrechten van voetbalwedstrijden in de Nederlandse eredivisie. Goed voor de clubs. Maar ook voor de kijker? Vijf vragen.

Komend seizoen kan de Nederlandse kijker nog gewoon op zondagavond om zeven uur met het bord op schoot naar de samenvattingen van het eredivisievoetbal kijken. Maar daarna? Meer voetbal zou kunnen verdwijnen achter de decoder. Of naar later op de avond.

De entree van Rupert Murdoch in het Nederlandse betaalde voetbal kan grote gevolgen hebben. Gisteren werd bekend dat Fox International Channels, een dochterbedrijf van Murdochs mediaconcern News Corp, de uitzendrechten koopt van de wedstrijden van de eredivisie. Fox, dat in Nederland onder meer National Geographic Channel heeft, neemt een belang van 51 procent in het bedrijf Eredivisie Media & Marketing. EMM exploiteert de voetbalrechten: het zendt zelf de live wedstrijden uit op de betaalzender Eredivisie Live en het heeft de samenvattingen verkocht aan de NOS. De achttien eredivisieclubs hadden 70 procent van de aandelen in EMM, dat daalt naar 35 procent. De KNVB gaat van 10 naar 5 procent en televisieproducent Endemol van 20 naar 9 procent.

News Corp verlengde eerder dit jaar al zijn uitzendrechten voor het Duitse, Engelse en Italiaanse voetbal. Volgens De Telegraaf betaalt Fox meer dan 1 miljard euro voor twaalf jaar (vanaf seizoen 2013-2014) voor de uitzendrechten van de Nederlandse eredivisie. Betrokken partijen willen dat bedrag niet bevestigen.

1Wat betekent dit voor de kijker?

Voor de circa 600.000 betalende abonnees van Eredivisie Live zal er voorlopig niks veranderen, zegt een woordvoerder van Fox. De samenvattingen blijven in ieder geval nog één seizoen te zien bij de NOS.

2En wat gebeurter daarna?

Het ligt voor de hand dat Fox de samenvattingen op het open kanaal wil beperken. Dat kunnen zij doen doordat EMM de uitzendrechten van de samenvattingen verkoopt. Alleen dan wordt een abonnement op een voetbalkanaal interessant. Eerdere pogingen Nederlandse voetbalkijkers te laten betalen voor voetbalwedstrijden, zoals de zender Sport 7, strandden vooral op de wens van de kijker om om zeven uur naar de hoogtepunten van het voetbal te kunnen kijken. De clubs durfden dat niet te negeren. Een buitenstaander als Fox heeft vermoedelijk minder boodschap aan dat Nederlandse sentiment. Zo heeft Murdoch een groot marktaandeel veroverd in Groot-Brittannië en BSkyB tot een succes gemaakt.

3Waarom zochten de clubs een nieuwe aandeelhouder?

Ondanks circa 600.000 betalende abonnees is Eredivisie Live, dat sinds 2008 bestaat, geen doorslaand financieel succes. De clubs kregen wel hun beloofde 60 miljoen euro per jaar, maar Eredivisie CV moest daarvoor geld lenen. Om die schuld af te betalen zocht Eredivisie Live al langer naar een nieuwe aandeelhouder. Bovendien wilde de zender meer uitzendrechten verwerven om een betaald abonnement aantrekkelijk te houden.

4Is er niet iets in de wet geregeldover uitzendrechten?

In het zogenoemde Mediabesluit 2008* schrijft het ministerie van OCW dat de NOS of een andere zender die de samenvattingsrechten heeft, de plicht heeft om „gedeeltelijke uitgestelde verslaggeving” te verzorgen van alle wedstrijden van de hoogste divisie van het nationaal betaald voetbal. Samenvattingen van onderlinge wedstrijden tussen Ajax, PSV en Feyenoord moeten minstens 20 minuten per wedstrijd duren en mogen niet later dan om half elf op zondagavond worden uitgezonden.

Zo lijken de samenvattingen – en het bord op schoot – verzekerd. De vraag is echter of de NOS aan de wettelijke plicht kan voldoen als ze heel veel geld moet betalen voor de uitzendrechten van de samenvattingen. Tweede Kamerleden klaagden het afgelopen jaar al dat de publieke omroep te veel geld uitgeeft aan sport.

Het is in het belang van Fox en Murdoch die samenvattingen zo onaantrekkelijk mogelijk te houden. Laat op de avond bijvoorbeeld, in zo kort mogelijk vorm of in de ‘verkeerde’ volgorde. De voetbalfan die niet wil wachten tot pakweg half elf koopt eerder een abonnement. Volgens mediadeskundigen verkoopt Murdoch de samenvattingsrechten liever voor minder geld aan een minder populaire televisiezender dan aan de NOS. SBS komt dan in beeld.

5Wat betekent de overname voor de voetbalclubs?

De eredivisieclubs zijn vooral blij dat een weinig geslaagd avontuur als een eigen voetbalkanaal nu alsnog goed afloopt. Zij zijn de komende twaalf jaar verzekerd van een vast inkomen uit televisierechten. De clubs hoopten op meer geld uit de uitzendrechten, maar dat viel aanvankelijk tegen. Fox zal mogelijk wel invloed willen hebben op het wedstrijdschema. Elke dag een wedstrijd is beter voor een televisiezender dan eens per week negen wedstrijden tegelijkertijd.