Kazantip: wekenlang feesten volgens de regels

Kazantip is ontstaan uit raves die surfers organiseerden in een oude Oekraïense kerncentrale. Nu is het festival ieder jaar een tijdelijke staat.

President Nikita Marshunok staat, verkleed als Superman, voor een menigte van tienduizend uitzinnige festivalbezoekers. Ruim vijf minuten spreekt hij het volk in het Russisch toe. Met de daaropvolgende vuurwerkshow is de twintigste verjaardag van de ‘Republic of Kazantip’ ingeluid.

Wat vlak na de val van de Sovjet-Unie begon als een rave in een onafgebouwde kerncentrale, is tegenwoordig met 30.000 bezoekers, veertien podia en 500 internationale dj-acts een van de grootste festivals van Oost-Europa. En een van de bijzonderste, ondanks gemopper van oudgedienden dat President Marshunok de ziel van de republiek aan de commercie heeft verkocht.

Kazantip is namelijk meer dan feesten op de ruïnes van de USSR alleen. Het festival, dat deze week officieel begon en ruim een maand duurt, presenteert zichzelf als ‘autonome republiek’. Met een eigen grondwet, douanekantoor, visa, strafwet en natuurlijk haar eigen ‘PreZident’. De bewoners, het merendeel betatoeëerd en opvallend schaars gekleed, worden ‘citiZens’ genoemd.

In 1992 ontdekten surfers de winderige Kazantip-baai, gelegen aan het Oekraïense schiereiland Krim. Overdag hielden ze onderling wedstrijden, ’s nachts zaten ze rond het kampvuur. Op een van die avonden verscheen een dj die met een taperecorder elektronische muziek afspeelde, zo wil het verhaal. Sinds die avond trokken steeds meer mensen voor de muziek naar de landtong langs de Krim. Kazantip was geboren.

Twee jaar later nam president Marshunok, nu al twintig jaar ‘in functie’, een nabijgelegen kerncentrale in beslag. Die was nooit afgebouwd, vanwege de ramp bij Tsjernobyl. Hij organiseerde er jaarlijks legendarische rave-feesten. Aan het begin kwamen daar een paar honderd mensen op af, in 1999 al 17.000. Daarmee was het festival de kerncentrale ontgroeid. Op zoek naar betere faciliteiten zwierf Kazantip van plek naar plek. Tot het vorig jaar neerstreek op een stuk strand bij het dorpje Po-povka, aan de andere kant van Krim.

Popovka zelf is een klein dorpje, gebouwd in typische sovjetstijl. Veel betonnen gebouwen, stoffige wegen, en de elektriciteit valt om de haverklap uit. Iedereen die Kazantip wil bezoeken moet hier een kamer zien te vinden, vaak tegen torenhoge prijzen. Voor veel bewoners is Kazantip de enige kans om wat geld te verdienen. Prijzen voor een kamer zonder airconditioning kunnen oplopen tot honderd euro per nacht.

Op het festivalterrein, een smalle strook strand, staan tientallen meer of minder permanente bouwwerken. Erin: meer dan dertig verschillende restaurants en bars, vijf podia en twee openluchtbioscopen. Er is een pier met een stalen iglo waarin wordt gedanst, een camper in de vorm van een metalen sprinkhaan waar je terecht kan voor een kopje thee en een niet helemaal perfecte kopie van Stonehenge.

Het idee om Kazantip ‘republiek’ te noemen is tamelijk willekeurig, zegt Marshunok. In het officiële, door hem geschreven boek over de geschiedenis van Kazantip, staat beschreven hoe anderen in 1999 probeerden om een festival te organiseren met dezelfde naam. Marshunok besloot toen dat het moeilijker was om een concept te stelen dan een locatie. Sindsdien presenteert Kazantip zichzelf als een autonome republiek, zij het een tijdelijke.

Desalniettemin wordt het concept bloedserieus genomen. Bezoekers krijgen bijvoorbeeld geen toegangskaarten maar een- of meerdaagse visa, en men kan er onofficieel trouwen.

Een Nederlandse student veroorzaakte bijna een diplomatiek incident toen hij in zee plaste - expliciet verboden in artikel 1 van de ‘Kazantip criminal code’. Hij werd gedeporteerd en mocht de grens pas weer over na het betalen van een boete van dertig euro en uitgebreide excuses.

De student had beter kunnen weten, want bij de ‘grensovergang’ worden foldertjes uitgedeeld met de grondwet. Daarin is naast de staatsinrichting (er is een preZident, die zichzelf jaarlijks herkiest), de officiële staatsreligie (geloof in wonderen), het nationale voedsel (maïskolven en zonnebloempitten), de nationale sport (kitesurfen) en het volkslied (‘ieder nummer dat de president kippenvel geeft’) geregeld.

Misschien nog wel de beste indicatie dat Kazantip zichzelf serieus neemt als republiek: ook hier is er geen echte persvrijheid. Liliya Vyazovska (27), tijdelijk ambtenaar van de republiek, waarschuwt zonder een spoortje ironie: „Als je in het artikel naar de Republiek Kazantip als ‘festival’ refereert, is dat niet goed voor je reputatie bij de regering.”

Aan de bar van het Kazantipmuseum, waar oude posters, toegangskaartjes en andere relikwieën van voorgaande jaren liggen, zit, gekleed in een lang wit gewaad, Sergei Vdovichenko (50), uit Odessa. De kalende kapper met de lange paardenstaat, vroeger militair, is citiZen, van het eerste uur. Iedere dag slaat hij op een enorme gong op het dak van de Regenboogbar, bij zonsondergang. Een juichende menigte verzamelt zich eronder.

Vdovichenko: „Kazantip is geen festival. Het is een manier om interessante mensen bij elkaar te brengen. Natuurlijk is de grondwet geschreven met humor, maar je moet tussen de regels doorlezen. In de Sovjet-Unie was het gevaarlijk om een individu te zijn. Je kon gearresteerd worden voor het hebben van ideeën. Kazantip was een plek waar we die in vrijheid konden uitwisselen. Sinds de val van de Sovjet-Unie mogen we natuurlijk denken wat we willen. Maar nu hebben we televisie, commercie. Andere middelen om ons te vertellen wat we moeten denken.”

Vdovichenko vertelt dat bezoekers het hele jaar door in contact blijven via het forum op de website, en elkaar regelmatig ontmoeten op verschillende plekken. „Het is zo veel meer dan alleen het Kazantip wat je hier ziet.”

Maar, niet iedereen bezoekt Kazantip met die ideologische insteek. Vdovichenko schat het percentage ‘echt geïnteresseerde’ bezoekers op 10 procent. De rest is ‘festivalganger’. Van de initiatiefnemers zijn hij zelf en president Marshunok als enige overgebleven.

Toch is de grens soms vaag. Op Vdovichenko’s gong zit een sticker van het vodka-merk Khortitsa. In ruil daarvoor krijgt hij gratis toegang tot Kazantip en een hotelkamer.

Dat stelt niet iedereen op prijs. Elk jaar wordt de Republiek Kazantip duurder en commerciëler, klaagt Maxime Orlenko (29). De grote man uit Moskou zit aan de UFO-bar, waar de barman een emmer verse vodka-raspberry bereidt. Op zijn rug prijkt een enorme tatoeage.

Orlenko is citiZen sinds 2006: „Elk jaar komen er meer mensen, meer podia, meer buitenlanders. De jongeren van tegenwoordig snappen het niet. Ze drinken meer en surfen minder. Door steeds meer internationale dj’s uit te nodigen trekt president Nikita bewust dit soort mensen aan. Jammer.”

Gelukkig bied de republiek Kazantip de meeste bezoekers uiteindelijk precies wat ze nodig hebben. In de chillruimte naast het museum zit Elizanoveta Zhirnova (30), producer van nieuwsprogramma’s uit Moskou, te spelen met haar iPhone. Ze bezoekt Kazantip al voor de vijfde keer: „Ik heb Kazantip zien veranderen in de afgelopen vijf jaar, maar dat kan me niets schelen. Alles wat ik zoek vind ik hier. Als ik liefde zoek, vind ik liefde. Als ik interessante gesprekken zoek, vind ik interessante gesprekken. We zijn hier om te feesten. Dat gedoe met de republiek en de grondwet? It’s just bullshit.”

Kazantip duurt nog tot eind augustus. Visa kosten 160 euro en zijn ter plekke verkrijgbaar. Zie kazantip-republic.com.