Voor Murdoch was voetbal de sleutel, en dat wist hij

Twintig jaar geleden stapte Rupert Murdoch in zijn eerste Europese voetbalzender: het Britse BSkyB. Het werd een eclatant succes. Nu hij door het schandaal rond zijn voormalige tabloidkrant News of the World in Groot-Brittannië wordt verguisd, trekt hij verder Europa in. Nederland is zijn nieuwe doel.

Onder grote maatschappelijke druk besloot Rupert Murdoch vorige maand zich als bestuurder bij zijn Britse krantenbedrijven terug te trekken. Daarmee heeft hij zijn directe toezichtsfunctie opgegeven op de dagbladen die hij met het nodige tumult sinds eind jaren zestig verzamelde: The Sun, The Times en The Sunday Times.

Hoewel Murdoch als chairman en chief executive officer en grootaandeelhouder onverminderd de grote man van de Amerikaanse houdstermaatschappij News Corp blijft, moet zijn vertrek uit het Verenigd Koninkrijk als een nederlaag hebben gevoeld. Door het vorig jaar uitgebroken afluisterschandaal rondom de Britse boulevardkrant News of the World heeft de mediatycoon een deuk opgelopen in zijn imago dat toch al omstreden was. Murdoch en zijn entourage werden onderwerp van verschillende publieke onderzoeken – onderzoeksrechter Brian Leveson zal later dit jaar rapporteren. In openbare hoorzittingen werden de kwalijke praktijken van Murdochs krant breed en live uitgemeten – zijn vaste publiek van roddelnieuws smulde

Zakelijk gezien moest News Corp zijn ambities in Europa flink terugschroeven. De krant in kwestie, News of the World (oplage: bijna 3 miljoen stuks) werd als gebaar van goede wil gesloten. En de volledige overname van sportzender British Sky Broadcasting (BSkyB) werd geblokkeerd door, alweer, de Britse publieke opinie.

News Corp, het op Wall Street genoteerde concern met een beurswaarde van bijna 50 miljard euro, is al grootaandeelhouder van het Britse betaalkanaal (39 procent), maar had voor een slordige 8,9 miljard euro graag de volledige controle gekregen. Daarmee wilde Murdoch zijn strategie bewust meer richting (betaal)televisie duwen, en minder richting gedrukte media.

Dat Murdoch met de vandaag aangekondigde aankoop van de uitzendrechten op voetbalwedstrijden van de Nederlandse eredivisie terugslaat is overdreven – de investering behelst naar verluidt 1 miljard euro; voor de verlengde rechten op de Engelse Premier League betaalde BSkyB 3,8 miljard. Maar duidelijk is wel dat News Corp vaster voet aan de grond kreeg in Europa.

Met de transactie met de 18 eredivisieclubs, de KNVB en tv-producent Endemol, breidt News Corp zijn aanwezigheid op het Europese vasteland belangrijk uit. Via satellietdochter Sky bezit het concern al uitzendrechten in Italië en Duitsland. Het is denkbaar dat News Corp na Nederland ook zijn zinnen zet op andere Europese landen. Pogingen om in de jaren negentig ook terrein te winnen in Frankrijk mislukten.

Als de ontwikkeling in Nederland hetzelfde pad volgt als die van BSkyB in Groot-Brittannië, dan lonken ook hier grote winsten. Al is het een ingewikkeld proces, leren de avonturen van Sport7 en Talpa. In 1992 verkreeg BSkyB, na de fusie van Sky met concurrent BSB, voor 304 miljoen pond voor vijf jaar de exclusieve uitzendrechten op de hoogste Britse voetbalcompetitie, omgerekend 385 miljoen euro. Twee maanden geleden werd het contract met de Premier League opnieuw verlengd. BSkyB betaalt, samen met gelegenheidspartner British Telecom, 3 miljard pond voor drie seizoenen. Dat is, omgerekend bijna 17 maal zoveel als het tarief 1992.

Dat, anders dan in Nederland, betaal-tv voor sportwedstrijden in Groot-Brittannië wel al vanaf de eerste pogingen in de jaren negentig aansloeg, komt voor een belangrijk deel door wetgeving. Tot de Nederlandse eurocommissaris Kroes (destijds van mededinging) er in 2005 een stokje voor stak, bezat BSkyB de exclusieve rechten op het Britse topvoetbal. Staatszender BBC kwam er niet meer aan te pas. Vanaf 2008 werd BSkyB gedwongen het monopolie te doorbreken. In Nederland waren achtereenvolgens Sport7 en Talpa steeds gedwongen om (delen van) hun beelden door te verkopen aan andere omroepen, waaronder de publieke NOS. BSkyB kon door zijn exclusiviteit een omvangrijk bestand van abonnees opbouwen, zowel particulieren als pubs.

Toen Murdoch begin jaren negentig de Britte tv-markt wilde veroveren had hij door dat daar maar één sleutel voor was: voetbal. Zoals zijn Britse tabloidkranten miljoenen lezers scoorden met de beruchte, schaars geklede page 3-girl, zo wist hij dat het, van sport idolate, Britse volk bereid is om de portemonnee te trekken voor het blijven kunnen zien van live voetbalwedstrijden. Door de miljoenenomvang van de uitzendrechten werden niet alleen de clubs en hun de spelers rijk, Murdoch wist er zijn Britse tv-bedrijf óók winstgevend mee te maken. Al in het eerste jaar ná het verkrijgen van de voetbalrechten wist BSkyB het verlies van 47 miljoen pond in zijn jaarrekening om te buiten tot een winst van 62 miljoen pond, zo becijferde de Britse krant The Guardian onlangs. In het boekjaar 2010-2011 was die winst inmiddels opgelopen tot 1 miljard pond. Murdoch kan er gemakkelijk de Eredivisierechten voor de komende jaren mee betalen.

De winstgevendheid van BSkyB moet voor Murdoch in elk geval reden zijn om het land waarin hij sinds vorig jaar verguisd wordt niet volledig de rug toe te keren. Met de stap naar Nederland laat hij wel zien nieuwe markten op te willen zoeken. En dat hij zich met zijn nieuwe activiteiten – waar dan ook – zal blijven bemoeien, lijdt geen twijfel. Toen zijn Britse adjudant Tom Mockridge vorige maand het onverhoopte vertrek van Murdoch als commissaris intern bekendmaakte – via een mailtje dat was uitgelekt naar persbureau Reuters – kregen de News Corp-medewerkers bepaald niet de indruk dat de tycoon het in de toekomst rustig aan zal gaan doen. Noch dat zijn ambities er minder op geworden zijn. In de mail staat: „Hij [Murdoch] blijft als president-commissaris volledig betrokken bij ons bedrijf dat de grootste kranten- en digitale mediabedrijf ter wereld zal worden.”

Hij is tenslotte pas 81 jaar oud.