Geweld is strafbaar, racistische liedjes niet

De man die een aanslag pleegde in een sikh-tempel, verspreidde zijn extreem-rechtse ideeën al langer online en in liedjes.

Rotterdam. De aanslag zondag op een sikh-tempel in Milwaukee, Wisconsin, heeft de aandacht gevestigd op de obscure, maar niet verwaarloosbare extreem-rechtse subcultuur in de Verenigde Staten. De dader, Wade Michael Page, speelde in racistische gitaarbands en liet regelmatig commentaar achter op extreem-rechtse internetfora in Amerika.

De politie onthulde maandag de identiteit van de veertigjarige Page, die zes aanwezigen in de tempel doodschoot en drie mensen verwondde. Zijn moordpartij met een semi-automatisch geweer eindigde toen een andere agent hem doodschoot. De autoriteiten beschouwen het als een binnenlandse terreurdaad.

Page was volgens Amerikaanse anti-racismegroepen een van de ‘white supremacists’ die ze al langer in de gaten hielden. Aanzetten tot geweld is strafbaar in de VS, maar racistische opmerkingen in liedjes, in boeken en op internet vallen onder een ruimer begrip van vrije meningsuiting dan in Europa gebruikelijk is. De muziek van de extreem-rechtse bands waarin Page speelde – met namen als Definite Hate – is vrij te koop.

Juist omdat er „duizenden” racistische haatzaaiers zijn als Page, is hij nooit aangemerkt bij de politie, zei een anti-discriminatiegroep uit Alabama na de schietpartij. De organisatie ontdekte Page naar eigen zeggen tien jaar geleden als bandleider. „Tot nu toe beschouwden we hem niet als uitzonderlijk. Hij was één van duizenden”, zei Mark Potok, onderzoeker bij het Southern Poverty Law Center tegen The New York Times.

Totdat Page zijn boodschap van geweld omzette in een daad van terreur. Waarom hij de sikhs uitkoos, is niet bekend. Zijn slachtoffers waren vijf mannen en een vrouw tussen de 39 en 84 jaar, onder wie een religieuze leider van het uit India afkomstige geloof.

De FBI heeft geen motief gevonden. Het enige wat ze aantroffen in zijn kamer in een stadje in de buurt van Milwaukee was een bureau, een stoel en een luchtmatras. Page, een gescheiden vader, woonde er nog maar net.

In zijn muziek en webreacties predikte Page haat tegen immigranten, joden, homoseksuelen en zwarte Amerikanen, aldus burgerorganisaties die hem volgden. Maar hij verafschuwde vooral de onverschilligheid waarmee blanke Amerikanen zich in zijn ogen hun land lieten afnemen. Ze moesten in opstand komen.

Volgens rechtse extremisten als Page zijn blanke Amerikanen een onderdrukte groep, achtergesteld door de regering. Een nummer van zijn band Definite Hate vat het samen: „In onze samenleving zijn wij de buitenstaanders geworden”, zingen ze in ‘My life, my land, my hope’.

Op internetfora riep Page gelijkgezinden op tot actie. „Hou op met je te verstoppen achter de computer”, schreef hij volgens Site Monitoring Service, een groep die op internet speurt naar zowel jihadisten als rechts-extremisten. In april schreef hij: „Kom op voor jezelf en leef de 14 woorden”, een code voor een racistische leus: ‘We moeten het voortbestaan van ons volk en de toekomst voor blanke kinderen verdedigen’.

De opvattingen van Page hebben een lange geschiedenis in de VS. Ideeën over Amerika als uitverkoren land werden vermengd met het doel om Europese immigranten ‘zuiver’ te houden. Het racisme van de Ku Klux Klan is voortgezet op websites als Stormfront, dat in 1995 werd opgezet door oud-Klan-leider Don Black. Achter codewoorden gaan nazisymbolen schuil. Page gebruikte bijvoorbeeld 88, code voor Heil Hitler.

Een overzicht van de discussies op dit soort sites, verzameld door Site Monitoring Service, stroomt over van haat tegen minderheden en wantrouwen ten opzichte van de overheid. Aanhangers van de Hammerskins, een groep skinheads waar Page een belangrijk lid van zou zijn geweest, riepen binnen vierentwintig uur na de moordpartij in Milwaukee op tot het voortzetten van hun strijd voor een blank Amerika.

Uit deze poel van haat stapt zo nu en dan een moordenaar als Wade Michael Page. Maar het meeste geweld van Amerikaanse skinheads en neonazi’s blijft binnen eigen kring, met vecht- en steekpartijen op extreem-rechtse festivals. De meerderheid spuwt alleen haat op internet, precies wat Page verachtte – ook in hemzelf.