Vrijwel alles zit tegen bij PostNL

Herna Verhagen, de nieuwe topvrouw van PostNL, heeft weinig tijd om het kwakkelende postbedrijf te reorganiseren. Het bedrijf geeft meer geld uit dan er binnenkomt en heeft een enorm pensioengat. „We hebben best wat problemen.”

PostNL heeft de reorganisatie van de distributiecentra tijdelijk opgeschort. Foto Evelyne Jacq

Herna Verhagen had goed nagedacht over wat ze ging zeggen. De nieuwe bestuursvoorzitter van PostNL presenteerde de kwartaalcijfers met flair: niet van achter de tafel, maar staand, vooraan op het podium. Verhagen straalde zo veel mogelijk zelfvertrouwen uit. Maar de cijfers die ze presenteerde gaven weinig reden tot vrolijkheid.

PostNL – vorig jaar afgesplitst van TNT Express – is bezig met een serie ingrijpende reorganisaties die een antwoord moeten bieden op de alsmaar afkalvende postmarkt. Maar vorige maand kondigde het bedrijf aan dat de reorganisatie van het postbedrijf tot nader order is stilgelegd. Gisteren kon Verhagen geen duidelijkheid geven over wanneer de hervorming zal zijn afgerond. „We verwachten het nieuwe reorganisatieplan in het het vierde kwartaal te kunnen presenteren”, zei de bestuursvoorzitter slechts.

En dat is een probleem. Alleen al in het afgelopen kwartaal daalde het aantal poststukken in Nederland met 8,3 procent. Die krimp lag nog net binnen de ‘bandbreedte’ die het bedrijf had voorzien (tussen de 6,5 en 8,5 procent). PostNL verdient alleen nog geld met de zakelijke post die in grote partijen wordt verstuurd. Op de post uit de brievenbus lijdt het nationale postbedrijf forse verliezen: meer dan 100 miljoen euro in het afgelopen jaar.

Dat kan zo niet al te lang blijven duren. PostNL is al een tijd bezig met de uitvoer van een aantal ‘masterplannen’ waardoor het postbedrijf 300 miljoen euro per jaar goedkoper moet gaan worden. Al eerder nam PostNL afscheid van de postbodes en werden alle postkantoren gesloten. Begin dit jaar zette PostNL een omvangrijke reorganisatie in gang om de bezorging drastisch te vereenvoudigen. Maar het personeel van PostNL kon al die veranderingen niet behappen. In maart van dit jaar ‘verzoop’ de post en bleven 1,2 miljoen poststukken onbezorgd.

PostNL kondigde uitstel aan. Aanvankelijk sprak het postbedrijf over een vertraging van weken. Maar vorige maand liet PostNL weten dat de reorganisatie tot nader order wordt stilgelegd. Herna Verhagen vertelde gisteren dat er op dit moment nieuwe plannen worden „getest”. Maar ze gaf geen details, en al helemaal geen planning. De bestuursvoorzitter herhaalde dat ze er „vertrouwen” in heeft dat de lange termijnbesparingen – 300 miljoen euro per jaar – zullen worden gehaald.

De mislukte reorganisatie heeft negatieve gevolgen voor de cijfers, zo gaf Verhagen toe. PostNL heeft extra kosten moeten maken om de kwaliteit van postbezorging op orde te krijgen. Besparingen werden niet gehaald. En PostNL verdiende minder geld met de verkoop van vastgoed, omdat locaties nog niet konden worden gesloten. Hierdoor kwam de winst in het tweede kwartaal uit op 46 miljoen euro – tegenover 54 miljoen in dezelfde periode vorig jaar.

Bestuursvoorzitter Verhagen bleef desondanks positief. De reorganisatie bij post is slechts één van de vele reorganisaties die PostNL aan het doorvoeren is, zei ze. De pakkettendivisie bijvoorbeeld is succesvol hervormd, en groeit. De omzet daarvan steeg in het afgelopen kwartaal met 21,9 procent. Die sterke groei is deels toe te schrijven aan de overname van Belgische koeriersbedrijf Trans-o-flex. Maar ook de omzet van het Nederlandse pakketbedrijf nam toe. Steeds meer mensen kopen via internet, en PostNL profiteert daarvan. Ook de postbedrijven in het buitenland presteerden goed.

Het waren de lichtpuntjes in de lange rij problemen die gisteren de revue passeerden. Zo ligt PostNL op ramkoers met zijn eigen pensioenfonds, dat omvangrijke bijstortingen eist. PostNL bestrijdt dat en is naar de geschillencommissie gestapt.

Maar als het pensioenfonds gelijk krijgt, dan moet financieel directeur Jan Bos enorme bedragen gaan overmaken. Nu al liggen er rekeningen van in totaal 134 miljoen euro op zijn bureau, en dat bedrag kan verder oplopen als de dekkingsgraad van het pensioenfonds niet verbetert. Dat is slecht nieuws voor een bedrijf dat veel geld uitgeeft aan alle reorganisaties en mede daarom kampt met een negatieve kasstroom.

Bos heeft nog een ander probleem: vanaf volgend jaar moet hij zijn pensioenkosten verantwoorden volgens nieuwe Europese regels (‘IAS 19’). Dit slaat een gat van ruim een miljard euro in het eigen vermogen van PostNL. Het bedrijf verwacht dat het eigen vermogen in 2013 negatief zal zijn – ondanks het feit dat het enorme belang in TNT Express (ongeveer 1,5 miljard euro) na het nieuws van de fusie met UPS waardevast is gebleken.

Herna Verhagen krijgt dus nogal wat op haar bord. In april moest ze plotseling het roer overnemen van de opstapte Harry Koorstra. Een rustige start is haar niet gegund. „We hebben best wel wat problemen om op te lossen”, zei Verhagen met gevoel voor understatement.