'Werken met Leos Carax bracht me tot de rand van de waanzin'

De Franse acteur Denis Lavant (51) brak in de jaren 80 door in films van Leos Carax, die zware eisen stelde. Nu speelt hij elf rollen in Carax’ comebackfilm Holy Motors. „Zijn manier van werken is nu wel iets soepeler.”

Liefst elf rollen speelt Denis Lavant in Holy Motors van regisseur Leos Carax. Lavant is in de film te zien als Mr. Oscar, die een dag en een nacht door Parijs rijdt in een limousine. Elke keer als hij uitstapt ondergaat hij een gedaanteverwisseling: van oerman Mr. Merde die een fotomodel ontvoert tot gezinshoofd van een chimpanseefamilie. Tussendoor speelt hij ook nog een opzwepend potje accordeon.

Lavant werkt al samen met regisseur Carax sinds zijn debuutfilm Boy Meets Girl (1984), onder meer als de held van het hoogromantische Les Amants du Pont-Neuf (1991) met Juliette Binoche. „De associatieve manier van een verhaal vertellen van Leos past heel goed bij mij”, zegt Lavant op het filmfestival van Cannes, waar Holy Motors dagenlang alle tongen in beweging brengt, met even felle voor- als tegenstanders. „Ik treed veel op in het theater met poëzieperformances en dan ga ik precies zo te werk. Ik combineer gedichten uit allerlei verschillende historische perioden, en verschillende landen die voor mij een verband hebben. De menselijke geest schiet voortdurend heen en weer tussen emoties en van de ene gewaarwording naar de andere. Pas achteraf kun je de verbanden zien.

„De scenario’s van Leos zijn altijd heel simpel, heel helder en heel beschrijvend. Toch lees ik ze altijd met grote achterdocht. Want wat hij in één zin kan noteren kan wel drie dagen of nachten duren om het ook op film voor elkaar te krijgen. Bij het draaien van Les amants du Pont-Neuf stond een simpel zinnetje in het script over mijn personage: Alex spuwt vuur op een plein in Parijs, terwijl het publiek bewonderend naar hem kijkt. Oké, dat zou niet vreselijk ingewikkeld hoeven zijn. Maar dat werd een nachtmerrie. Er zijn drie nachten overheen gegaan en ik weet niet hoeveel liters petroleum, voordat Leos eindelijk tevreden was.

„Elk personage dat ik speel in Holy Motors heeft zijn lastige en zijn vreugdevolle kanten. Mr. Merde vond ik heel plezierig, omdat ik hem al eerder had gespeeld in de korte film Tokyo! Ik wist dus al hoe hij moest bewegen, wat de parameters zijn voor de rol. Heel aangenaam. Maar echt comfortabel was het nu ook weer niet. We draaiden op de begraafplaats Pére-Lachaise in november, ik liep op mijn blote voeten en had verder nauwelijks kleren aan, terwijl ik de hele tijd bloemen moest eten.

„Lastig was ook de motion capture-artiest die ik speel, maar ook heel mooi. Daarvoor moest ik een heel erotische, sensuele dans uitvoeren, die heel precies was gechoreografeerd, tot op de millimeter. Toch werd dat een verbluffend sensuele scène. Die ervaring is me nog heel lang bijgebleven.

„De manier van werken met Leos is in de loop der jaren wel iets soepeler geworden. Voor Les amants du Pont-Neuf vond hij nog dat het spel van acteurs diep geworteld moest zijn in de realiteit, eigenlijk een afgeleide vorm van Stanislavski en method acting. Voor mijn rol in die film moest ik van hem wekenlang op straat leven, met de zwervers optrekken, me helemaal onderdompelen in de sociale problematiek. Dat was zowel fysiek als psychologisch echt heel zwaar. Dat heeft me echt op de rand van waanzin gebracht.

„Zelf ga ik uit van een heel andere filosofie van acteren. Natuurlijk repeteer ik en bereid ik me goed voor. Maar acteren is voor mij altijd iets wat op het moment zelf moet gebeuren: op de set, voor de camera en met de energie die er op dat moment aanwezig is. Dan kan er iets magisch ontstaan en ben je in staat tot acteerprestaties die je zelf helemaal niet voor mogelijk had gehouden. Dat kun je volgens mij niet repeteren. Leos is daar ook steeds meer in gaan geloven. Het draaien van Tokyo! was in onze samenwerking echt een keerpunt. Toen heeft hij gezien dat ik heus geen echt vuil onder mijn nagels hoef te hebben om een zwerver te kunnen spelen.”