'Niet doen alsof er niets aan de hand is'

DSM schrapt 1.000 banen, maar blijft overnames doen. Deze week werd een Braziliaans bedrijf in veevoer ingelijfd. „Eigenlijk gaat het helemaal niet slecht.”

Het interview is op het allerlaatste moment geregeld. Maar Feike Sijbesma heeft geen haast. Ontspannen leunt de topman van chemieconcern DSM over de tafel van de chique vergaderzaal op Beursplein 5. De luxe gebakjes op de tafel kan hij niet weerstaan.

Afgelopen dinsdag presenteerde hij nog de kwartaalcijfers. De dag erna maakte DSM ineens een grote overname bekend. Het zou leuk zijn geweest om beide tegelijkertijd aan te kondigen, lacht Sijbesma. „Maar onze mensen hebben dinsdagavond nog tot heel laat moeten onderhandelen.”

Tortuga Companhia Zootécnica Agrária (Tortuga) is een bekende naam in Brazilië. Het bedrijf uit Sao Paolo produceert mineralen en sporenelementen om veevoer te verrijken. Met een koopsom van 465 miljoen euro was de overname van Tortuga „geen kleine acquisitie”, zegt Sijbesma.

Bovendien is de overname een belangrijke stap in de strategie die DSM heeft ingezet. Het bedrijf uit Heerlen, ooit ontstaan uit de Limburgse staatsmijnen, is allang niet meer de chemiereus met de walmende schoorstenen. „We hebben gezegd dat we groot willen zijn op het gebied van voedingsmiddelen”, zegt Sijbesma. „Weg van de bulkchemie.” Met de overname van Tortuga groeit de divisie nutrition tot een omzet van zo’n vier miljard per jaar. „Daarmee zijn we wereldwijd de grootste leverancier voor de voedingsmiddelenindustrie geworden.”

Je zou het misschien niet zeggen, zegt Feike Sijbesma, terwijl hij nog een hap van zijn gebakje neemt, maar de voedingsmiddelenindustrie is een natuurlijke habitat voor een chemisch bedrijf dat voorp wil lopen op het gebied van technologische vernieuwing. „Vroeger aten we nog vers van het land. Je slachtte een geit en at hem op. Maar zo leven we allang niet meer.”

Anno 2012 kan de productie van levenmiddelen nauwelijks nog zonder additieven: vitaminen en mineralen, kleurstoffen en conserveringsmiddelen. Maar die toevoegingen zijn vaak minder ‘kunstmatig’ dan je denkt, zegt Sijbesma. DSM produceert Omega 3 en Omega 6, ‘gezonde’ vetzuren die de kans op hart- en vaatziekten verkleinen. „Dergelijke vetzuren kun je binnenkrijgen door heel veel vis te eten”, zegt Sijbesma. „Wij produceren ze rechtstreeks uit algen. Heel natuurlijk dus.”

De productie van nutriënten kan bovendien een bijdrage leveren aan een duurzamere wereld, zegt de DSM-topman. De sporenelementen die Tortuga produceert, maken de vertering van gewassen efficiënter, waardoor de koeien minder voedingsstoffen nodig hebben om op gewicht te komen. „Feed conversion”, zegt Sijbesma, „heeft heel veel met duurzaamheid te maken.”

DSM heeft niet veel tijd nodig gehad om wereldleider te worden in de voedingsindustrie. De overname van Tortuga is al de zevende acquisitie in de afgelopen twee jaar. Maar terwijl DSM miljarden uitgeeft voor nieuwe bedrijven, verliezen medewerkers hun baan bij het chemieconcern.

Afgelopen dinsdag heeft de topman aangekondigd dat er wereldwijd 1.000 arbeidsplaatsen (van de ruim 22.000) zullen worden geschrapt. In Nederlands zullen er zo’n 400 banen verdwijnen. De reorganisatie maakt deel uit van een programma om de winst op een hoger niveau te krijgen. In het afgelopen kwartaal slonk de brutowinst met 14 procent, tot 290 miljoen euro.

Wie goed kijkt naar de cijfers ziet echter dat het helemaal niet zo slecht gaat met het bedrijf, zegt Sijbesma. Eigenlijk was er maar één afdeling die onder de maat presteerde. DSM produceert nog één chemische bulkstof – uit strategische overwegingen. Caprolactam is een belangrijke grondstof voor de geavanceerde kunststoffen die het bedrijf uit Heerlen maakt. Vorig jaar slaagde DSM er in om een recordhoeveelheid af te zetten op de wereldmarkt. Door de verslechterende wereldeconomie vallen de resultaten dit jaar zwaar tegen. „Caprolactam is een zeer cyclisch product. De slechte resultaten brengen ons niet af van het pad dat we in geslagen zijn.”

Maar waarom dan reorganiseren? Sijbesma, ernstig: „We kunnen niet doen alsof er binnen onze economische context niets aan de hand is. En we hebben ambitieuze doelstellingen voor het bedrijf, ook op financieel gebied.” De topman van DSM is rechtop gaan zitten en concentreert zich op wat hij gaat zeggen. „Veel bedrijven gaan pas reorganiseren als het slecht gaat. Wij zien binnen ons bedrijf mogelijkheden om dingen te verbeteren, om efficiënter te werken. Als je die mogelijkheden ziet, moet je ze ook grijpen. Want het is een kwestie van tijd voordat de concurrenten hetzelfde gaan doen.”

Sijbesma kan gedwongen ontslagen niet uitsluiten. „Maar het is niet zo dat wij er even met een pennenstreek over die banen heen gaan.” Overtollige werknemers zullen worden geholpen met het vinden van een andere baan. „DSM is een bedrijf dat netjes omgaat met zijn mensen.”

Vorige week kwam Douwe Egberts – net weer zelfstandig – in opspraak, nadat er fraude was geconstateerd bij een Braziliaanse dochter. Maar Feike Sijbesma maakt zich op dat punt volstrekt geen zorgen. „Tortuga is een klassiek familiebedrijf zonder beursnotering. Alle aandelen zijn in handen van één mevrouw (Creuza Fabiani, red.) Zij zal geen enkele behoefte hebben gevoeld om de winst groter of kleiner voor te stellen dan hij is.”