De Grieken lijken een beetje gas te geven

Met inspecteurs van de trojka op de nek lijkt Griekenland vaart te maken met de bezuinigingen. Er is inmiddels ook geen andere optie meer.

Athene. Het scheelt dat het nu in Griekenland te warm is om te demonstreren. Met temperaturen op het vasteland van boven de 40 graden hebben oproepen van de vakbond weinig zin. Het is stil op straat.

Aanleiding voor protest is er voor de oppositie echter genoeg. Met de airconditioning aan wordt op de ministeries gewerkt aan een nieuw pakket impopulaire maatregelen, waaronder omstreden privatiseringen, verhoging van de pensioenleeftijd en opnieuw verlaging van pensioenen en salarissen. In tegenstelling tot eerdere beloften heeft de regering nog niet geprobeerd over de voorwaarden van het internationale krediet te heronderhandelen.

Reden voor Alexis Tsipras, de leider van de grootste linkse oppositiepartij Syriza, om te spreken over „maatregelen voor op de grafsteen van de Griekse economie”. De hoop op heronderhandeling en verandering is volgens hem voorgoed de grond ingeboord. De regering leidt het land volgens hem regelrecht naar de drachme. Maar grofweg geldt de wetmatigheid: Tsipras boos, trojka blij. De inspecteurs van de trojka van IMF, Europese Commissie en Europese Centrale Bank hebben de hoop op verandering in Griekenland nog niet opgegeven.

Na een uitgebreide inspectieronde en gedetailleerde onderhandelingen op het ministerie van Financiën vertrokken ze dit weekend met de boodschap dat ze over een paar weken terugkomen om hun rapport te voltooien. IMF-vertegenwoordiger Poul Thomsen noemde de besprekingen bemoedigend „productief”.

Door het definitieve oordeel op te schorten, heeft de trojka de Griekse regering wat tijd geboden om te laten zien dat de nieuwe brede coalitie anders is dan haar voorgangers.

De komende anderhalve maand gelden als een laatste kans om te laten zien dat de politieke wil bestaat om te veranderen. Na ruim twee jaar tegenvallers in het doorvoeren van structurele hervormingen en bezuinigingen is de rek eruit. Als er in september geen positief trojka-rapport ligt, wordt geen geld meer overgemaakt.

Dat dit geen loos dreigement is, blijkt uit de opstelling van de Europese Centrale Bank. Op 20 augustus moet een lening van 3,2 miljard aan de ECB worden afgelost. Dat geld is er niet. Het geld dat eind september zou kunnen worden versterkt, is de vertraagde overboeking van juni.

Een Grieks verzoek om uitstel van betaling of een overbruggingskrediet is afgewezen. Daarom moet de regering proberen geld te lenen middels het uitschrijven van een kortlopende lening. Dat lukt vermoedelijk alleen tegen een hoge rente.

Griekenland moet voor 2013 en 2014 minimaal 11,5 miljard euro extra besparingen vinden en de begrotingstegenvaller voor dit jaar van ongeveer 3 miljard zien op te vangen. Dat gaat moeizaam, maar het lukt, is de indruk bij de experts van de trojka. Inmiddels zou 7 miljard euro van de 11,5 op een overtuigende manier zijn ingevuld.

De besprekingen tussen de coalitiepartners onderling gaan deze week over de moeilijkste thema’s. De pensioenleeftijd wordt waarschijnlijk verhoogd van 65 naar 66 jaar. Ook zullen aanvullende pensioenen worden gekort en wordt gepraat over het verlagen van salarissen van specifieke groepen werknemers, onder meer bij nutsbedrijven.

De trojka-vertegenwoordigers zijn nauwer dan ooit betrokken bij de details en staan voortdurend in contact met het ministerie van Financiën. Iedere besparing wordt gelijk op haalbaarheid getoetst.

Dat is een verandering ten opzichte van de opstelling van de afgelopen twee jaar. Tot nu toe was het beleid dat de kredietverstrekkers de doelen vaststelden en na drie maanden kwamen controleren of die waren gehaald. Die driemaandelijkse deadline leidde keer op keer tot oplopende spanningen en veel politiek drama. Het kwam de uitvoering niet ten goede. Nu wordt zo weinig mogelijk ruimte geboden voor politiek. Alleen resultaten tellen.

Daarvan doordrongen probeert de regering nu allereerst privatiseringen te versnellen. Het is de bedoeling nog vóór eind september de verkoop van staatsgasbedrijf DEPA en van het gasleidingennet te voltooien. Met deze privatiseringen was begin dit jaar al een begin gemaakt, maar ze waren tijdens de twee verkiezingen blijven liggen. Ook wil de regering de verkoop naar voren halen van haar meerderheidsaandeel in de succesvolle multinational OPAP, die in Griekenland een monopolie heeft op het gokken op sportuitslagen.

Dat soort stappen stuit op weinig weerstand binnen de coalitie. De minister van Financiën, Yannis Stournaras, ziet het verminderen van de rol van de staat in de economie bovendien als een belangrijke structurele hervorming.

De verkoop van staatsbezit zou een belangrijk signaal zijn dat de wil tot veranderen er is. Het is echter verre van een garantie op extra inkomsten. Tot nu toe valt de opbrengst van de verkoop steeds dramatisch tegen.