Rauwe anti-Duitse taal in Italië

In Italië is, vooral op rechts, steeds rauwere kritiek op Duitsland te horen. Premier Monti waarschuwt voor „de psychologische ontbinding van Europa”.

Het moest nu maar eens gezegd worden, vond de hoofdredacteur van de Italiaanse krant Il Giornale: „Italië (en niet alleen wij) is geen onderdeel meer van Europa, maar van het Vierde Rijk.”

De krant, eigendom van de broer van mediamagnaat Silvio Berlusconi, opende vrijdag met dit commentaar. Het Heilige Roomse Rijk en twee wereldoorlogen waren niet voldoende geweest om de Duitse zucht naar hegemonie te dempen, schreef hoofdredacteur Alessandro Sallusti. „Nu proberen ze het weer, niet meer met kanonnen maar met de euro. De Duitsers denken dat die van hen is, en wij moeten lijden of op zijn best erin berusten en onszelf overdragen aan de nieuwe Keizer, die Angela Merkel die ook in ons huis de baas wil zijn.”

De reacties hierop op de website van de krant zijn overwegend kritisch, maar dat gaat van ‘groteske onzin’ tot de opmerking dat ‘een Duits protectoraat’ zo gek nog niet zou zijn. In ieder geval bij een deel van de kiezers slaat de kritiek op Merkel aan. De rechtse krant Libero, ook uit de kringen van Berlusconi, schreef gisteren dat „de nazi-Duitsers [Italië] lessen in democratie willen geven.”

De kranten uit het Berlusconikamp voeren met Griekse heftigheid campagne tegen vrijwel alles wat Duits is. Daarbij wordt ook direct op de bondskanselier gespeeld. Met enige regelmaat duikt het woord ‘culona’ op als het over Merkel gaat. Een culona is een vrouw met dikke billen, een kwalificatie die Berlusconi eerder zou hebben gebruikt voor Merkel. Die kwam terug na de Italiaanse overwinning in het Europese kampioenschap, en sindsdien vaker.

Ook in minder rechtse Italiaanse kranten vallen weer termen als Krauti, Panzer en Groot-Duitsland. Volgens de zakenkrant Il Sole 24 Ore, eigendom van de werkorganisatie Confindustria, treedt Merkel te aarzelend op en is daardoor de spread, het renteverschil tussen Duitsland en landen als Italië en Spanje, onredelijk hoog geworden.

Maar het is opvallend dat de rauwste kritiek komt van medestanders van Berlusconi. Misschien speelt hier zijn overtuiging mee dat Merkel heeft bijdragen tot zijn gedwongen aftreden in november. Buiten het Berlusconikamp wordt de kritiek op Merkel een stuk zakelijker – maar niet minder hard.

Maar premier Monti wil zich niet opstellen als een tegenstander van Merkel. Hij wil haar overhalen ‘het juiste’ te doen: meewerken aan een mechanisme dat voorkomt dat Italië (en Spanje) zulke hoge rentes moeten betalen dat hierdoor hun saneringsplannen een strijd tegen de bierkaai dreigen te worden.

Monti maakt zich wel zorgen. Tegen Der Spiegel zei hij dat hij Merkel bij herhaling heeft gewaarschuwd voor het groeiende anti-Duitse ressentiment. „Maar dat is een probleem dat de verhoudingen tussen Duitsland en Italië ver overstijgt. De spanningen van de afgelopen jaren in eurozone hebben al de trekken van een psychologische ontbinding van Europa.”

In Duitsland kwam minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle gisteren met een vergelijkbare waarschuwing. „De toon van het debat is erg gevaarlijk. We moeten oppassen dat we Europa niet kapot praten.” Zijn opmerking leek vooral gericht tegen politici van de CSU, die in de aanloop naar deelstaatverkiezingen in Beieren roepen dat Griekenland voor het einde van het jaar uit de eurozone moet. Maar Westerwelle en Monti voelen dat de temperatuur stijgt. „We moeten er hard aan werken dat in te dammen”, zei Monti. Politici moeten „de werkelijke toestand van Europa uitleggen en niet afglijden in de oude vooroordelen.”