Kanker moet kunnen

Na de vele, populaire Engelstalige sites met grove parodieën, heeft Nederland zijn eigen meme-site. Ze zijn een hit op Facebook. Grappig of ongepast?

De leerlingen van klas 3KB van het Montaigne Lyceum in Den Haag zijn beroemd. Op internet. Daar is hun videoclip ‘Bam dit is 3KB’, die zij maakten tijdens een workshop voor school al meer dan vijftigduizend keer bekeken. Ook figureren de leerlingen op talloze internetfora. Niet omdat het rapnummer zo goed is, – ze rappen over ‘shoppen in de stad’, ‘chillen op straat’, iPhones en pingen op hun ‘BB’ – maar omdat ze een gemakkelijk doelwit zijn om belachelijk te maken. Al is het maar omdat 3KB zo goed rijmt op ‘kankergay’.

De term ‘3KB’ is een van de vele memes*, aanstekelijke internetconcepten die via internet worden gedeeld, in Nederland. Vergeet de ‘lolcats-memes’ uit 2007, de schattige poezen die in een nog aandoenlijker internettaaltje spreken. Denk eerder aan de cartoons van de populaire Kakhiel, wiens absurdistische creaties op Facebook en op Twitter door tienduizenden mensen worden gedeeld en gevolgd. En er zijn ook talloze Nederlandse variaties op Engelstalige internetfenomenen als ‘Bad luck Brian’ (een knullige schoolfoto met beschrijvingen van het ongeluk dat Brian heeft: ‘Gaat op vakantie. Tsjernobyl’ of ‘Wordt ontmaagd. Aids’) al zijn ze minder origineel.

De eerste, echte Nederlandse meme was de ‘Haatmeneer’. Die ontstond twee jaar geleden nadat ‘Mo’ (zoals de jongen op internet werd genoemd) in een handgemeen terechtkwam met Rutger Castricum en zijn cameraman voor een reisbureau in Amsterdam-West. De PowNews-verslaggever was daar voor een item over torenhoge gemeentesubsidies. Terwijl ‘Mo’ de camera slaat, spreekt hij de onsterfelijke woorden ‘dit is niet mijn winkel vriend’.

Vanaf dat moment was de ‘Haatmeneer’ internetgoud. De beelden van het incident werden geknipt, geremixt of op muziek gezet. En deze beelden werden honderdduizenden keren bekeken. De Haatmeneer en zijn ‘dit is niet mijn … (vul hier ieder denkbaar woord in)’ verloor met de tijd context en ging zijn eigen leven leiden. Ruim anderhalf jaar later, verschenen er op GeenStijls videosite Dumpert nog nieuwe bewerkingen van de Haatmeneer en zijn aanstekelijke catchphrase.

Tot begin dit jaar stonden Nederlandse memes veelal verspreid op fora zoals Fok!, dejimachan (de Nederlandse versie van ’s werelds grootste internetforum 4Chan) en natuurlijk op Dumpert. Maar sinds februari probeert Zakaria Aarab de aanstekelijke internetfenomenen te verzamelen op één plaats: Nedermeme.nl. De site heeft erg veel weg van zijn Engelstalige tegenhanger, het populaire 9gag.com. Beide sites tonen een lange kolom memes voorzien van humoristische teksten. Maar met 3.650 likes op Facebook en 2.619 followers op Twitter komt Aarab nog lang niet in de buurt van de 3,6 miljoen likes en 16.938 volgers van 9gag.

Toch heeft de twintigjarige internetondernemer uit Den Bosch er veel vertrouwen in. Dagelijks trekt zijn site negen- tot tienduizend unieke bezoekers. Het publiek is tussen de 14 en 25 jaar oud en deelt de memes voornamelijk via Facebook. „Die deelknop heeft de site grootgemaakt, want die genereert het meeste bezoek op de site.” En om de kliks is het Aarab uiteraard te doen. Het verkeer levert de mbo-student elke maand een aardig bedrag op via Google Adwords.

De twintig memes die Aarab elke dag op zijn site plaatst, maakt hij niet zelf. Die worden ingestuurd door bezoekers of krijgt hij via fora als dejimachan. De memes zitten vaak tussen flauw en geniaal in. De grappen zijn soms wel erg grof, geeft Aarab toe. Neem de foto van Adolf Hitler die op een landkaart wijst, met de tekst ‘hier zitten die kankerjoden van 3KB’, een verwijzing naar de rappende leerlingen uit Den Haag. Daar kan een gemoedelijk ‘zelfs een floppy heeft meer geheugen dan 3KB’ niet tegenop.

Op het Engelstalige 9gag.com gaat het er beschaafder aan toe. „Nederlandse humor is harder dan Engelstalige”, verdedigt Aarab zich. En hij vindt dat bezoekers rekening moeten houden met de straattaal die jongeren gebruiken. Voor het merendeel van de bezoekers is het gebruiken van ‘kanker’ stoer. Hoewel Aarab een ‘not safe for work’-knop overweegt, ziet hij er niks in om de grove memes te weren. „Bezoekers klagen weleens over het gebruik van ‘kanker’. Maar veel mensen vinden dat het wel kan. Als ik ze niet plaats, trek ik zo 30 procent minder bezoekers.”

Hoe grof de memes soms ook zijn, Aarab staat erop dat hij cyberpesten weert van zijn site. „Foto’s waar iemand zichtbaar mee wordt gepest, plaats ik niet.” Ook als iemand onbedoeld in een meme voorkomt, verwijdert Aarab deze op aanvraag.

Niet iedereen ziet de humor in van de Nederlandse memecultuur. Zo ziet de Rapfabriek, het bedrijf dat rap- en graffitiworkshops aan scholen aanbiedt, 3KB het liefst verdwijnen van het internet.

Toen er filmpjes van de Rapfabriek op „bepaalde fora” belandden „waarvan de leden blijkbaar graag alles en iedereen op een anonieme manier belachelijk maken”, verwijderde de Rapfabriek deze van YouTube, schrijft oprichter Koen van Oorschot in een reactie. „De deelnemers van de workshops hebben meestal nog nooit eerder gerapt. De kinderen worden gewoon belachelijk gemaakt.”

Volgens Aarab is dit een geval van eigen schuld, dikke bult. „YouTube staat bekend om de virale video’s, dit konden ze zien aankomen.” De Nedermeme.nl-oprichter denkt trouwens ook dat het wel meevalt met de schade voor de betrokken 3KB-leerlingen. „De klas wordt als geheel belachelijk gemaakt, niet de individuele leerlingen.”

Bij Aarab heeft de 3KB-moeheid inmiddels toegeslagen. „Die 3KB-memes beginnen nu flauw te worden. Ik accepteer ze vaak niet meer op de site.” Het op straattaal geënte ‘Waz met jou’-meme lijkt 3KB te hebben ingehaald qua populariteit.

De rap is nog steeds te vinden op YouTube. Maar er is een klein lichtpuntje voor de Haagse derdeklassers: met het verstrijken van de tijd verliest een meme zijn originele context. 3KB gaat zijn eigen leven leiden. Net zoals de Haatmeneer. Toen een grappenmaker begin 2011 de gevleugelde uitspraak gebruikte om tafelsauzen te labelen in de supermarkt, was dat wel duidelijk. Wie dacht bij de ‘dit is niet mijn satésaus’-stickers nog aan ‘Mo’ en PowNews?

Meer weten over de geschiedenis van Engelstalige memes? Ga naar knowyourmeme.com