Kamer te koop: 175.000 euro

De kredietcrisis in het klein: 500 studenten huurden geen kamer, maar kochten er een. Doorverkopen lukt niet. Nu zitten ze vast aan hypotheken van soms wel 175.000 euro.

Carola Houtekamer

Te koop: een slaap/woonkamer met ingebouwd keukentje, een douche en een wc op de gang. Totale oppervlakte: 21 vierkante meter.

Prijs: 175.000 euro.

Nee, dit is geen fancy loft in hartje Manhattan, dit is een kamer in de binnenstad van Utrecht. Frank van der Voort uit Goirle kocht ’m in 2008. Hij ging studeren en zocht een nette, betaalbare woonruimte. „Ik wilde niet in een puinhoop wonen.”

Samen met zijn vader liet hij zich voorlichten in een hotel in De Bilt door het bedrijf Koopstudio. „Het was heel goed georganiseerd”, zegt Van der Voort. „Ik kon direct studio’s aankruisen en bezichtigen.”

Vooral de lage maandlasten trok het gezin over de streep: 327 euro per maand. Voor dat geld was er geen kamer te vinden in hartje Utrecht. En de huizenprijzen schoten omhoog. Over een paar jaar verkocht je de kamer weer door. Zo kon je als student ook meedelen in de hausse. Met een kamer op de koop toe.

Van der Voort tekende. Maar het ging mis toen de huizenmarkt instortte. Nu, vier jaar later, zit hij vast aan een onverkoopbare kamer en een aflossingsvrije hypotheek van een bedrag waarvoor je bijna een heel huis kunt kopen. En hij heeft niet eens de kamer gekocht, alleen het ‘exclusieve gebruiksrecht’ ervan.

Op papier zag het er zó goed uit, zegt Van der Voort. „Je keek naar de maandlasten, niet naar het hele bedrag. Het concept was heel populair.” En welke student maakt nou geen schulden? Voor een jaar buitenland, voor een lange vakantie? „Achteraf sla je jezelf voor je kop.”

Koopstudio, de grootste aanbieder van koopkamers, verkocht tussen 2004 en 2009 in totaal zo’n vijfhonderd kamers in diverse studentensteden: Amsterdam, Utrecht, Groningen, Nijmegen. Het bedrijf ging in 2009 failliet. Het concept bestaat, op kleine schaal, nog steeds. Maar op de markt zijn bijna alleen nog maar bestaande koopstudio’s te koop.

Nou ja, markt. Die is inmiddels vrijwel non-existent. Naar schatting zitten honderden starters en studenten vast aan hun dure kamer. De drie banken die er hypotheken voor verstrekten, Rabobank Utrecht, Rabobank Venlo en ABN Amro, zijn er één voor één mee opgehouden.

Wat de situatie voor Van der Voort snel nijpend maakte, was zijn keuze voor een ‘lastendemper’: een tegemoetkoming in de maandelijkse hypotheeklasten. Koopstudio financierde die uit de verwachte winst bij doorverkoop (zie kader). In feite was het een soort piramidespel.

In de zomer van 2009 kreeg Van der Voort een mailtje dat er financiële problemen waren en dat de lastendemper niet kwam. En nog een maand niet. En toen nooit meer, want Koopstudio ging failliet.

Van der Voort woont weer bij zijn ouders in Goirle. Hij kan de maandelijkse lasten – die inmiddels geen 327 maar 800 euro per maand bedragen – niet betalen. Hij verhuurt de kamer nu voor 800 euro. Uit eigen zak betaalt Van der Voort gas, water en licht. En de schuld blijft staan.

Advocaat Marcel Senders is ingeschakeld door een andere kamereigenaar. Hij vindt dat ook de bank en de notaris wel wat te verwijten valt. „De notaris hoort zijn cliënten fatsoenlijk te informeren.” Over de ingewikkelde juridische constructie en de risico’s die bij de financiering hoorden en over de absurd hoge koopprijs. Hij diende een klacht in tegen de notaris die alle koopaktes afhandelde. Die kreeg een berisping.

En de bank? Die deed net zo enthousiast mee aan de constructies van oud-directeur Rien Pouwels van Koopstudio. Dat was toen allemaal „heel gangbaar”, zegt een woordvoerder van Rabobank Nederland. De huizenprijzen stegen als een gek, waarom zou de bank niet meedoen? „In 2004, 2005 zag het er nog uit als een aantrekkelijke variant.”

Rabobank Venlo ging het langst door met verstrekken van hypotheken voor studentenkamers. Advocaat Senders: „Waarom deed een lokale bank uit Venlo dat voor objecten elders in het land? Kennelijk omdat geen andere bank dat wilde.”

Volgens Senders probeert de bank nu regelingen te treffen met eigenaren, op voorwaarde van geheimhouding. „De bank leverde een bijdrage aan de gebrekkige structuur. Ze snapt dat ze haar verlies moet nemen. Ze wil van dit dossier af.”

De twee Rabobanken hebben samen „enkele honderden” hypotheken verstrekt voor koopkamers, aldus Rabobank Nederland. Dat mag nu niet meer, de hypotheken zijn „niet meer in het belang van de klant”. De prijzen zijn te hoog, de lastendempers te ingewikkeld. En de kamers zijn niet door te verkopen. „Maar meer mensen hebben dat probleem. Dat is een algemeen verschijnsel in de markt.”

De bank probeert zoveel mogelijk regelingen te treffen met eigenaren die dat willen. Tegen geheimhouding? Bij Rabobank Venlo is er niemand die dat kan bevestigen. De woordvoerder van Rabobank Nederland zegt: „Ik kan me wel voorstellen dat lokale banken dat doen.”

Verder vindt de Rabobank dat het de taak van de financiële tussenpersoon is om te zeggen: dit huis is te duur. Dat deed de verplichte tussenpersoon van Koopstudio, Quarz Financial Partners uit Zaltbommel, niet. Sterker nog, tot voor kort ging Quarz gewoon door met koopkamers, inclusief lastendempers.

Van der Voort kan zijn hypotheek niet aflossen en nu geen huis kopen. Hij heeft wel eens gebeld naar Quarz, of zijn ouders niet een deel mochten aflossen. „Dat kon niet, zeiden ze.” Rabobank adviseert eigenaren direct naar de bank te komen.

Hoe kijkt oud-directeur Pouwels van Koopstudio er zelf op terug? „Toen ik begon, was er een opwaartse lijn”, zegt hij aan de telefoon. Maar de lijn daalde, de kamers werden niet doorverkocht. En toen konden de lastendempers niet meer worden uitgekeerd. „Achteraf is die financiering risicovol geweest”, zegt hij daarover. „Misschien was een verhuurconstructie beter geweest.”

Pouwels zegt nog naar een oplossing te zoeken. Maar vooralsnog zitten honderden jonge mensen met een dure hypotheek. „Ja”, zegt hij. „Dat is wel heel triest.”